"I fucked up"

Waarheid in spinnenrag.

In 1968 landde de Japanse piloot Kohei Asoh, het vliegtuig dat hij bestuurde per ongeluk in de San Francisco Bay in plaats van netjes op de landingsbaan zo’n vier kilometer verderop. Iedereen kon veilig het vliegtuig verlaten.

Vervolgens vond er een uitgebreid onderzoek plaats om vast te stellen hoe dit had kunnen gebeuren. Was het de dichte mist waardoor het zicht minimaal was? Waren het instrumenten die niet goed functioneerden of problemen met de welvingskleppen, rolroeren of remkleppen. De waarheid moet worden achterhaald en de aansprakelijkheid vastgesteld.

Op de vraag tijdens de hoorzitting hoe dit had kunnen gebeuren, antwoordde Kohei Asoh: “As you Americans say, I fucked up”.
Einde onderzoek.

Hoewel het van alle eeuwen is, leven we in een tijdperk waarin feitelijke waarheid in toenemende mate plaats heeft gemaakt voor gesponnen waarheid: waarheid waar vrijwel altijd een kleurtje overheen ligt; de kleur van mijn voorkeur, die dus bepaald wordt door mijn wereldbeeld, waardoor ik niet langer in staat ben, of zelfs maar geïnteresseerd, in de feitelijke waarheid. De kleurontkenners, waarvan er dertien in een dozijn gaan, vervangen de feitelijke waarheid door een gesponnen waarheid: we zijn onze eigen spindokters en we lijken er steeds beter in te worden.

Ja, er zijn altijd omstandigheden en anderen spelen een rol, maar worden al snel, gemakkelijk en zonder al te veel scrupules als munitie ingezet om het eigen straatje schoon te vegen en de eigen kleur te bestendigen; de westerse defensieve bedrijfscultuur.

Het antwoord van Kohei Asoh staat in schril contrast met die giftige defensieve cultuur.
In de Japanse cultuur is persoonlijke eer (morele integriteit) een belangrijke waarde (Mentsu). Het afschuiven van schuld op andere actoren leidt tot meer gezichtsverlies.

Een tweede belangrijke waarde die een rol speelde is het belang van kritische zelfreflectie (Hansei). Bij een fout ga je niet meteen op zoek naar een mogelijke schuldige om te straffen, maar erken je je eigen aandeel om ervan te leren en het een volgende keer beter te doen.

Uiteraard heeft dat ook keerzijde, maar daar gaat het nu even niet over.

Ik word korzelig(*) van alle gespin om me heen en heb behoefte aan een beetje meer Japan. Hoe kan ik de feitelijke waarheid nog onderscheiden van een voorkeurswaarheid? Hoe voorkom ik dat ook ik terechtkom in een gekozen waarheidsbubbel die niets anders is dan een "perpetuum mobile veritatis" en niets anders doet dan mijn kleur bevestigen.

Ik kan het wereldnieuws niet beïnvloeden of ontdoen van haar gekleurde web. Wat ik wel kan doen is zelf zo eerlijk mogelijk zijn, de waarheid spreken en volledige verantwoordelijkheid nemen voor mijn keuzes en daden. 

(*) Korzelig is een gesponnen waarheid. Feitelijk zou ik moeten zeggen dat ik boosheid voel, wantrouwen en soms letterlijk om me heen wil trappen om die boosheid af te reageren.

Meestal heeft de ander het gedaan, of de omstandigheden.

Ik heb niet zoveel met de gekte die rondom voetbal is geëvolueerd. Als jong jochie heb ik wel even getraind bij VV Nieuw-Lekkerland en zelfs een keer mee mogen spelen in een wedstrijd. De trainer liet me weten dat mijn positie rechtsachter zou zijn. Het feit dat hij me uit moest leggen wat dat  betekende was een indicatie dat ik wellicht een andere carrière zou moeten ambiëren. We verloren de wedstrijd. De trainer bleef aan en ik trainde nog wat door. Heb zelfs een keer een prijs gewonnen; een dikke reep chocola. Dat was een troostprijs omdat ik bij een voetbalquiz het minste aantal punten had weten te behalen. Ik heb toen maar een streep onder mijn voetbalcarrière gezet en ben gaan waterpoloën. 

Vanmorgen las ik in de krant dat er een WK gaande is en dat Nederland niet zo heel ver gekomen is. De bondscoach is opgestapt. Het lijkt een fenomeen te zijn geworden dat de coach bij voorbaat al verantwoordelijk wordt gehouden voor de slechte prestaties van het team. Dat is wel lekker voor de spelers, want zo heb je altijd een Zwarte Piet achter de hand waar je je eigen onderprestaties op af kan wentelen. 

Ik vind het een achterlijke ontwikkeling. Er moet met de vinger een schuldige worden aangewezen. En ja, de coach, voorzitter, directeur, leider komt op die plek terecht omdat hij/zij in staat wordt geacht de potentiële winst te optimaliseren en te maximaliseren. Ze hebben dat kunstje eerder weten te flikken.

Wat men uit het oog lijkt te verliezen, is dat de reis naar hogere winsten onderhevig is aan onverwachte en onvoorspelbare ontwikkelingen en factoren.

Ervan uitgaande dat twee min of meer gelijkwaardige teams een wedstrijdje spelen, heb je bij een potje voetbal ook een beetje geluk nodig. De bestuursvoorzitters van de grote oliemaatschappijen zullen binnenkort door de aandeelhouders op het schild worden gehesen. De door Trump (een "coach" die nooit z'n eigen verantwoordelijkheid zal nemen) geïnitieerde oorlog tegen Iran heeft de olieboeren geen windeieren gelegd. Die olieboeren hebben dus geluk.

Onze "eigen" boeren trekken ondertussen al lange tijd aan het kortste eind. Na jarenlang door "coach" overheid te zijn aangemoedigd om hun opbrengsten en winsten te maximaliseren, worden ze nu veroordeeld tot de strafbanken.

• Wat eens een vriendschappelijk, verbindend spel was, is verworden tot een wanstaltige commerciële miljardenbusiness. 
• De middels ellebogenwerk ingenomen monopoliepositie van veel te grote  commerciële bedrijven met hun geldgeile aandeelhouders aanbidden hun afgod Bolus en deze Bolus heeft niet zoveel met de spelers rechtsachter, maar kan tegelijkertijd niet zonder hen.
• Zijn we vergeten dat er zonder boer geen voer is? Alles wat wij cultuur noemen bestaat slechts bij de gratie van agricultuur. Neem dat weg en de hele boel stort in elkaar.

De gekte is overal. Ben ik de enige die daarvan moet kotsen? 

Over vrijheid en moeten

Ik had er (er = bloggen) even helemaal geen zin in en ook de rust niet voor. Spanje, Amerika en nu net terug uit Zweden; een maand lang had de agenda meer te zeggen over mij dan ik zelf. Niet dat dat bij tijd en wijle zo erg is. Het is een illusie om te geloven dat we altijd maar ons eigen leven en ritme kunnen bepalen. Sommige dingen moeten gewoon!
Wat? Hoor ik iemand zuchten? Sinds wanneer moeten wij dingen? Niets moet!
De vrije Hollander zou iets moeten? We hebben onze vrijheid niet voor niets bevochten. Eenmaal in 't-handje laten we deze nooit meer gaan.
We geloven graag dat we de dingen die we doen uit vrije wil doen; omdat we het willen. Op het moment echter dat ik met mijn vermeende vrije wel ergens voor kies; treedt het moeten in werking. Nu zullen we niet zo snel het woordje moeten in deze context gebruiken. Liever gebruiken we "verantwoordelijkheid." Dat klinkt vriendelijker maar verwijst nog steeds naar een (morele)  verplichting.

Iemand die "ja" zegt tegen een baan, gaat daarmee een verplichting aan met zijn of haar werkgever. De verplichting om op een bepaalde tijd ergens te verschijnen en een product te leveren. De monetaire beloning aan het eind van de maand verzacht het moeten, maar dat moeten is er wel degelijk. Geld motiveert enorm. Misschien is het wel zo dat hoe hoger de beloning, hoe minder het moeten als moeten wordt ervaren. Je kunt dan namelijk meer dingen kopen die je wilt. Dat zijn dan meestal dingen die de schijn in stand houden dat we vrij zijn om te doen wat we willen.

• Je dochter weggeven aan een Spanjaard? Hij had keurig om haar hand gevraagd en op het moment dat ik toestemde, zegde ik impliciet ook ja tegen de gevolgen daarvan. Dat moet gewoon.
• Toen ik "ja" tegen het faciliteren van een mentoring clinic in Denver moest ik daar wel heen.
• Toen ik "ja" zei tegen het leiden van een retraite in Zweden, nam ik de verantwoordelijkheid op me om deze voor te bereiden en het gevraagde product te leveren.

Jezus had daar ook wat over te zeggen: "laat uw woord ja echter ja zijn en uw nee nee; wat hierboven uitgaat, is uit de boze" (Mat. 5:37).
Een belofte schept verplichtingen. Geen belofte, geen verplichtingen.
Echter, tegen beter weten ik betrap ik mezelf regelmatig op het doen van beloften die ik niet waarmaak. Soms is het een belofte om mezelf en anderen niet in verlegenheid te brengen.

• "We moeten snel eens afspreken. Ja, dat moeten we zeker doen."  Deze is onschuldig, beide partijen weten dat het waarschijnlijk nooit gaat gebeuren maar dat is okay. Niemand heeft zich vastgelegd of iets beloofd.
• "Ik ga je snel bellen om een afspraak te maken."  Deze is al een stuk gevaarlijker. Misschien hoop je dat de ander nooit belt of denkt alvast na over wat je zult zeggen om ervoor te zorgen dat de afspraak nooit plaatsvindt.
• "Ja, ik kom zeker van de week langs om het in orde te maken." Dit zijn de ergste. Hoe stelliger de belofte hoe onwaarschijnlijker de kans dat het gaat gebeuren. De "belover" verliest het toch al minimale krediet dat hij/zij had (heeft al de reputatie van woordbreker). Hier treedt het "boze mechanisme" in werking. De belover weet dat hij/zij geen woord zal houden. Voelt zich waarschijnlijk teleurgesteld in zichzelf (of heeft er gewoon helemaal lak aan, dat kom ook wel voor) en heeft al zoveel woorbreekvoorvalletjes op zijn/haar lijstje staan dat reparatie onmogelijk lijkt.

Beter is om "nee" te leren zeggen als je bij voorbaat al weet dat je de belofte niet waar kunt maken. Eenmaal "ja" gezegd neem je de verplichting tot uitvoering van de belofte op je. En dat is een serieuze zaak.

Ik kan al aardig rechtspreken (3-6)

De "kennis van goed en kwaad" vraagt om een een normen-, en waardensysteem waarin goed en kwaad worden beschreven. Het vraagt om een wet. Vervolgens vraagt een wet om een rechter. Waar halen we die nu weer vandaan?

Bonhoeffer observeert dat "in de verdeeldheid van de mens met God zijn alle dingen in verdeeldheid; wat is en wat zou moeten zijn, het leven en recht,kennis en actie, idee en werkelijkheid, rede en instinct, plicht en neiging, overtuiging en voordeel, noodzaak en vrijheid, inspanning en genius, universeel en concreet, individueel en collectief, zelfs de waarheid, rechtvaardigheid, schoonheid en liefde komen in conflict met elkaar, net zoals genoegen en ongenoegen, geluk en verdriet. Men zou  de lijst langer kunnen maken en het verloop van de menselijke geschiedenis draagt daar constant aan bij. Al deze verdeeldheden zijn variaties op de verdeeldheid in de kennis van goed en kwaad.
Het is in deze conflicten dat de rechter wordt opgevoerd; en de rechter is de kennis van goed en kwaad, hij is mens."[1]


Het is een modeverschijnsel en vooral correct om in onze moderne tijd niet langer over conflicten te spreken. We ontkennen dat zaken en mensen wel degelijk diametraal tegenover elkaar kunnen staan. Niemand is meer  schuldig of verantwoordelijk. In Engeland heeft het British Medical Journal het gebruik van het woord "ongeluk" (accident) in de ban gedaan.[2] "Ongeluk" is altijd verweven met een schuldvraag. Beter is om "voorval" te gebruiken (incident). Ongeluk heeft slechts betekenis als de schuldvraag gesteld en naar tevredenheid van ten minste een der partijen beantwoord kan worden, bij voorkeur monetair and vooral royaal.

“Verscheidenheid vieren” is de term die we gebruiken om onze mislukte pogingen om tot eenheid te komen te verhullen. Michael Foley schrijft dat "als de waarden van anderen geldig zijn, dan zijn de eigen waarden net zo arbitrair en dus zonder waarde. Het onvermijdelijke gevolg van dit relativisme is dat het onmogelijk is om waarden hoog te houden en waardeoordelen te vellen."[3]
Foley schrijft over een voorstel waar de studenten op de universiteit waar hij lesgeeft mee kwamen om behaalde onvoldoendes niet in het systeem te registeren maar helemaal weg te laten alsof de student de test niet had gedaan. Beter een test helemaal niet doen dan er een onvoldoende voor te halen.

En allemaal omdat we weglopen voor eenheid? De gevolgen van het ontbreken of tekort aan eenheid zijn vergaand. Rechter spelen over onszelf, anderen en God (het laatste subliem beschreven in "The Shack" waar de hoofdpersoon wordt opgeroepen om recht over God te spreken. In eerste instantie weigert hij - absurd, niemand kan God ter verantwoording roepen - tot hij na enige reflectie ontdekt dat hij eigenlijk niets anders doet!).
Hoewel we maar slecht rechter kunnen spelen over onszelf, anderen en God; we kunnen maar weinig anders en moeten onze eigen wereldje in stand houden en rechtvaardigen.
Eenheid maakt daar een eind aan. In eenheid ligt transparantie besloten. Zaken komen daarin aan het licht, zichtbaar voor anderen. Betrapt worden is het laatste wat een mens wil. We houden ons dus in en de mate van eenheidsbeleving is op z'n hoogst oppervlakkig te noemen.
Toch, diep van binnen, in mijn ziel, is er dat verlangen naar ware eenheid. Is dat mogelijk? Waarschijnlijk moet de rechter dan eerst dood.

---

[1] Dietrich Bonhoeffer, Ethics (New York: Touchstone, 1955), 29-30

[2] Michael Foley, The Age of Absurdity (London: Simon & Schuster, 2010), 86. Zie voor een uitgebreid artikel http://www.bmj.com/content/322/7298/1320.full
[3] Ibid, 89