1000 keer!

Gisteren naar zomergasten gekeken. Paul Verhoeven was aan de beurt. Ik was een jaar of acht jaar toen Floris mijn leven binnenkwam. Zoveel afleveringen waren het niet, twaalf afleveringen, maar voor mijn gevoel was het een eindeloze serie die op zondagavonden van 5 oktober tot en met 21 december 1969 werd uitgezonden. Floris was mijn held (ik heb nu de DVD) en Paul had de serie samen met Gerard (Soeteman) gemaakt; indirect ook mijn helden omdat zonder hen Floris er niet geweest was.

Paul is gefascineerd door Jezus, heeft zo'n duizend boeken over Jezus (gelezen en in zijn boekenkast staan) en heeft twintig jaar deel uitgemaakt van het Jesus Seminar en heeft in 2008 het boek Jezus van Nazaret gepubliceerd. Ik heb het boek niet gelezen maar de insteek van Verhoeven was om Jezus te ontmythologiseren; te ontdoen van alle bovennatuurlijke, bijgelovige en theologische ruis. Wat van Jezus overblijft is een man die dacht iets te zijn wat hij niet was en een ideologie predikte die uiteindelijk verwerd tot een militante beweging. Hoewel hij zegt nu "klaar te zijn met Jezus," komt hij ook weer niet van hem los. Dat lijkt me ook onmogelijk. Als je iemands leven zo nauwkeurig bestudeert, kom je er nooit meer helemaal los van. We kunnen onze hersenen nu eenmaal niet herformatteren zoals je dat met een geheugenschijf doet.

Zo luisterend naar zijn beschouwingen realiseerde ik me dat zijn aanname dat alle wonderen en tekenen die Jezus deed allemaal verzonnen flauwekul is, hij de mogelijkheid wegwuift dat deze juist zijn gebeurd en opgeschreven "om u ervan te overtuigen dat Jezus de Christus is, de Zoon van God" (Joh. 20:31).

Daar moest ik aan denken toen ik nadacht over de vraag waarom Jezus eigenlijk altijd de boot nam terwijl hij ook gewoon lopend kon gaan. Die vraag moest ik omdraaien om bij het antwoord te komen: "waarom ging Hij die ene keer lopend?" Het antwoord geeft Johannes dus. En toen begon Zomergasten.

Wie bent U, God?

Volgende week vindt de jaarlijkse introductieconferentie van Operatie Mobilisatie plaats. Een dag of tien komt de nieuwe lichting werkers bij elkaar om zich voor te bereiden op hun vertrek naar een van de meer dan 100 landen waarin OM werkzaam is. Die internationale conferentie vindt al jaar en dag plaats in Nederland. Niet alle nieuwe werkers komen hier naar toe. Het is mogelijk om een dag mee te maken. Op zaterdag 28 augustus is iedereen welkom. Lees hier de uitnodiging.

Voor sommigen is het te ver reizen en de kosten die deelname aan zo'n conferentie met zich meebrengt kunnen moeilijk worden gerechtvaardigd. niet. Ook hebben we ieder jaar in Januari eenzelfde conferentie, maar dan in Duitsland. We verwachten volgende week zo'n driehonderd nieuwe werkers en ik ben gevraagd om op de tweede avond te spreken over het onderwerp "Wie bent U, God?"

Twintig jaar geleden zou ik een paar teksten aan elkaar hebben geplakt en voilà, klaar is Kees. Nu kost het me veel meer tijd en worstel ik met de vraag of op zo'n vraag wel een zinnig antwoord te geven is. In de Bijbel komen we meer dan 200 beelden tegen, of titels die beschrijven wie God eigenlijk is. Elk beeld belicht een deelaspect maar is nooit het hele verhaal; zet een herder tegenover een rechter en zoek de overeenkomsten en verschillen. Dus moet er een keuze gemaakt worden. Welk beeld, welke gedachte, welke titel is in de context van de groep en de gelegenheid een goede insteek?

In Genesis 4:26 lezen we dat, nadat er enige tijd verstreken was nadat Adam en Eva uit de tuin gezet waren en er een volkje begon te ontstaan dat "in die tijd men de naam van de Heer begon aan te roepen."

Ik vind dit een van de meest fascinerende verzen in de Bijbel. Er is (voor zover we weten) naast de verhalen over God (die goeie ouwe tijd toen de opa en oma van onze betovergrootouders in die tuin woonden) die middels overlevering werden doorgegeven, nog geen sprake van een Godsopenbaring. God had zijn wetten en voorschriften nog niet gegeven en er was nog geen "plan" waardoor men de geschiedenis kon duiden en hoop voor de toekomst kon funderen. Toch was er iets in die mens wat hem ertoe noopte om God aan te roepen (het betekent zoiets als "overeenkomstig adresseren", zoals in hetzelfde vers Set zijn zoon Enos noemde). Het betekent dus niet dat men maar in het wilde weg God ging zoeken maar dat men Hem overeenkomstig wie Hij is en was aan begon te roepen; men riep zijn naam.

Als je dat dan koppelt aan het allereerste vers van de Bijbel en aan een van de beginverzen in het NT (Johannes 1) dan vinden we een van de fundamentele pijlers van ons bestaan waar we zin en betekenis aan ontlenen: "In het begin God." Het kan nog korter: "eerst God." En daarmee is in feite alles gezegd en is dit de meeste fundamentele keuze die een mens moet maken. Erken ik dat Hij er eerst was en de ontwerper is van alle leven; dat Hij de gebruiksaanwijzing heeft bedacht en geschreven? Je kunt daar eindeloos over filosoferen; Hij is die er al voor het begin was. Die erkenning en belijdenis van "Eerst God en toen ik," heeft grote, diepgaande gevolgen voor de mens. Een ontkenning daarvan kan niet anders dan tot verwarring leiden omdat ik moet gaan bedenken wat er dan eerst was. Velen komen dan uit bij : "Eerst ik, en toen God." De grote verwarring en degradatie van het leven waarin we ons momenteel bevinden, vindt z'n oorsprong in de ontkenning van "eerst God."

Nieuws

Klik hier voor onze meest recente nieuwsbrief

Luwte en waterbuffel

Dit was de meest blogluwe week sinds ik ruim drie jaar geleden begon te bloggen. De afgelopen week vooral bezig geweest met het lezen en verslag doen van "Water Buffalo Theology" van de Japanse theoloog Kusoke Koyama die in de jaren zestig als zendeling in Thailand werkte. De vragen die hij stelt doen wat gedateerd aan. Thailand is inmiddels veertig jaar verder en de ontwikkeling van theologie in de Aziatische context heeft ook niet stil gestaan. Het idee is dat welke theologie dan ook in Azië, Westerse theologie is.

Vrijwel alle vooraanstaande Aziatische theologen hebben in het Westen hun graden en doctorstitels gehaald. Azië had geen eigen theologie. Nu kun je je natuurlijk afvragen of er meer dan een theologie is. Het antwoord is eigenlijk eenvoudig. Net zoals Nederland net zoveel voetbalcoaches als voetbalfans kent, zijn er net zoveel theologen als dat er gelovigen zijn. De ingrediënten mogen dan hetzelfde zijn: een bal, een veld, 22 spelers en bepaalde spelregels en zijn er groepjes die samenklonteren rondom een club, een speler of een bepaalde tactiek; er bestaat een behoorlijke variatie op eenzelfde thema.

Zo is het ook met theologie. De "woorden over God" die we formuleren, kunnen nogal verschillen, hoewel de ingrediënten herkenbaar blijven. Een belangrijke fundamenteel uitgangspunt is waar men begint. Begin je bij de mens of begin je bij God. Een rechtgeaarde evangelicaal roept meteen dat je altijd bij God moet beginnen maar dat is heel kort door de bocht want in de praktijk doet de evangelicaal dat niet consequent. Bij de mens beginnen betekent dat je kijkt naar de gewoonten, normen, waarden en filosofieën die binnen een bepaalde groep gelden en vervolgens vraag je hoe God daarbinnen betekenis krijgt. We zeggen dan dat we naar de context moeten kijken. Paulus deed dat ook. Hij wist de gewoonten en gebruiken van de Grieken in Athene te verbinden aan het Goede Nieuws. Koyama verhaalt van een ontmoeting met een ziek Thaise vrouw die hij bezocht om "vertroostende en hoopvolle woorden" tot haar te spreken. De vrouw werd kwaad: "Je spreekt mijn taal niet eens en het enige waarin je geïnteresseerd bent is de promotie van je religie." Ze stuurde hem weg en liet een Boeddhistische priester komen: "Die spreekt mijn taal en is wel in mij geïnteresseerd." Waren de woorden van Koyama niet waar? Ik ga ervan uit dat hij, overeenkomstig zijn training, uitsluitend Bijbelse waarheden verkondigde. het voorbeeld spreekt voor zich: bombardementen met Bijbelse verhalen en teksten hebben weinig zin als dit niet gebeurd binnen de context van de ontvanger van de boodschap (vandaar het beeld van een waterbuffel). Hoewel Jezus' een glasheldere boodschap had was zijn interesse voor en bewogenheid met de mens ongeveinsd en gemeend. De kern van Kyama's betoog is dat ons leven het belangrijkste medium is om de Bijbelse boodschap over te dragen en niet een goed begrip van Augustinus, Luther en Calvijn.

In het Nederlands alleen tweedehands te verkrijgen als Creatieve Theologie; Het Evangelie in Aziatisch perspectief. Een aanrader voor iedereen die zich wil verdiepen in contextuele theologie.

Lang leve de schuld

Wie is er schuldig? Zijn we even verantwoordelijk voor onze eigenschappen als voor onze daden? Schuld wordt in onze therapeutisch georiënteerde cultuur doorgeschoven naar anderen, weggepoetst of gebagatelliseerd, of verweten aan de omstandigheden; verzachtende omstandigheden, traumatische opvoedingen, normvervaging en een wereldbeeld waarbij niemand schuldig is of kan zijn.

Schuld hangt samen met moraal en moraal hangt (vaak) samen met religie. Doe religie de deur uit en de moraal verdwijnt en schuld is niet langer mogelijk of wenselijk. In het geval van de ene geliefde die de ander bedriegt (en zich in de ogen van velen schuldig maakt aan moreel verwerpelijk gedrag) zou de bedrogene boosheid, schuld en wrok moeten weerstaan, hoewel ze nog steeds pijn zou voelen en ongelukkig zou zijn. Ze zou het kwaad dat haar is aangedaan kunnen veroordelen of de relatie kunnen beëindigen. De actie of daad kan worden veroordeeld zonder dat ze degene die de fout in gaat de schuld daarvoor geeft.

Klinkt filosofisch en onrealistisch? Ze bestaan echt. Wetenschappers zoals Derk Pereboom, een determinist gelooft in een wereld zonder schuld en probeert deze te beschrijven.

Ik denk dat deze deterministische gedachte (Determinisme is een filosofisch concept dat stelt dat elke gebeurtenis of stand van zaken veroorzaakt is door eerdere gebeurtenissen volgens de causale wetten die de wereld regelen en beheersen) voor de meeste mensen te ver gaat. Hoewel, naar onszelf toe zijn we wat minder scheutig met de schuldvraag; is het niet zo dat "in mijn geval het allemaal wel te begrijpen en verklaren is" (zie bijvoorbeeld "Blik op de Weg;" regels zijn belangrijk en goed voor iedereen maar voor mij persoonlijk hoeven ze niet).

Een wereld zonder schuld. Kan het? Bestaat het? Vergeving en verzoening; wat is dat? "Het spijt me," wordt niet meer gehoord. De bloemenman doet geen zaken meer (hoeveel verborgen schuld is er door de eeuwen heen niet afgekocht met een bosje bloemen?). Dag kleur. Dag geur.

Een niet al te makkelijk boek maar een geweldige eye-opener:

Is'ie vol of niet?

Onderstaand verhaal kom je in verschillende varianten tegen. Stepehen Covey heeft het idee uitgekauwd in zijn boek "First Things First". Het verhaal kan een hulp zijn voor mensen die hoofd en bijzaken niet kunnen scheiden. Ik heb er wat foto's bij gemaakt om het verhaal op te leuken. Bovendien blijven beelden beter hangen.

Een meester gaf eens les aan economiestudenten. Op zijn bureau legde hij een glazen vaas en een aantal kiezelstenen. Een voor een deed hij de stenen in de vaas, totdat er geen steen meer bij kon."Is de vaas vol?", vroeg hij aan de klas?" "Ja", oordeelde de klas.

De meester glimlachte en pakte van onder het bureau een pot met zand, dat hij in de vaas gooide. Met een beetje schudden verdween al het zand in de vaas."Is de vaas vol?", vroeg hij weer aan den klas. "Ja", oordeelde de klas.

De meester glimlachte en pakte van onder het bureau een kan water, dat hij in de vaas gooide. "Nu is de vaas vol," zei de meester. "wat kun je hiervan leren?"

Een leerling stak zijn hand op.

"Hoe vol je schema ook lijkt, je kunt er altijd wel wat tussen vrotten."

"Nee," sprak de meester. "Dat is niet het grote punt. Dit voorbeeld illustreert dat je nooit alles in de vaas had gekregen als je de grote kiezels er niet als eerste indoet. Wat zijn de grote kiezels in jouw leven? Je opleiding? Een ideaal? Tijd met de mensen van wie je houdt? Vergeet nooit met de grote stenen te beginnen omdat je er anders geen plek meer voor hebt."

Ben ik nou gek of...

... weten mensen van gekkigheid niet meer waar ze hun geld aan uit zouden kunnen geven? Ja, het is bekend dat de commercie al lang en breed een dikke vinger in de pap heeft waar het gaat om wat we lezen (als meer dan 100.000 mensen het boek al gekocht hebben moet het wel een goed boek zijn) en kritiek wordt al snel gedegradeerd tot ramsj.

"Hoe kunnen we de achteloze mensen nog meer geld aftroggelen?" ligt aan de basis van de meerderheid van producten die in wat voor schappen en waar dan ook te vinden zijn. Het gaat al lang niet meer om diensten. Het gaat om geld, om winst, en dat wordt vaak onterecht verward met "zegen."

Twee producten wil ik er even uitlichten.

Een boekje dat geheel onterecht in de ramsj is terechtgekomen en een ander totaal nutteloos product waarvan je je afvraagt of het misschien als grap is bedoeld.

Het boekje "A Letter to Jabez" (40 eurocent by Christian Book Distributors), is een zeer goede kritiek op het eens zo mateloos populaire boekje van Bruce Wilkinson "The Prayer of Jabez" (in 2001 stond de teller op meer dan 9 miljoen verkochte exemplaren). Ik begrijp heel goed dat het kritische antwoord in de ramsj is terechtgekomen. Negen miljoen mensen kunnen het nooit allemaal mis hebben. Toch? Je kunt het niet winnen van zo'n reus. Trouwens, wie denkt Neal E. Snider wel wie hij is, of wie kent hem überhaupt? Wil je het boekje lenen, laat het me even weten. Om kritiek te hebben op de verholen welvaartsgedachte waarop Wilkinson zijn boek baseert, moet je van goede huize komen. Aanbevolen!

Dan een van de meest verbazingwekkende artikelen die ik tegen ben gekomen. Tja, je moet er maar opkomen. Hier is'ie:

En nog van acryl ook? Biologische katoen was waarschijnlijk te duur. En zie je dat je de sjaal ook kunt kopen met een passende tas (met ritssluiting). Het moet toch allemaal niet veel gekker worden. Geen wonder dat de wereld de christenen niet meer begrijpen. Ik begrijp er zelf ook steeds minder van. Of heb ik iets gemist? En dan te bedenken dat er duizenden christenen zijn die liever 35 dollar voor zo'n vaatdoek neertellen (om zich vervolgens te schamen om er in het openbaar mee te pronken) dan diezelfde dollars te investeren in de opdracht om discipelen te maken. Help, ik word gek!

Ferrari rood, maar dan geler

"Meneer, u heeft me uitgelegd hoe ik er moet komen maar ik ben bang dat ik verdwaal. Wilt u alstublieft voor me uit rijden?" Dat wilde die meneer wel en we vertrokken. Ik had me al lange tijd verheugd op het weerzien met een vriend die ik al jaren niet had gezien en had sterk het gevoel dat ik er naar toe moest. Ik herinner me dat ik me bij hem altijd op m'n gemak voelde. Een soort van thuiskom gevoel, maar dan nog sterker. Een beetje moeilijk te beschrijven. Ik was zijn adres kwijtgeraakt en ben jaren bezig geweest om hem op te sporen. Nu stond ik hier dan met zijn adres in de hand. De aardige manier zou me nu door de stad loodsen en op het adres van mijn vriend afleveren (nee, GPS werkte niet wegens wegwerkzaamheden; alle instructies van de computerstem ten spijt). Op eigen kracht was ik er niet gekomen. Ik ben niet zo goed met kaarten en/of instructies.

De meneer rijdt voor me uit. Zijn auto is makkelijk te volgen. Een soort van Ferrari rood, maar dan geler. Ik zie dat hij rechtsaf slaat en ik volg. Na driehonderd meter linksaf. Net voor de afslag zie ik dat er rechts wat te doen is. Iets met uitverkoop of zo (90% korting op alles). Ik parkeer mijn auto en schuif aan bij de menigte. Mijn oude vriend is snel vergeten. De Ferrari heb ik ook nooit meer gezien.

"Lieten jullie mij niet in de steek, mij, jullie God, terwijl ik jullie de weg toch wees?" (Jeremia 2:17)

Het blijft me verbazen dat de mens liever een eigen ingebeelde God volgt dan de God die zich aan ons voorstelt in De Bijbel. Ook inbeelding? Hij laat zich graag "beproeven."

Ik weet niet wie het heeft geschreven

Wanneer ik een boek lees maak ik gebruik van hulpmiddelen om informatie over de auteur te vergaren. Of het nu fictie is of wetenschappelijk materiaal maakt niet uit. De schrijver krijgt een gezicht, een geschiedenis, een staat van dienst, een bibliografie of een eulogie waardoor het verhaal meer (of minder) inhoud en betekenis krijgt. Met muziek heb ik dat ook. Ik kan van een muziekstuk genieten maar doe dat des te meer als de muzikant informatie verschaft over het waarom van het stuk, onder welke omstandigheden het stuk is geschreven. Ik begrijp het boek, of het muziekstuk veel beter en ervaar een bepaalde mate van verbondenheid met de auteur; het wordt persoonlijker.

Als God over Israël zegt, "Zij kenden mijn wet, niet mij (Jer. 2:8)," zegt Hij impliciet dat het kennen van de auteur van groot belang is bij kennen van zijn werk. Als die verbinding tussen de auteur en de lezer niet aanwezig is, wordt het werk van de auteur gereduceerd tot platte tekst; informatie zonder communicatie.

Dat maakt het geheel wel wat ingewikkelder omdat het kennen van God in zekere zin een subjectieve beleving is. Toch lijkt God dit te prefereren boven het eenzijdig zenden van data waarop wij vervolgens interpretatieregels loslaten die resulteren in academische en theologische zwaardvechterij: de geleerden vertellen de minder geleerden over het wat en hoe en verheffen zich tot de kenners. Dan kom je tot excessen zoals bijvoorbeeld vorige week te lezen was dat Rome de deur wagenwijd openzet voor verontruste Anglicanen die tegen de wijding van de vrouw tot het ambt van bisschop zijn. Het is letterlijk tenhemelschreiend dat de kerk in haar volle breedte pontificaal deze hartewens van God blijft negeren en zich liever bezig houdt met geneuzel over 'wat er staat en wat het volgens ons betekent' dan het toerusten en aanmoedigen van Zijn kinderen tot een dagelijkse intieme wandel met Hem.

De geleerde apostel Paulus begreep dat toen hij zijn academische verworvenheden tot de mesthoop verwees en als motivatie daarvoor gaf "om Hem te kennen...". Hij schiep een gezonde precedent die ook vandaag tot navolging noopt: eerst de schrijver, dan het boek.

Zo kan het ook

Stel je voor dat het kleinpolderplein in zou storten. Dan zou over een paar jaar het uitzicht er zo uit kunnen zien. Nu moet ik er voor naar Engeland. Dit is vanuit m'n slaapkamer. Niet echt vervelend.