Als ik mijn opa had gevraagd of het werk waarvoor hij werd betaald paste bij wie hij was, had hij waarschijnlijk niet begrepen wat ik bedoelde. In zijn tijd was werk vooral een manier om geld te verdienen en je verantwoordelijkheid te nemen. Het had weinig te maken met persoonlijke identiteit of zelfexpressie. Ik zou het hem dus anders moeten uitleggen: in hoeverre sluit wat u “uw werk” noemt aan bij uw talenten, interesses en passies? Dat zijn categorieën die pas veel later belangrijk zijn geworden in hoe wij vandaag over werk denken.
Iedereen beleeft werk anders. Voor sommigen is het vooral iets dat de dag onderbreekt, een noodzakelijk kwaad dat je zo snel mogelijk achter je wilt laten. Op verjaardagen hoor je dan ook vaak de vraag: “Hoe lang moet jij nog?”
Anderen ervaren juist voldoening in hun betaalde werk — niet alleen omdat het geld oplevert, maar ook omdat het hen in staat stelt om dingen te doen die ze belangrijk vinden, ook als die niet worden betaald.
Mijn opa zal zeker voldoening hebben ervaren in zijn werk, maar hij zou het nooit hebben omschreven als een vorm van zelfexpressie. Voor hem was het genoeg dat zijn werk ervoor zorgde dat zijn vrouw en kinderen naar school konden, dat er eten en kleding was, en dat er op verjaardagen iets extra’s mogelijk was.
Het idee van werk komt al voor op de eerste bladzijden van de Bijbel. Daar is werk verbonden met het dienen, gehoorzamen en aanbidden van God. In de miniconferentie ENGAGE ga ik daar dieper op in. Kort gezegd: werk omvat alle activiteiten die bijdragen aan het welzijn en de ontwikkeling van jezelf, anderen en je omgeving. Zonder werk is er geen groei, geen ontwikkeling en geen welzijn. Dat is ook wat Paulus bedoelt wanneer hij schrijft: “Wat u ook doet, doe het van harte, alsof het voor de Heer is en niet voor de mensen” (Kol. 3:23). Hij koppelt menselijke activiteiten aan de oorspronkelijke bedoeling van werk.
Omdat de moderne mens het idee van werk beperkt tot datgene waarvoor we betaald worden — onze baan — zou het eigenlijk beter zijn om dat “betaalde activiteiten” te noemen. Want alle menselijke activiteiten kunnen waarde toevoegen: een luier verschonen, een kunstwerk maken, je kamer opruimen, een huis bouwen, muziek maken, onkruid wieden — het is allemaal werk.
De moderne mens is die brede betekenis van werk een beetje kwijtgeraakt. Sterker nog: we zijn ook het besef kwijt dat onze activiteiten oorspronkelijk verbonden waren met het aanbidden van God. Over die aanbidding is wel het een en ander te zeggen en te zwijgen. Daarover meer in een volgende blog.
En opa? In mijn herinnering zat hij na zijn pensionering op een stoel. Meestal zwijgend. Maar zitten op een stoel is toch ook een activiteit…
Geen opmerkingen:
Een reactie posten