Beschavingen herhalen patronen, maar leren er zelden van.

Een dun, opvallend boekje. Opvallend niet zozeer vanwege de titel, maar vooral vanwege de niet zo sexy cover. Maar dan de inhoud!

Sir John Glubb (1897-1986) betoogt in The Fate of Empires and the Search for Survival dat grote (wereld)rijken door de geschiedenis heen opvallend vergelijkbare levenscycli doorlopen.

Hij vergeleek elf grote rijken (Assyrië, Perzië, Griekenland, Rome, Arabieren, Ottomaanse Rijk, Spanje, Rusland, Groot-Brittannië) en concludeerde dat ze gemiddeld 200–250 jaar, ofwel tien generaties, bestaan — ondanks enorme verschillen in technologie, transport of cultuur. De Assyriërs marcheerden te voet met speren; de Britten hadden spoorwegen en kanonnen — toch duurden beide rijken ongeveer even lang.

Een beeld is maar een beeld en kan dus worden gedeconstrueerd

Als tiener sleutelde ik wat aan brommers. Echt goed was ik daar niet in. Aan het eind hield ik steevast onderdelen over, en meestal was de brommer er slechter aan toe dan vóór mijn ingreep. Het beperkte, slecht passende gereedschap hielp ook niet mee. Mijn jongere broer Leo was het tegenovergestelde. Na de technische school werd hij dieselmonteur — en dat is hij gebleven. Leo kon een kapotte brommer zelfs met een hamer en een zaag repareren.

Het doel van deconstructie kan verschillen. Soms haal je iets uit elkaar om te begrijpen hoe het werkt, om het daarna — misschien na een schoonmaakbeurt — weer in elkaar te zetten en verder te gaan. Soms staat een constructie simpelweg in de weg, en is deconstructie bedoeld om ruimte te maken.

Nieuwsbrief Mei 2026

Nieuwsbrief Jan en Martha, Mei 2026

In 1987 ben ik bij Operatie Mobilisatie geland.

Daar tref je gelovige vogels van diverse pluimage aan. Van uiterst conservatief tot tamelijk progressief en liberaal. De samenbindende factor is Christus: de weg, de waarheid en het leven. Dat geloven, belijden, beleven en delen we. Vandaar onze missie en visie: “Een levende gemeenschap van Jezus volgers voor iedereen”.
Nog een klein jaar totdat de teller 40 jaar aantikt.

Mijn “on-boarding” in 1987 bestond, onder andere, uit het smokkelen van bijbels naar Oost Europese landen achter het ijzeren gordijn en een leiderschapstraining van zes weken in Engeland. De afgelopen 39 jaar laat een uitgebreid pallet aan verantwoordelijkheden in OM Nederland en OM Internationaal zien. Waar ik nu zit, zit ik goed (volgens mij). Een beetje OM Internationaal, een beetje OM Nederland met als focus toerusting, geestelijke vorming en mobilisatie.

Gebruik van AI afbeeldingen kwalijker dan de preek

Vanmorgen, na mijn overdenking over de vraag hoeveel het "alles" is waar Jezus op doelt als hij zegt: "𝑊𝑎𝑡 𝑗𝑒 𝑜𝑜𝑘 𝑣𝑟𝑎𝑎𝑔𝑡 𝑖𝑛 𝑚𝑖𝑗𝑛 𝑛𝑎𝑎𝑚, 𝑖𝑘 𝑧𝑎𝑙 ℎ𝑒𝑡 𝑑𝑜𝑒𝑛," (Johannes 14) ben ik door twee personen aangesproken over de door AI gegenereerde afbeeldingen in mijn presentatie. De een vroeg me in het vervolg geen AI meer te gebruiken en de ander had moeite met het feit dat AI een afbeelding van Jezus had gemaakt en of ik wel wist hoeveel energie het wel niet kost om een AI-afbeelding te maken. Die laatste hoor ik vaker. De zorg om onze CO2-uitstoot gaat velen aan het hart. Terecht, want de opwarming van de aarde, hoewel deels te wijten aan de normale, historisch aantoonbare schommelingen in het klimaat, wordt door de overmatige uitstoot door ons, aardbewoners, ontegenzeglijk versneld. Goed, ik dacht de door velen aangenomen exorbitante uitstoot per plaatje in een context en perspectief te plaatsen. De afbeelding (door AI gegenereerd - sorry) spreekt voor zich.

Geloofsdeconstructie 3 (slot)

 “Help, ik ga door (theologische) deconstructie" (deel 3 van 3) 

De volledige, uitgebreide versie ontvangen? 

De telegramstijl van de blog doet geen recht aan het grotere verhaal. Ik heb sowieso al de neiging om in zip-bestanden te praten en te schrijven. Alles uitmelken tot aan de laatst mogelijke druppel is niet mijn stijl. Het grotere verhaal kun je opvragen. Ik heb het als PDF en ook in gedrukte vorm (in beperkte oplage).
Hier dan de laatste zip-blog van wat al een zip is.

Stuur me een mail of reageer.

Is de kerk een veilige plek voor twijfelende gelovigen?

Wanneer alles instort

Tijdens een retraite kreeg ik toestemming om een brief voor te lezen van een gemeentelid. Ze beschreef hoe ze vanaf haar tienerjaren haar leven volledig had ingericht rond bijbelstudies, gebed en het zoeken naar Gods bevestiging.

Geloofsdeconstructie deel 2

“Help, ik ga door (theologische) deconstructie" (deel 2 van 3) 

De volledige, uitgebreide versie ontvangen? 

Stuur me een mail of reageer.

Geloof tegen de stroom in

Abraham wordt in de Bijbel geprezen omdat hij geloofde — maar zelden staan we stil bij de weg ernaartoe. Hoe kwam hij tot het geloof in één God, midden in een cultuur vol goden en afgoden?

• Een oude joodse uitleg (Midrash) geeft een intrigerend inkijkje. Abraham werkte in de afgodenwinkel van zijn vader. Hij stelde scherpe vragen:

“Hoe kan een mens van zestig buigen voor iets dat gisteren gemaakt is?”

Uiteindelijk vernietigde hij alle afgoden en legde de schuld bij het grootste beeld. Toen zijn vader dat belachelijk vond, antwoordde Abraham:

“Hoor je dan niet wat je zelf zegt?”

Dit is deconstructie ten voeten uit:

• Kritische vragen stellen bij overgeleverde overtuigingen
• De moed hebben om tegen de heersende cultuur in te gaan
• Risico nemen om trouw te blijven aan wat innerlijk waar voelt

Geloofsdeconstructie deel 1

“Help, ik ga door (theologische) deconstructie" (deel 1 van 3)

Beknopte bewerking en vertaling van een seminar dat ik verzorgde op de jaarlijkse inmternationale leidersconferentie van Operatie Mobilisatie in Maart 2026

De volledige, uitgebreide versie ontvangen? 

Stuur me een mail of reageer.

Wanneer geloof begint te schuiven

De afgelopen jaren heb ik dit zinnetje in allerlei vormen geregeld gehoord — van gelovigen binnen en buiten OM. Mensen die merken dat hun vertrouwde beelden van God, Bijbel en missie beginnen te verschuiven. Ze vragen zich af: Past mijn kerk nog bij mij? Past mijn organisatie nog? En misschien wel het meest confronterend: past mijn geloof nog bij wie ik ben geworden?

Dit onderwerp is niet alleen actueel, het is ook persoonlijk. Ik ken de ervaring van spirituele aardbevingen — momenten waarop je je afvraagt of je door een scheur in je geloof opgeslokt wordt, of dat er aan de andere kant iets nieuws tevoorschijn komt.

Wat bedoelen we met deconstructie?

De term deconstructie komt oorspronkelijk uit de filosofie en werd in de jaren zestig geïntroduceerd door Jacques Derrida. Hij liet zien dat veel van onze overtuigingen zijn gebouwd op tegenstellingen (binaire paren) waarbij de één altijd belangrijker wordt gevonden dan de ander: man/vrouw, geest/lichaam, goed/fout.

Deconstructie laat zien dat deze tegenstellingen vaak kunstmatig zijn. Ze bestaan niet los van elkaar, maar geven elkaar betekenis.

De schoenmaker probeert eens wat anders

Ben ik toch gevallen voor het idee dat je met Wordpress in zo'n twintig minuten een website kunt bouwen... Voor de zekerheid heb ik een handleiding erbij gekocht en het proces stap voor stap doorlopen. 

Uren van mijn leven, enkele dagen zelfs tot diep in de nacht, verspeeld. Ik ben wel twintig keer opnieuw begonnen. Wat mij betreft is Wordpress een gedrocht. Althans niet Wordpress zelf, maar eerder de duizenden de hemel en meer belovende "gratis" thema's. Echter, als je één klein dingetje net iets anders wil, moet er dus opgeschaald worden naar "pro-versies" of  je moet gaan knoeien met de HTML-bestanden. Wel grappig, maar als het niet je dagelijks werk is, is het een crime! Een tekentje, letter of getal teveel weghalen en de zaak gaat op zwart....

Ik had het kunnen weten. Alleen de zon gaat voor niets op. Dus blijf ik maar bij het eenvoudige Blogger en ontdekte dat ik daar veel meer mee kan dan ik wist. Eigenlijk ben ik nu best wel tevreden met hoe mijn blogpagina eruitziet. Nieuw themaatje en wat pagina's toegevoegd en het kind is weer helemaal blij. 

Wat heeft de spelende man er (potentieel)  van geleerd? Dat het wellicht beter voor me is om bij mijn leest te blijven. 

Ik heb het gebeuren losgelaten en zet Kickstart Wordpress (5e editie) op Marktplaats. Of als je toevallig deze blog leest en ermee aan de slag wil; kom maar halen dat boek. Misschien dat een ander ermee geholpen is of gewoon zin heeft om uren te puzzelen zonder tot een bevredigende oplossing te komen.

Ben ik een kleingelovige?

Regelmatig krijg ik vragen over geloof, kerk en wat niet meer. Daar ga ik dan mee aan de slag en geef mezelf de opdracht om na te denken over een mogelijk antwoord.

Onlangs kreeg ik deze vraag van een goede vriend.

Waarom doen christenen zo vaak hysterisch over God. Ik bedoel… het lijkt soms wel of er alleen halleluja en dankbaarheid is. Ik vind mezelf echt een dankbaar mens, maar ik vind dit aardse leven vrij ingewikkeld en ik krijg dat niet ‘weggebeden’…

Ben ik nu een kleingelovige? Dat raag ik me dan af.

Een antwoord:

Het "geloofshuis" van een gelovige (ongeacht waar of in wie iemand gelooft) is voor een belangrijk deel een constructie. De materialen waarmee men dat geloof in hoofd, hart en praktijk vormgeeft, bestaan voor een belangrijk deel uit dat wat men vanuit de cultuur, socialisatie en persoonlijke beleving meekrijgt. Een authentiek of modelgeloof bestaat dan ook niet. De gelovige zal onbewust het kritisch bevragen van die constructie vermijden en angstvallig vasthouden aan wat de "mores" binnen een grotere of kleinere groep "voorschrijft". De gelovige die zichzelf serieuze zelfreflectie toestaat, durft dan de vragen die jij stelt, eindelijk te stellen. Ideeën rondom kleingeloof of grootgeloof zijn dan ook zeer subjectief. Ja, we kunnen leren van elkaars geloof, strijd en worsteling, maar om de ander een subjectieve geloofsbeleving voor te schrijven, door bijvoorbeeld hardnekkig vast te houden aan een "onbevraagd" geloof, houdt een bepaalde illusie in stand. Achter veel Halleluja's gaat een wereld vol drama schuil. Maart om achter dat Halleluja vandaan te komen, vraagt moed en het laten varen van de angst dat er niets over zou blijven. Maar juist dat wat overblijft, is van belang, want dat zou best wel eens echt kunnen zijn.

De geweld(ad)ige mens....

Ik ben het boek 𝐺𝑜𝑑 𝑒𝑛 𝐺𝑒𝑤𝑒𝑙𝑑 van René Girard aan het lezen. Geweld kent talloze veschijningsvormen en is te vinden in de diepste haarvaten van culturen, systemen, zaken en relaties. Politieke leiders komen er mee weg en worden door velen aangemoedigd, geprezen en zelfs als Messiassen omarmd. Religieuze leiders schromen niet om manipulatie als geweldsinstrument in te zetten; de angst houdt de kudde volgelingen bijeen.

Sebastian Brant schreef in 1494 𝑯𝒆𝒕 𝑵𝒂𝒓𝒓𝒆𝒏𝒔𝒄𝒉𝒊𝒑. (isnb: 9789055738021) Vanmorgen las ik weer eens paar hoofdstukken en realiseerde me dat het er niet beter op is geworden.

Geweld heeft hooguit een andere vernislaag gekregen waardoor het zelfs als beschaafd kan worden gelegitimeerd.

Het archetype van geweld vinden we al in het vierde hoofdstuk van de Bijbel; Kain vermoordt z'n eigen broer. Kain zag maar een uitlaatklep voor zijn jaloersheid en boosheid: geweld.

Geweld wordt veelal geassocieerd lichamelijk en/of psychisch leed toebrengen aan de ander. Maar het gaat veel verder. Bedrijven die om maximale wist te behalen werknemers tekort doen. Een grote bank die om haar aandeelhouders een tijdelijk geluksgevoel te geven 5200 werknemers ontslaat. De CJIB die om een begrotingsgat van de overheid te dichten op onwaarschijnlijke plekken mobiele "melkkoeien" neerzet; ook dit zijn uitingen van geweld die, omdat elke rechtvaardiging voor deze praktijken als buitenproportioneel wordt ervaren, boosheid, wantrouwen en gevoelens van wrok oproept. Uiteraard niet bij aandeelhouders en instituten die er voordeel van hebben maar bij hen die het trefpunt zijn van dat geweld. En het gevoel van aangedaan onrecht en boosheid gaat niet vanzelf weg. Het stompt de mens af of zet aan tot protest. Dat protest wordt vervolgens beantwoord met nog meer geweld en zo komen we in een vicieuze cirkel terecht. Om een kantelpunt te bereiken en de cirkel te doorbreken heb je "massa" nodig.

Bijvoorbeeld: hoeveel meer Iraniërs moeten de straat op om het door de overheid geparktiseerde geestelijke, sociale en lichamelijk geweld een halt toe te roepen.

Ik word er niet echt vrolijk van. Zeker niet als ik bedenk dat ook ik in staat ben om geweld te gebruiken. Ik heb dan (nog) niemand omgebracht, maar de meer "onschuldige"vormen zijn mij niet vreemd.

𝘈𝘭 𝘸𝘪𝘦 𝘨𝘦𝘸𝘦𝘭𝘥 𝘦𝘯 𝘰𝘯𝘳𝘦𝘤𝘩𝘵 𝘥𝘦𝘦𝘥

𝘈𝘢𝘯 𝘩𝘦𝘮 𝘥𝘪𝘦 𝘯𝘪𝘦𝘮𝘢𝘯𝘥 𝘰𝘰𝘪𝘵 𝘪𝘦𝘵𝘴 𝘮𝘪𝘴𝘥𝘦𝘦𝘥

𝘚𝘵𝘰𝘰𝘳𝘵 𝘷𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘮𝘦𝘵 𝘥𝘪𝘵 𝘻𝘪𝘯𝘭𝘰𝘰𝘴 𝘭𝘦𝘦𝘥

(Sebastian Brant; Het Narrenschip (1494), Hfdst 10. Vert. Dr. E. Vandervoort)

Illustratie: AI interpretatie van de originele gravure van Albrecht Dürer)

𝘞𝘩𝘰 𝘤𝘶𝘧𝘧𝘴 𝘢𝘯𝘥 𝘣𝘦𝘢𝘵𝘴 𝘩𝘪𝘴 𝘩𝘶𝘮𝘢𝘯 𝘣𝘳𝘰𝘵𝘩𝘦𝘳

𝘛𝘩𝘢𝘵 𝘯𝘰𝘵𝘩𝘪𝘯𝘨 𝘥𝘪𝘥 𝘵𝘰 𝘩𝘢𝘳𝘮 𝘰𝘳 𝘣𝘰𝘵𝘩𝘦𝘳

𝘖𝘧𝘧𝘦𝘯𝘥𝘴 𝘵𝘩𝘦 𝘴𝘦𝘯𝘴𝘦 𝘰𝘧 𝘮𝘢𝘯𝘺 𝘢𝘯𝘰𝘵𝘩𝘦𝘳

(Sebastian Brant: The Ship of Fools (1494), Chpt. 10, Transl. Edwin. H. Zeydel)

Illustration: AI interpretation of original engraving by Albrecht Dürer)