Zondag Ochtend Misterie

De zee is te diep, de hemel te hoog.

Zwemmen kan ik niet, en vliegen evenmin;

Ik moet hier blijven.

Hier moet ik blijven.

Hier waar ik weet hoe ik weten kan

en waar ik weet wat ik weten kan.

Jezus verschijnt dan nogmaals en nodigt Thomas uit om te zien en te voelen. De plotselinge, bijna duizelingwekkende mogelijkheid dringt tot hem door:

De zee spleet. Farao's legerscharen -

wanhoop, twijfel, angst en trots -

beklemmen niet langer. We moeten

oversteken naar de overkant.

De hemel buigt. Met verwonde handen

Onze verbannen God, onze Heer van schaamte

Voor ons, levend, ademend, staat Hij;

Het woord is vlakbij, en roept onze naam.

Nieuw weten voor het twijfelend verstand,

Nieuw zien dat blinden het licht weer geeft

Nieuw vertrouwen door schromenden gevonden

Nieuwe hoop door wat geloof nu weet.

Met dit nieuw verworven inzicht haalt Thomas diep adem en verbindt geschiedenis en geloof in zijn Mijn Heer en mijn God.

Tom Wright's parabolische verhaal (in Easter Oratorio) over hoe de apostel Thomas zijn gebruikelijk manier van begrijpen ontstijgt en tot een hoger en rijker weten groeit.

Tom Wright over de betekenis van de Opstanding (Engels, 5 minuten)

Tom Wright, Surpised by Hope. London, Society for promoting Christian knowledge, 2007, 81-2

Foto: (Jan den Ouden, 2016) Vermeende begraafplaats van Jezus in Jeruzalem

Hoe Billie Bobslee zich brandde (BB1)

Een gevalstudie

Billie rekende alles nog een vierde keer na. Het kon niet anders of hij had een fout gemaakt in zijn best wel eenvoudige berekening. Maar ook na vier keer rekenen kwam hij uit op hetzelfde product. Tegenstrijdige gedachten flitsten door zijn hoofd en Billie merkte dat het zelfs effect had op zijn lichaam. Zijn hart klopte sneller en zijn handen voelden klammig aan. Als wat hij had berekend waar was zou dat direct gevolgen hebben voor hoe hij z'n hele leven de Bijbel had gelezen en in de toekomst zou lezen. Vertwijfeling begon in en om hem heen te kruipen. Als hij zulke gedachten en vragen in zijn leven toeliet zou zijn stevig door de kerk en door geselecteerde schrijvers geconstrueerde geloofshuis aan de fundamenten gaan schudden. Omdat hij zich geen beeld kon vormen van hoe dat geloofshuis er vervolgens uit zou gaan zien, nam Billie het besluit de zaak af te doen met het vasthouden aan de keus om de al lang geleden ingezette geloofsreis te vervolgen op de wijze die hem was geleerd: volg het hart en niet de rede.

Drie jaar later realiseerde Billie zich dat hij niet geslaagd was in het van zich afschudden van het conflict tussen zijn enerzijds door kerk en kring aangemoedigde eenvoudige geloof en anderzijds zijn verlangen naar begrijpen en onderzoeken. Integendeel: vergeleken met drie jaar eerder was het kabbelende beekje van vragen uitgegroeid tot een storm in zijn hoofd en hart. Waar kan ik terecht met mijn vragen en observaties zonder meteen afgefakkeld of verketterd te worden? De dominee? Dat was niet vanzelfsprekend. Die verkondigde regelmatig vanaf het podium dat wij, christenen, geloven dat de Bijbel letterlijk waar is, een dag één dag is en niet korter of langer, de aarde niet ouder kan zijn dan zo'n 7000 jaar en dat je alleen kans maakt op een plaatsje in de hemel als je gedoopt bent.

Dan maar de kring proberen. Dat kwam eigenlijk wel mooi uit want de kring was net begonnen in het boek Exodus waar de tot de verbeelding sprekende uittocht uit Egypte zo mooi verhaald wordt.

Op de kringavond was het niet helemaal gegaan zoals hij gehoopt had, maar helaas wel verwacht.

Het gaat dus om 600.000 mannen van boven de twintig, vrouwen en kinderen niet meegerekend, plus een grote groep mensen van allerlei herkomst en zeer veel vee?

De kringleden lazen het nog eens na en knikten bevestigend: Ja, dat staat er.

En die gingen in één nacht door de Schelfzee waarbij God op wonderlijke wijze in een droog pad had voorzien? Na een korte schriftcontrole volgen opnieuw bevestigende knikjes: Go, Billie, go!

Mogen we ervan uitgaan dat de meeste van die mannen getrouwd waren en 1 of 2 kinderen hadden? Daar werd even over nagedacht omdat het wat suggestief was en er niet letterlijk stond maar daarvan vond men dat het een aannemelijk, zij het wat conservatieve berekening was.

Dat zijn dan, pak hem beet, zo'n twee miljoen mensen plus een heleboel vee. Als we er nu van uitgaan dat ze vier breed en op Corona-afstand liepen, hoe lang zal de rij mensen dan ongeveer geweest zijn?

Eén kringlid, een IT’er die ook nog kon hoofdrekenen, kwam binnen vijf seconden met het antwoord: 750 kilometer, vee niet meegerekend en voegde daaraan toe dat het in het echie een veel langere sliert geweest moet zijn vanwege het vee enzo.

En die hele groep trok in één nacht door de zee?

De discussie, suggesties en alternatieve manieren waarop je hier naar kon kijken werd na twintig minuten door de kringleider afgerond en deels opgelost door te stellen dat we een God van wonderen dienen die in Zijn wijsheid en macht het mogelijk maakte om de gehele operatie in één nacht uit te voeren. Op pastorale en enigszins vaderlijke toon had hij er aan toegevoegd dat als we dit soort zaken ter discussie stellen, we ons op glad ijs zouden begeven en de Bijbel aan gezag zou inboeten. En dat wilde toch niemand, zo had hij het veronderstelde groepsgevoel retorisch samengevat.

In het rondje "bidden voor elkaar" baden drie kringleden met passie en empathie voor Billie met de vraag of God hem toch alsjeblieft vast wilde houden en het kindsgeloof in hem wilde bevestigen.

Twee jaar later verliet Billie de kerk.

Wordt vervolgd....

Exodus 12-14

 

Als de klontjes minder klaar zijn

Achteraan. Links. Bij de nooduitgang. Dat was nu al een jaar of twee hun vaste plek op zondagmorgen. De uitgang lonkte maar de drang om te blijven was sterker; je loopt niet zomaar weg van je verleden, je vrienden, je sociale kring en je geestelijk thuis. Daar is wel wat meer voor nodig dan de frustratie over oppervlakkige, circulaire, dogmabevestigende 30 tot 40 minuten durende monologe bespiegeling van de spreker. Daar valt voor een tijdje nog wel mee te leven want er is altijd nog de koffie achteraf waar je je vrienden ontmoet en de verbinding met hen bevestigt.

Nee, het was meer het gevolg van een lang proces waarbij ze rondliepen met vragen die, gezien hun reeds afgelegde best wel lange reis in het geloof, niet gesteld hoorden te worden. De keren dat ze deze vragen wel stelden wisten anderen daar maar moeilijk raad mee en deed sommigen zelfs twijfelen aan de zuiverheid van hun wandel met God.

De leiders van de geloofsgemeenschap reageerden empathisch op hun vragen. Sommigen vonden dat ze er iets mee moesten doen terwijl anderen teruggrepen op oude, vertrouwde, flinterdunne rethoriek: blijven vertrouwen, ga ermee naar God, God heeft het beste met je voor....

Het onvermogen, of was het onwil, van de kerkleiding om er echt iets mee te doen deed hen na lang wikken en wegen besluiten om definitief door de deur onder het groene bordje de kerk te verlaten en hun geloofsreis zonder aansluiting bij het plaatselijke kerkje te vervolgen.

Het voelde als een bevrijding. Maar ook vreemd om zonder vaste ankerpunten of een gemeenschappelijk geloofsbelijdenis in het leven te staan en verder te moeten.

Ik heb geen onderzoek gedaan maar weet dat de groep links achteraan bij de nooduitgang in de Evangelische kringen groot en groeiende is. De een loopt vast op de voorspelbare vorm, de ander op de beleving en ego gerichte versjes waarvan er dertien in een dozijn gaan, weer anderen op een nieuw gevonden deelwaarheid die onvoldoende uit de verf zou komen of op schijnbare dogmatische zekerheden die het geloofsbelijden lekker compact en de geloofsreis meetbaar houden. Of men loopt vast op het juk van de beloofde geloofsverdieping, mits.

Zo lijkt het aan de oppervlakte. Daaronder zit echter een diepere laag van verlangen naar serieuze doordenking van de bestaansvragen, evenals filosofische en theologische fundamenten.

Die doordenking vraagt om een loslaten van gevestigde reformatorische-, evangelische-, pinkster-, volle evangelie, en andere denkbare kaders binnen de protestantse familie.

Bestaande groepen weten daar over het algemeen geen raad mee. Misschien omdat dat loslaten van kaders impliciet zou kunnen betekenen dat ze meteen en helemaal verdwijnen. Of omdat de groep links achteraan bij de nooduitgang betrekkelijk klein is en je al die gelovigen die voor in het midden zitten niet wil vervreemden en ze de bevestiging wil geven die ze zoeken en willen; "het was een fijne preek, broeder!"

Noem me een optimist maar ik geloof dat het mogelijk is dat bestaande kerken deze (noodzakelijke) doordenking kunnen faciliteren. Het vraagt onder andere om leiders die niet meteen van de leg raken als een schaap uit de kudde aan een dogma knabbelt en om leiders die zich identificeren met het proces dat zij die links achteraan bij de nooduitgang zitten doormaken en van harte daarin kunnen participeren.

Het is te simpel om de conclusie te trekken dat zij die verlaten, God de rug toekeren. Ze hebben vaak geen problemen met God maar eerder met wie de grootste groep heeft besloten dat Hij is en hoe het allemaal in elkaar zit.

God laat zich maar moeilijk duiden, behalve natuurlijk voor hen die vinden dat het zo klaar is als een klontje. Het gesprek over God, Christus, de Bijbel, ons bestaan, het leven en wat dies meer zij, moet constant in gang gehouden worden en zuurstof worden ingeblazen. Er mag nooit een laatse woord over gesproken zijn. De klontjesklaarders zullen zich daar niet thuis voelen.

Het door mij beschreven fenomeen is o.a. beschreven door Kathy Escobar in "Faith Shift" (isbn 9781601425430). Ik leen het graag uit!

"Faith Shift is a must-read for every doubter, misfit, or dreamer who has ever felt alone in the church."

Rentmeester zijn is niet zo mijn ding

Enkele keren per week loop/jog ik vroeg in de ochtend een rondje van zeven kilometer. Het geraas van de nooit eindigende stroom van verkeer is altijd dichtbij. Horendol word ik er van. Nooit rust. Nooit stilte. Zelfs de vogels lijken harder te fluiten om boven het gekmakende geraas en getier uit te kunnen komen. Soms stop ik even op het punt waar de Noorderbocht de A20 kruist en overzie het krankzinnig aandoende tafereel. De ene kant op achtervolgen de moderne jagers en verzamelaars elkaar richting Utrecht, de andere kant op snellen ze richting den Haag/Amsterdam of Hoek van Holland, om later op de dag in omgekeerde richting eenmaal thuisgekomen de oogst van de jacht samen met de hunnen in geïsoleerde en geïndividualiseerde holen te verteren. 

Ik doe er zelf aan mee en realiseer me dat alleen een pandemie een tijdelijke indamming van het fenomeen kan forceren. Er is  namelijk meer nodig dan een pandemie om de mens een stap terug te zien doen.

Toen ik het afgelopen weekend een interview las met Bill Gates viel mij zijn motivatie op om in oplossingen te denken, die haaks staan op het gangbare denken waarin consuminderen centraal staat en als uitgangspunt geldt bij het komen tot oplossingen. Zijn aanname is dat de mens zich niet zal laten bewegen tot een of meerdere stappen terug; elke verworven extra kilometer, salarisverhoging, wassende persoonlijke welvaart en wat al niet meer zal eerder worden bevochten dan ingeleverd. De spandoeken liggen al klaar. Voor het geval dat.

Gates zoekt oplossingen die het gevecht om verworven rechten overslaan; die strijd verlies je toch. Overigens is die aanname niet expliciet te vinden in het interview, maar zeker impliciet aanwezig. Oplossingen moeten dan ook worden gevonden in een antwoord op de vraag hoe de jacht naar altijd meer kan worden bevredigd op een duurzame manier. Dat getuigt van realiteitszin.

De eerste opdracht die de mens kreeg, was om rentmeesterschap te bedrijven over heel de aarde, de vissen, vogels en het vee en alles wat er verder nog rondrommelt (Genesis 1:26). Daar wordt ook wel het woordje "heersen over" gebruikt en dat klinkt al veel lekkerder dan rentmeesterschap. Een gezonde benadering van rentmeesterschap is dat je nooit meer uit en van de aarde weghaalt dan  je teruggeeft. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat we, wat dit aangaat, misschien een ietsepietsie uit balans zijn geraakt (of is dat te overdreven?) en dat, als we dan toch richting een apocalyps gaan, we deze over onszelf hebben afgeroepen en in gang  gezet. Daar is zelfs geen hulp van buiten meer voor nodig.

Maar goed, hier moest ik aan denken toen ik gisteren vanuit het nieuwe OM kantoor in Nijkerk terugreed naar mijn hol in Overschie. Ik stelde mezelf de vraag wat ik zou doen als ik geacht werd iedere werkdag ten kantore mijn opwachting te maken. Dat zou OM per jaar  ruim 8000 euro kosten (235 x 180km x 0.19). Mij zou het per dag 2 uur gedoe in het verkeer en een stukje auto kosten (19 cent is bij lange na niet kostendekkend). Wat ik dus zou doen, is zo snel mogelijk verhuizen. Dat scheelt ergernis, kosten en, als er al een Richterschaal zou zijn om rentmeesterschap te kunnen meten, een nauwelijks waarneembare uitslag van de rentmeesternaald. Bovendien kan de werkgever die 8000 euro dan inzetten voor wat we de directe doelstelling noemen.

Als ik over OM zou heersen, zou ik alle OM-staf die voornamelijk vanuit kantoor werkt een forse verhuiskostenvergoeding als worst voorhouden om binnen een redelijke fietsbare straal van de basis te gaan wonen. Het is echter niet de vergoeding, maar het geloof in gezond rentmeesterschap dat voldoende motivatie zou moeten zijn. Ik hoor sommige collega's al zachtjes denken, "droom jij maar lekker door, Jan". 

Wat ik nou zo jammer vind, is dat als ik dit soort ideeën ventileer en articuleer, de mensen om me heen denken dat ik een grapje maak. Of op z'n minst ouderwets ben en deel uitmaak van een generatie die rentmeesterschap serieus genoeg neemt om nog duizend(en) jaren vooruit te kunnen met onze mooie aarde; een variatie op de Maarten Luther in de mond gelegde te planten appelboom in het zicht van de apocalyps.

Morgenochtend loop ik weer mijn rondje en zal op de Noorderbocht stilstaan en een beetje om mezelf lachen: de clown....

Afbeelding: De onrechtvaardige rentmeester. Ets van de Zwitserse kunstenaar Eugène Burnand (1850-1921)

Ik ben christen dus ik conspireer

Het wereldbeeld van veel christenen is niet echt optimistisch te noemen: het is heel erg met de wereld en het wordt nog erger voordat het echt super erg wordt. Maar voordat het super erg wordt, zal de echte christen van de aarde worden weggerukt en naar een veilige plaats worden getransporteerd. Als die operatie geslaagd is breekt echt de pleuris uit en zal de aarde voor de niet christenen, de lauwe christen en de nepchristen zeven jaar lang een niet al te beste plek zijn om te moeten leven. Maar niet getreurd, na die zeven jaar breekt een periode van 1000 jaar vrede aan waarbij Jezus zal regeren met assistentie van 144 duizend mederegeerders. Uiteindelijk loopt het allemaal niet zo goed af met de aarde en wordt deze vernietigd om plaats te maken voor een nieuwe hemel en een nieuw aarde. O ja, tijdens die 1000 jaar zal de boze (a.k.a de duivel, satan, antichrist) gevangengezet worden zodat hij niet langer de mens tot zonde kan verleiden. Tot aan zijn gevangenneming gaat hij echter rond als een briesende leeuw of ook wel als een wolf in schaapskleren met als doel Gods plannen te dwarsbomen, trouwe gelovigen pootje te haken en de wereldmacht te grijpen. Alle niet echte christenen bevinden zich in het web van de leugen en laten zich als makke schapen inpalmen en verleiden, vaak zonder het zelf in de gaten te hebben.

Dit wereldbeeld is ook een verklaring waarom veel van de, zichzelf als ware christen beschouwende, gelovigen gevoelig zijn voor complottheorieën, deze soms hartstochtelijk omarmen en er zelfs huis-aan-huis blaadjes over uitgeven om de boel te waarschuwen. Het complot is namelijk al eeuwen gaande (feitelijk al sinds de zondeval) en er wordt de mensheid geen rust gegund. De huidige theorieën, aannames, veronderstelling en vanzelfsprekendheden aangaande de heersende pandemie en de aanpak ervan bevestigen slechts wat men al lang wist: een strategie van de satan om middels pizzarestaurants en pedofielen(groepen) de wereldheerschappij te grijpen. Alle niet christenen spelen daarbij de rol als achteloze pionnen in dit duivelse schaakspel. 

Disclaimer voordat ik beschuldigd word van generalisaties: natuurlijk kun je niet alle christenen over een kam scheren en er bestaan tal van variaties binnen de grote lijnen van dit wereldbeeld, andere op de Bijbel gefundeerde wereldbeelden en een scala aan eindscenario's.

Waarom deze "routekaarten naar het einde" zo populair zijn heeft denk ik te maken met de wens van de gelovige bijbellezer dat wat er in de Bijbel geschreven staat hier, nu en met name, in de sterk verindualiseerde westerse geloofsbeleving, relevant moet zijn en toegepast moet kunnen worden voor en op het leven nu; het Grote Verhaal van God moet worden vertaald naar de vierkante millimeter van vandaag.

Een belangrijke rol bij het duiden van het heden en de toekomst speelt de mate van besef en kennis van het verleden. Dat besef kan actuele ontwikkelingen in een noodzakelijke en objectievere context plaatsen. Maar daar lijken we niet zo goed in te zijn. Dat duiders in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw er behoorlijk naast zaten en generaties christenen hebben opgezadeld met een karikaturistisch scenario voor de zogenoemde eindtijd, heeft slechts weinigen tot één of meer kritische noten aangespoord. Het gevolg is dat er ieder decennium wel een nieuwe Hal Lindsay* of Rene Pache* opstaat en alle ruimte krijgt of deze middels sociale media zelf creëert. En ze komen er nog mee weg ook (ook de ongeveer of excate datumnoemers). Hal Lindsey is nog altijd populair. Mijn verwachting is dan ook dat huidige duiders van de tijd waarin we leven en de richting die de wereld opgaat later, als blijkt dat ze er naast zaten, gewoon door kunnen gaan en de imagoschade niet meer dan een boertje zal zijn. Christenen hebben namelijk altijd gelijk. Ook als het anders loopt. De christen is een spindokter pur sang. Als het anders loopt dan voorspeld zal dat uiteraard zijn "omdat de vele gebeden de boze hebben tegengehouden." In het Oude Testament zouden we er een tasje stenen op mogen gooien maar tegenwoordig is elke profetie niet meer dan een mening. en stenen gooien onbeschaafd.

Geschiedenis verschuift naar de achtergrond, of verdwijnt zelfs helemaal, wanneer eigen lijf en leden op het spel staan; een natuurlijke, primaire en volkomen begrijpelijke reactie. Maar als het dan weer rustig is, pak dan het geschiedenisboekje er nog eens bij. Samen met het besef dat het geschetste wereldbeeld, in de bijbels historische interpretatie-oefeningen, vrij recent is - zo'n 200 jaar geleden kwam dit Zoeklicht*-achtige beeld pas uit de luiers - nodigt dat wellicht uit tot reflectie over hoe we dat mysterieuze verhaal van God lezen en wie ons heeft verteld over hoe we dat verhaal wel of niet behoren te lezen. We zijn echt meer geconditioneerd dan we vaak zelf in de gaten hebben of willen erkennen. Er zijn er zelfs die deze conditionering als een geschenk uit de hemel ontvangen. Tja, het kan verkeren. 

*
Rene Paché, de komende Christus (1977)
Hal Lindsey, de planeet die aarde heette (1970)
Zoeklicht: een tijdschrift met nadruk op de eindtijd.

Alleen een blauwe fiets kan deugen

Mijn meest gelezen Blog is die van "Theorie rondom de fiets" uit 2010. Ik heb me vaak afgevraagd waarom deze blog met haar vreemde titel zo vaak wordt aangeklikt. Ik denk dat ik eruit ben.

Stel je voor dat ik wat meer wil weten over fietsen. Dan zou een internetzoekopdracht met wat algemene woorden zoals fiets, theorie en alles de zoeker zomaar naar het betreffende blog kunnen leiden. Het is ook gewoon slim om eerst groot en breed te zoeken en vervolgens in te zoomen op het onderdeel. Een speld laat zich immers pas vinden als je eerst de hooiberg overhoop haalt.

Wat mij op dit denkspoor zette, is de populariteit van systemen in ons leven; op zich bestaande onderdelen die door hun onderlinge verbondenheid en samenhang in het resulterende grotere geheel betekenis en functie hebben en/of krijgen.

Als je een paar olijven, schijfjes komkommer, stukjes tomaat en wat velletjes ijsbergsla bij elkaar in een kom doet, dat door elkaar husselt en overgiet met honing-mosterd dressing, noemen we het resultaat van deze systematische oefening een salade.
Dat is wat een kookboek doet. Als je de stappen volgt en de juiste ingrediënten gebruikt, ziet het er heel soms uit zoals op het plaatje.

Nu wil ik alles wat de Bijbel zegt over engelen weten. Alle teksten die iets over engelen zeggen, knip en plak ik op een groot vel. Als ik ze allemaal heb gehad, ga ik er ernstig naar staren en diep nadenken om ten slotte enkele algemene dingen over engelen te kunnen zeggen. Deze gedestilleerde waarheid kan vervolgens ingezet worden om anderen mee om de oren te slaan. 

Zo heb ik in mijn boekenkast verschillende systematische theologieën staan. Dat zijn dikke pillen en vaak in meerdere delen omdat daarin alle belangrijke bijbelse begrippen, woorden en concepten systematisch en ordentelijk zijn gerangschikt. Ik heb die van Wayne Grudem, Thomas Oden, Louis Berkhof, Millard Erickson en Ton Verleg. Nu kun je de vraag stellen of eentje niet genoeg is.

Daar zit hem de kneep. Objectieve systematische theologie bestaat niet. Alle auteurs en samenstellers van dergelijke lijvige werken hebben vooraf al keuzes gemaakt over wat zij denken over God, de mens, de zichtbare en onzichtbare wereld; het is onmogelijk om los te komen van de tijdgeest, cultuur en geschiedenis waar men deel van uitmaakt. Het geeft niets, zolang men het maar niet ontkent. Gevaarlijker wordt het wanneer objectiviteit wordt geclaimd. Dan is het raadzaam om enige afstand in acht te nemen.

Systemen zijn overal en kunnen moordend zijn, getuige de recente kille toepassing van de regels en richtlijnen omtrent de toeslag kinderopvang en de boodschappen toeschuivende moeder van een bijstandstrekker. Verontwaardiging en boosheid alom. En terecht.

Christenen kunnen er ook wat van. Onlangs werd ik door een vriend op Facebook uitgenodigd om een bepaalde pagina te "liken". Nu "like" ik nooit pagina's om de hoeveelheid spam enigszins binnen de perken te houden, maar ik besloot even op de betreffende pagina "Vrienden van Jezus Christus" te kijken. Nog voordat ik het einde van de eerste pagina met bijdragen had bereikt, maakten twee vrienden van Jezus elkaar al uit voor rotte vis en wat dies meer zij. Wat potentieel opbouwend had kunnen zijn, was letterlijk misselijkmakend.

Systematische theologie kan zomaar een afgod worden wanneer de oefening het academische niet weet te overstijgen, ingebed wordt in het grote verhaal van God en daarbij een gelijkwaardige plaats krijgt toegewezen naast onder andere Bijbelse, Historische, Historisch kritische, Bevrijdings, Dogmatische, en Moderne theologie. 

En waarom? Ik ken mezelf voldoende om te erkennen dat als ik dan toch moet fietsen, dat bij voorkeur op een blauwe doe. 

Zo! Ik heb mijn voorkeur uitgesproken. 

Alle volgende keuzes die ik maak moeten passen bij een blauwe fiets.

De weerbidders onder u!

De oproep verscheen in beeld en ik rolde het zo snel mogelijk van mijn scherm af zodat ik het niet echt zou kunnen zien of te lezen. Maar het was te laat, de schade al aangericht, mijn scherm te groot. Iemand riep vrienden op om God te bidden om een dik pak sneeuw. Dat zou fijn zijn voor de kinderen in de opgelegde lange thuisblijftijd. Of de oproeper had nagedacht over de gevolgen van een afgebeden pak sneeuw, weet ik niet. Ik vermoed en hoop dat het in een spontane, ondoordachte opwelling was gebeurd: “Help, mijn kinderen zijn vijf weken thuis; ik moet iets bedenken waardoor het leuk voor hen en voor mij blijft.”
Een doordenker kijkt namelijk wel drie keer uit alvorens een weerbidder te worden:

1. Hoeveel bidders zijn er nodig?
2. Hoeveel geloof is er per centimeter sneeuw nodig?
3. Wat als er geen sneeuw valt?
4. Wat zegt het over mijn godsbeeld?
5. Wat bid ik voor het vrachtverkeer dat vast komt te zitten waardoor zaken zoals wc-papier op de A15 bij Arnhem ingevroren raakt? En dan hebben we het nog niet over de chauffeur die nu gedwongen in z’n uppie op een hotelkamer zit en probeert een pizza en een kapsalon te bestellen.

Aan het idee van weerbidden ligt waarschijnlijk het enigszins kinderlijke idee ten grondslag dat gebed Gods hand doet bewegen. Een soort van afstandsbediening die zich middels vurige pleidooien laat navigeren.

Als je slechts een beetje afstand neemt van het idee dat God bestaat voor mijn persoonlijke (okay, misschien ook dat van mijn familie en gezin) welzijn, welbevinden en genoegen, zie je de enorme complexiteit en onmogelijkheid van een dergelijk godsbeeld dat eerder thuishoort in de mythologie waar goden met elkaar wedijverden en onverklaarbare zaken werden toegeschreven aan bijvoorbeeld de (weer)goden. Deze goden moeten door hun subjecten gunstig gestemd worden middels gebeden en tal van hulpmiddelen. De belangen van de miljoenen biddende kinderen van God, waarvan velen in wanhoop schreeuwende zijn omdat er wel wat meer aan de hand is dan een vervelende lockdown, en hopen op een beweging van Zijn hand ten gunste van hun verzoek, zijn te tegenstrijdig. Je zou maar God zijn! Welk gebed wordt beloond met een handbeweging en wat en hoe wordt die beslissing gerechtvaardigd? Deze complexiteit wordt treffend uitgebeeld in de inmiddels klassieke film Bruce Almighty. Bruce mag de zaken een tijdje waarnemen terwijl God een welverdiende vakantie houdt. Bruce komt al heel snel tot de ontdekking dat hij niet echt geknipt is voor de taak en de zaken lopen aardig uit de hand als hij besluit om voor het gemak iedereen te geven waarom ze vragen. Als hij dan ook nog eens tot de ontdekking komt dat hij de vrouw waar hij een oogje op heeft niet kan dwingen om van hem te houden, is zijn dilemma compleet.

Een handje sneeuw uit de hemel is een cadeau voor de een en een drama voor de ander. Wie kiest? Ik niet en ik ga er ook niet om vragen. De realiteit is dat we waarschijnlijk nog wel wat sneeuw krijgen deze winter. Als dat valt zullen we er het beste van moeten maken en passen we ons aan de zegeningen die daar het gevolg van zijn aan – mooi plaatjes en sleeën-, alsook aan het drama dat we er op de koop toe bijkrijgen - doden in het verkeer, hogere energierekening en tonnen zout die in het milieu terechtkomen.

Jezus kwam om het hart van God te verbinden met het hart van de mens. Dat is de bewegende hand van God en het staat mij vrij om het aangebodene, het Leven, te aanvaarden of mijn hoofd af te wenden.

Je reinste zuiverheid

In het document dat ik las was het woord “zuiver” een aantal keer te lezen in relatie tot het uitleggen van de Bijbel. Misschien dat daarom mijn zuiverheidsantenne momenteel op scherp staat. Ik zie en hoor meer zuiver dan ooit. Onlangs nog iemand die het had over een zuivere bijbelvertaling. Op mijn “iedere vertaling is wat het is: een vertaling en doet het origineel altijd tekort” volgde uiteraard een “ja maar….” Zelf heb ik geen voorkeur voor welke vertaling dan ook, zolang het maar een zuivere vertaling is en - dat weet iedereen - dan blijft er uiteraard maar één vertaling over en dat is die van mijn voorkeur (die ik dus niet heb).

De apostel Paulus stelt dat ons kennen maar half is, evenals onze uitleg. Hij zegt het ongeveer zo: “we weten niet half wat we denken te weten en waar we het over hebben,” (1 Kor 13:9) en dat we, totdat het volmaakte zich aandient, we het met die onzuiverheid moeten doen. Dat wat ik zuiver noem is feitelijk niets meer of minder dan dingen te zien en horen krijgen waarvan ik van tevoren al heb besloten dat het zuiver is. Je zou dit het zelfbedrog van het leven in de zuivere straat kunnen noemen, of een bedriegelijke bevestiging van het ego.

Claims op een zuivere uitleg of zuiver zicht, zegt wat over de claimer. Gebrek aan zelfkennis, gepaard met een flinke dosis zelfoverschatting; ziehier een barbaar die maar weinig begrijpt van taal- en cultuurontwikkeling. Taal en cultuur verschuiven voortdurend, waardoor betekenissen, normen en waarden, maar ook dat wat we weten, geleidelijk aan veranderen. Over de boom waar ik vandaag naar kijk, zal ik je andere dingen vertellen dan toen ik deze op m’n zesde voor het eerst zag en inklom.

Maar het kan ook gewoon onzekerheid zijn. Een onzekere vindt houvast aan en troost bij zuivere strohalmen.

Dan zijn er ook claimers die menen dat hun directe verbinding met God middels de Heilige Geest al die onzuivere obstakels overwint en er een puur zicht en beeld overblijft. Deze claimers zijn zuiver ongeschikt als gesprekspartner.

Nee, een zuivere uitleg en een zuivere vertaling zijn meer wens dan werkelijkheid. We leven en werken in en vanuit een achterstand. Dat maakt de zoektocht een stuk interessanter.

Hoe je zuiverheid ook kunt duiden:

Vandaag was ik redelijk onder de indruk van een verklaring van de Nieuw-Zeelandse premier, Jacinda Ardern, die reageerde op de resultaten van een onderzoek naar vermeende tunnelvisie bij de dienst opsporing. Wat een verademing om een politieke leider zonder reserve  te zien en horen toegeven dat de overheid het verkeerd heeft gedaan en haar excuses aanbiedt. Niet alleen dat. Het onderzoek doet 44 aanbevelingen die vervolgens door diezelfde overheid integraal worden  aanvaard en geïmplementeerd. Met wat Jacinda Ardern aan daadkracht en betrouwbaarheid heeft laten zien, zal dit niet slechts bij woorden blijven.

Komt op mij over als iets zuivers…..

 ZUIVER, bn. bw. (-der, -st), vrij van alles wat er niet aan, bij of in behoort: helder, klaar: zuiver water; Van Dale 1898, GROOT WOORDENBOEK DER NEDERLANDSCHE TAAL

God losweken

Wat gebeurt er met God na een nachtje in de biotex?

Nadat God in de moderne tijd verbannen werd naar het domein van de spiritualiteit en verwante ideeën die haaks staan op alles wat verklaard en gemeten kan worden, mocht Hij in de na-moderne tijd weer een beetje terugkomen; ook het onverklaarbare en niet meetbare, zo besloot men, met de kunstenaars voorop, maakt deel uit van de werkelijkheid.

Dus mag God toch een plekje hebben. Fijn. 

Voor de Verlichting en het tijdperk dat we duiden als Modernisme stonden geloof en wetenschap niet per se tegenover elkaar. Dat kwam deels door de (macht van de) kerk, die voor de rest van de wereld bepaalde wat waar en niet waar was. Als je een wereldbeeld had dat enigszins afweek van wat de kerk dicteerde, liep je kans op de brandstapel terecht te komen, gevierendeeld, of onthoofd te worden. Je keek dus wel uit.

Er waren er die niet uitkeken; de wegbereiders van wat we nu Verlichting en Modernisme noemen. Zonder dat ze zich hier wellicht bewust van waren, gaven ze gehoor aan de bijbelse opdracht om te onderzoeken, vragen te stellen en zaken uit te pluizen; een opdracht die impliciet te vinden is in het setje instructies dat Adam en Eva meekregen.

De Verlichting en het Modernisme schoven God terzijde. Maar omdat God zich niet zomaar terzijde laat schuiven, moet dat eerder gezien worden als het afwerpen van het juk van de kerk.

Een van de in deze tijd ontstane tegenstellingen - wetenschap versus geloof - is echter voor velen gebleven. Het is pas de laatste tien, twintig jaar dat volgelingen van Jezus mondjesmaat beginnen te ontdekken dat wetenschap en geloof niet elkaars vijanden zijn; niet tegenover elkaar staan en elkaar zelfs verrijken. Dat kan verwarrend zijn en over het algemeen zal de mens er de voorkeur aan geven om verwarring te vermijden.

Een natuurlijke reactie is dan om de tegenstelling koppig te handhaven en de polarisatie te versterken: nog scherper de wijs en de zijs duiden. Voeg daar het immer wassende individualisme bij en we komen uit bij een situatie waarin zelfs het "wijgevoel" stilaan verwordt tot een "ik en de rest".

Na een flinke tijd in de voorwas te hebben gelegen, lukte het eindelijk om God los te weken van de rest en konden we met hem doen wat we wilden. Hij was immers niet langer verbonden met de armen, de weduwen, de wezen, de vervolgden, de slachtoffers van kwaadwillende demonen (de menselijke variant) en treffen we God eerder aan in de privésfeer van de individuele gelovige, waarbij alles draait om het geloof als persoonlijke beleving. Dan kan het zomaar zijn dat het geloof in God gereduceerd wordt tot een beleving van een nog ontluikende liefdesrelatie of kalverliefde. Ik hoor dat terug in veel moderne "aanbiddingsliederen" waar de verbinding met de aarde hoogstens losjes en/of abstract te vinden is. Er wordt geroepen, geclaimd, geproclameerd, herhaald, aangezwollen, herhaald, nog wat aangezwollen en ten slotte nog driemaal het koortje, of een stukje van de laatste regel herhaald. De vijand wordt ingepeperd dat hij is overwonnen, verslagen, moet op rotten, niets meer te zeggen heeft en tal van varianten hierop. Als overwinnaars juichen we in onze christelijke coconnetjes. Zogeheten "opwekkingen" zijn veelal niet meer dan  "feestjes binnenshuis" waarvan het effect bij de buitendeur al is opgedroogd.

Ik kijk om me heen en zie een andere wereld. Een wereld waarin onrecht, leugen en bedrog heersen en zo'n drie miljard mensen nog nooit het verhaal van Jezus hebben gehoord. Een wereld waarin de kindersterfte daalt, maar nog steeds elke dag 15 duizend kinderen voor hun vijfde verjaardag sterven aan  ondervoeding, infectieziektes en andere oorzaken waar we hier in Nederland niet of nauwelijks nog bang voor hoeven te zijn. En zo kan ik nog even doorgaan.

Daarom zing ik nog maar moeilijk mee.

(*) Het idee van het individu is betrekkelijk nieuw en krijgt rond 1830 als fenomeen (individualisme) voet aan de grond. Een definitie: De ontwikkeling in de samenleving waarbij het individu en zijn behoeften meer centraal komen te staan. Hierbij wordt een individuele persoon niet langer beschouwd als een lid van een groter geheel (zoals een gezin of maatschappij), maar ligt het accent op die persoon als zelfstandig en zelfbepalend wezen.

Als je andere dingen doet dan wat je zou moeten doen, hoe erg is dat? (GU4)

 Blog vier in een serie over de Geboren Uitsteller (GU)

Nu kwam ik er achter dat een boek dat ene John Perry, een chronisch uitstellende professor filosofie, schreef over uitstellen, ook in het Nederlands is verschenen. Snel voor vier euro een gelezen exemplaar gevonden via bookfinder.com bij een boekenmagazijn in Capelle aan den IJssel. Snel opgehaald. Ik had het boek namelijk snel nodig voor deze Blog omdat ik geen zin had om  eventuele citaten vanuit het Engels naar het Nederlands te vertalen.

Snel het boek doorlezen dus. Dat was vier dagen geleden en het boek ligt nog ongeopend op mijn bureau. De drang om eerst Ik wil dat jij bent van Tomas Halik te lezen was sterker dan de relatieve noodzaak om John Perry te lezen. Ook moest het Communistische Manifest van Marx en Engels nog even worden doorgenomen en lees ik de kneedbare Geest van Howard Gardner totdat ik in slaap val. Maar nu ben ik er bijna klaar voor. Dat ik gewoon maar ben begonnen met het schrijven van deze Blog maakt de stap om het boek van Perry te openen nu wel wat makkelijker.

En hier hebben we meteen een illustratie van wat Perry in zijn boek "structureel uitstellen" noemt. De uitsteller doet niet niets maar is veelal bezig met het uitvoeren van andere nuttige en constructieve taken die best wel wat zouden kunnen opleveren.: "De uitsteller kan gemotiveerd worden moeilijke, tijdrovende en belangrijke taken te doen zolang deze taken maar een manier zijn om iets belangrijkers niet te doen." (1) Ja, ik heb het boek eindelijk opengeslagen.

Verderop in zijn boek doet Perry wat suggesties over manieren waarop je jezelf zo kunt manipuleren dat je toch dat doet wat echt belangrijk is en op dit moment bovenaan je prioriteitenlijstje staat. Daarover meer in een latere Blog.

Mensen die liever met een zak chips of bierworstsjes op de bank liggen dan dat schilderij eindelijk eens ophangen of de lekke band plakken, zijn in pricipe gewoon lui. Luiheid en uitstellen zijn echt twee andere grootheden! Als deze twee samenvallen heb je wat ik met het volgende moeilijke woord samen zou willen vatten: een probleem. Herpak je en als dat niet lukt zoek dan hulp.

Gestructureerd uitstellen is dus niet zo dramatisch want er gebeurt wel degelijk wat. Je loopt naar de schuur om de bandenplakspullen tevoorschijn te halen om die lekke band te gaan plakken. Drie uur later is de schuur opgeruimd, de gereedschapskoffer opnieuw ingedeeld, de oplaadbare batterijen van de schroefboormachine opgeladen, de kapotte stereoset uit 1968 en de box (na vier kinderen en zes kleinkinderen) bij de kringloop gebracht. De band is nog niet geplakt maar "who cares"; je bent immers behoorlijk constructief bezig geweest en er iets niets lekkerder dan straks een band te plakken in een opgeruimde schuur.

John Perry, De kunst van het uitstellen (Houten-Antwerpen: Spectrum, 2013), 21