Is het mogelijk om een ietsje beter, zachter mens te worden?

Een van mijn motto's is "Veranderen is mogelijk, maar is wel een verdraaid langzaam proces". Het zijn meestal voorvallen en incidenten die een veranderingsproces in gang (kunnen) zetten. Ten goede, maar ook ten kwade. De laatste tijd reflecteer ik wat meer op enkele voorvallen die op de lange duur een proces van transformatie in gang zetten.

Ik werkte als stagiaire bij de Hoop (Christelijke ggz en verslavingszorg)  tijdens mijn opleiding aan de Stichting Opleiding Sociale Arbeid (bestaat niet meer). Een van de aan mij toegewezen gasten (zo noemden we cliënten)  was Karin (niet haar echte naam). Karin was 15, verslaafd aan heroïne en om haar verslaving te bekostigen prostitueerde ze haar lichaam. Haar zus, 17 jaar oud, zat in dezelfde periode in de Hoop. 

De zussen kwamen uit een gezin waarvan de vader "in de bediening" stond. God dienen was voor hem prioriteit. Gezin kwam op de tweede plaats. De rekening voor God eerst en dan de rest, moest door het gezin worden opgehoest. Dat gaat vroeger of later altijd fout. De zussen waren opgegroeid in de evangelisch-charismatische traditie en wisten dus van de hoed en de rand met alle potentiële en reële hypocrisie van dien. Vader die naar buiten toe een opgepoetste versie van zichzelf presenteerde, inclusief zalvende glimlach en "vol van God zijn", en dat naar binnen toe, in zijn private wereld, niet waar wist te maken. Het gegeven dat beide dochters aan de heroïne raakten en hun lichamen prostitueerden kan dan ook voor een belangrijk deel aan zijn conto worden geschreven.

Maar dat terzijde. Na een aantal weken in de begeleiding van Karin vroeg ik op een gegeven moment of ik voor haar mocht bidden. Niet dat gebed onderdeel was van de therapie, maar we erkenden beiden het bestaan van God en wellicht dat "de Ene" van boven hier beneden iets kon betekenen in haar pijn, verdriet, woede, teleurstelling en desillusie met mensen en God.

"Dat is goed", zei Karin. Ik pakte haar handen en wachtte op woorden die zouden komen. Doorgaans zit ik namelijk niet om woorden verlegen, maar ze kwamen niet. In plaats daarvan kwamen er tranen. Ik kon niet anders dan huilen. In Karin zag ik de destructieve kracht van misbruik, verdriet, teleurstelling en hopeloosheid. Mijn antwoord? Woordeloze tranen! Ik voelde me ernstig tekortschieten en een loser in het kwadraat.
Na een aantal minuten, toen ik was bedaard, keek Karin mij aan en zei: "Dankjewel." Bedankt voor wat? Ik had nog niets gezegd!

Terugkijkend op dat moment in 1983 realiseer ik me dat het een transformerende impact op me heeft gehad. De keren dat ik dit verhaal vertel, komen dezelfde emoties naar boven en houd ik het niet droog.

De gebrokenheid van mensen als gevolg van keuzes die anderen voor hen maken, of de gevolgen van zelfgemaakte keuzes die een verwoestend effect hebben; het mag de ander niet onberoerd laten. Ontferming over de ander lijkt zeldzamer te worden. Waarschijnlijk omdat ontferming zich slechts in de ontmoeting met de ander manifesteert en de moderne mens eerder lijkt te kiezen voor confrontatie op afstand met polarisatie als ultieme uitwas daarvan.

Afstand kom ik nog te vaak tegen in mijn leven. Ik moet steeds een bewuste keuze maken om die afstand te overbruggen. Vanaf een afstand heb ik namelijk nog veel te vaak een veel te grote mond. Die grote mond wordt al snel kleiner als ik de ander ontmoet, zie.

Hoe het Karin is vergaan? Ik heb geen idee, maar zou het wel graag willen weten. Af en toe typ ik haar naam in een zoekmachine maar dat heeft nooit iets wezenlijks opgeleverd.

De veranderingsmachine loopt vast

Bill Hull beschrijft in Jesus Christ, Disciplemaker, de diverse aspecten die gerelateerd zijn aan het proces van discipelschap. Dat doet hij goed en daar kunnen we van leren. Hij benadrukt het idee dat discipelschap een proces is en vooral geen programma. 
Als hij vervolgens een chronologische (volg)orde suggereert (Kom en zie, Kom en volg, Kom bij Mij en Blijf in mij) wordt het kunstmatig. In de boeken die daarop volgen (The disciplemaking Pastor en The disciplemaking Church) staat de structurele uitvoering van deze ideeën centraal.

De ideeën zijn helder maar hij doet teveel z'n best om het toch in een structuur en programma te wringen.
Dat is mijns inziens de zwakte van zijn benadering. De suggestie dat alle volgelingen van Christus discipelmakers zijn, is te kort door de bocht en te eenzijdig omdat voorbijgegaan wordt aan het gegeven dat alle gelovigen uniek zijn, met unieke gaven en temperamenten en dus uniek bijdragen aan de instandhouding, groei en ontwikkeling van het lichaam van Christus a.k.a. de Kerk.

Deze eenzijdige benadering vindt je ook wel terug bij Operatie Mobilisatie, waar de gedachte dat het doel van het volgen van Jezus het maken van discipelen is, best wel een flink accent krijgt - en dat aan de hand van één tekst (Mat. 28:18). De andere drie evangelisten verwoorden die "grote opdracht" anders, waarbij het getuigen van de opstanding en het elkaar liefhebben centraal staan. De nadruk ligt hierbij op het (potentiële) transformerende effect van het volgen van Jezus in de volgeling.

Trouwens, zijn suggestie dat Jezus een methodisch model voor ogen stond toen hij de 12 discipelen "trainde" is meer een voortvloeisel uit de westerse filosofieën rondom management en leiderschapsontwikkeling dan een vermeende strategische agenda van Jezus. Wat vooral ontbreekt in deze ontwikkelingsfilosofieën is de aandacht voor de transformatie van karakter. Wat de wereld nodig heeft, is niet alleen betere leiders, maar betere mensen. Daar zijn geen programma's voor.

Een programma waarbij gelovigen worden "bijgepraat" over de theologische en praktische essenties en consequenties van het geloof in God en het volgen van Jezus; daar is niets mis mee. Catechisatie is helemaal niet zo'n gek idee. Als dat samengaat met een vorm van mentorschap waarbij gelovigen die wat verder zijn jonge gelovigen op sleeptouw nemen, dan zou er zomaar iets kunnen gebeuren dat bijdraagt aan een gezonde groei en ontwikkeling van de volgeling. Dat kun je echter ook weer niet regelen of in een programma plempen. Een mentor toewijzen kan werken, maar de chemie die voor een succesvolle match vereist is, laat zich niet plannen. Mensen kiezen best hun eigen mentor/model/voorbeeld omdat transformatie eerder plaatsvindt als resultaat van het volgen van inspirerende, levengevende voorbeelden dan van strategische modellen en "ontwikkelingspijpleidingen". 

De evolutie van satan's fluytencast

Over hoe het orgel ooit een plek veroverde in de zondagse eredienst, daar heb ik ooit deze blog over geschreven. Toentertijd lag het accent op de Psalter; de 150 psalmen die in de Hebreeuwse bijbel te vinden zijn en die berijmd, ritmisch en ook niet ritmisch werden en worden gezongen om God te eren, het leven te beklagen en te bewenen, en vertrouwen uit te spreken. Het van beneden naar boven zingen stond centraal.

Met name de laatste eeuw heeft de kerk verscheidene revoluties gekend en heeft die fluytencast op veel plekken plaats moeten maken voor wat verworden is tot een regelrechte industrie waarbij vooral de laatste decennia het ”God naar ons toezingen” centraal is komen te staan. Hippe kerken waar “de aanbidding zo fijn is” en je “zo heerlijk de tegenwoordigheid van God ervaart” doen het goed en leveren dan ook een belangrijke bijdrage aan het fenomeen van kerk(s)hoppen.

Veel van de moderne liederen vallen onder de categorie “gerealiseerde eschatologie:”   Gods uiteindelijke overwinning op lijden, depressie, ziekte en financieel gebrek kan door uitroepen, uitzingen of proclamatie (het vocabulaire verschilt per denominatie en dijt nog wel wat uit) naar het hier en nu worden gemanifesteerd.

Werkafschuw of...

Als ik mijn opa had gevraagd of het werk waarvoor hij werd betaald paste bij wie hij was, had hij waarschijnlijk niet begrepen wat ik bedoelde. In zijn tijd was werk vooral een manier om geld te verdienen en je verantwoordelijkheid te nemen. Het had weinig te maken met persoonlijke identiteit of zelfexpressie. Ik zou het hem dus anders moeten uitleggen: in hoeverre sluit wat u “uw werk” noemt aan bij uw talenten, interesses en passies? Dat zijn categorieën die pas veel later belangrijk zijn geworden in hoe wij vandaag over werk denken.

Iedereen beleeft werk anders. Voor sommigen is het vooral iets dat de dag onderbreekt, een noodzakelijk kwaad dat je zo snel mogelijk achter je wilt laten. Op verjaardagen hoor je dan ook vaak de vraag: “Hoe lang moet jij nog?”

Anderen ervaren juist voldoening in hun betaalde werk — niet alleen omdat het geld oplevert, maar ook omdat het hen in staat stelt om dingen te doen die ze belangrijk vinden, ook als die niet worden betaald.

Beschavingen herhalen patronen, maar leren er zelden van.

Een dun, opvallend boekje. Opvallend niet zozeer vanwege de titel, maar vooral vanwege de niet zo sexy cover. Maar dan de inhoud!

Sir John Glubb (1897-1986) betoogt in The Fate of Empires and the Search for Survival dat grote (wereld)rijken door de geschiedenis heen opvallend vergelijkbare levenscycli doorlopen.

Hij vergeleek elf grote rijken (Assyrië, Perzië, Griekenland, Rome, Arabieren, Ottomaanse Rijk, Spanje, Rusland, Groot-Brittannië) en concludeerde dat ze gemiddeld 200–250 jaar, ofwel tien generaties, bestaan — ondanks enorme verschillen in technologie, transport of cultuur. De Assyriërs marcheerden te voet met speren; de Britten hadden spoorwegen en kanonnen — toch duurden beide rijken ongeveer even lang.

Een beeld is maar een beeld en kan dus worden gedeconstrueerd

Als tiener sleutelde ik wat aan brommers. Echt goed was ik daar niet in. Aan het eind hield ik steevast onderdelen over, en meestal was de brommer er slechter aan toe dan vóór mijn ingreep. Het beperkte, slecht passende gereedschap hielp ook niet mee. Mijn jongere broer Leo was het tegenovergestelde. Na de technische school werd hij dieselmonteur — en dat is hij gebleven. Leo kon een kapotte brommer zelfs met een hamer en een zaag repareren.

Het doel van deconstructie kan verschillen. Soms haal je iets uit elkaar om te begrijpen hoe het werkt, om het daarna — misschien na een schoonmaakbeurt — weer in elkaar te zetten en verder te gaan. Soms staat een constructie simpelweg in de weg, en is deconstructie bedoeld om ruimte te maken.

Nieuwsbrief Mei 2026

Nieuwsbrief Jan en Martha, Mei 2026

In 1987 ben ik bij Operatie Mobilisatie geland.

Daar tref je gelovige vogels van diverse pluimage aan. Van uiterst conservatief tot tamelijk progressief en liberaal. De samenbindende factor is Christus: de weg, de waarheid en het leven. Dat geloven, belijden, beleven en delen we. Vandaar onze missie en visie: “Een levende gemeenschap van Jezus volgers voor iedereen”.
Nog een klein jaar totdat de teller 40 jaar aantikt.

Mijn “on-boarding” in 1987 bestond, onder andere, uit het smokkelen van bijbels naar Oost Europese landen achter het ijzeren gordijn en een leiderschapstraining van zes weken in Engeland. De afgelopen 39 jaar laat een uitgebreid pallet aan verantwoordelijkheden in OM Nederland en OM Internationaal zien. Waar ik nu zit, zit ik goed (volgens mij). Een beetje OM Internationaal, een beetje OM Nederland met als focus toerusting, geestelijke vorming en mobilisatie.

Gebruik van AI afbeeldingen kwalijker dan de preek

Vanmorgen, na mijn overdenking over de vraag hoeveel het "alles" is waar Jezus op doelt als hij zegt: "𝑊𝑎𝑡 𝑗𝑒 𝑜𝑜𝑘 𝑣𝑟𝑎𝑎𝑔𝑡 𝑖𝑛 𝑚𝑖𝑗𝑛 𝑛𝑎𝑎𝑚, 𝑖𝑘 𝑧𝑎𝑙 ℎ𝑒𝑡 𝑑𝑜𝑒𝑛," (Johannes 14) ben ik door twee personen aangesproken over de door AI gegenereerde afbeeldingen in mijn presentatie. De een vroeg me in het vervolg geen AI meer te gebruiken en de ander had moeite met het feit dat AI een afbeelding van Jezus had gemaakt en of ik wel wist hoeveel energie het wel niet kost om een AI-afbeelding te maken. Die laatste hoor ik vaker. De zorg om onze CO2-uitstoot gaat velen aan het hart. Terecht, want de opwarming van de aarde, hoewel deels te wijten aan de normale, historisch aantoonbare schommelingen in het klimaat, wordt door de overmatige uitstoot door ons, aardbewoners, ontegenzeglijk versneld. Goed, ik dacht de door velen aangenomen exorbitante uitstoot per plaatje in een context en perspectief te plaatsen. De afbeelding (door AI gegenereerd - sorry) spreekt voor zich.

Geloofsdeconstructie 3 (slot)

 “Help, ik ga door (theologische) deconstructie" (deel 3 van 3) 

De volledige, uitgebreide versie ontvangen? 

De telegramstijl van de blog doet geen recht aan het grotere verhaal. Ik heb sowieso al de neiging om in zip-bestanden te praten en te schrijven. Alles uitmelken tot aan de laatst mogelijke druppel is niet mijn stijl. Het grotere verhaal kun je opvragen. Ik heb het als PDF en ook in gedrukte vorm (in beperkte oplage).
Hier dan de laatste zip-blog van wat al een zip is.

Stuur me een mail of reageer.

Is de kerk een veilige plek voor twijfelende gelovigen?

Wanneer alles instort

Tijdens een retraite kreeg ik toestemming om een brief voor te lezen van een gemeentelid. Ze beschreef hoe ze vanaf haar tienerjaren haar leven volledig had ingericht rond bijbelstudies, gebed en het zoeken naar Gods bevestiging.

Geloofsdeconstructie deel 2

“Help, ik ga door (theologische) deconstructie" (deel 2 van 3) 

De volledige, uitgebreide versie ontvangen? 

Stuur me een mail of reageer.

Geloof tegen de stroom in

Abraham wordt in de Bijbel geprezen omdat hij geloofde — maar zelden staan we stil bij de weg ernaartoe. Hoe kwam hij tot het geloof in één God, midden in een cultuur vol goden en afgoden?

• Een oude joodse uitleg (Midrash) geeft een intrigerend inkijkje. Abraham werkte in de afgodenwinkel van zijn vader. Hij stelde scherpe vragen:

“Hoe kan een mens van zestig buigen voor iets dat gisteren gemaakt is?”

Uiteindelijk vernietigde hij alle afgoden en legde de schuld bij het grootste beeld. Toen zijn vader dat belachelijk vond, antwoordde Abraham:

“Hoor je dan niet wat je zelf zegt?”

Dit is deconstructie ten voeten uit:

• Kritische vragen stellen bij overgeleverde overtuigingen
• De moed hebben om tegen de heersende cultuur in te gaan
• Risico nemen om trouw te blijven aan wat innerlijk waar voelt