Zwaartekracht en vliegen

Als er een wet is die nooit discrimineert of uitzonderingen kent, is het wel die van de zwaartekracht. Hoewel niet altijd even plezierig, vooral als je ongewild en ongepland van een hoogte valt zonder de nodige maatregelen om tot een zachte landing te komen te hebben kunnen treffen, is het toch een redelijk plezierige wet. Het houdt alles zo'n beetje op z'n plek en omdat de zwaartekracht constant is hebben we onder andere natuurkunde en mechanica. Zonder de wet van de zwaartekracht zou er slechts sprake zijn van 'natuur' omdat er van het 'kennen' niets terecht zou komen. Zolang de aarde haar rondjes blijft draaien en wij binnen de atmosfeer van de aarde blijven worden we overeenkomstig de wetmatigheden die deze constanten opleveren gewoon lekker naar het middelpunt van de aarde getrokken. Daarom weet ik dat ik vanmorgen gewoon 87 kilo woog.

Zoals vele van mijn mede aardgebondenen droom ik wel eens dat ik kan vliegen. De gedachte om ietwat losjes van die onherroepelijke wet te kunnen staan, intrigeert, motiveert en stimuleert. Een beetje paradoxaal is het wel omdat ook om te kunnen vliegen, er zwaartekracht nodig is! In die zin heeft vliegen alleen maar betekenis omdat er zwaartekracht is. Zonder zwaartekracht zou vliegen nietszeggend zijn.

Hier moest ik aan denken toe ik vanmorgen las dat "buiten de wet om de mens wordt gerechtvaardigd... door het geloof" (Romeinen 2).

Dat geloof is het vliegen dat vooral betekenis krijgt en heeft tegen de achtergrond van die ontzagwekkende en onherroepelijk wet die alle mensen veroordeelt omdat de hele mensheid de heerlijkheid van zichzelf verkoos boven die van Hem.

Best wel complex. Best wel mooi.

Het huwelijk tussen Meta en Morf.

Een van de levensthema's die mij mateloos interesseert is dat van "veranderen." Hoe verandert een mens? Zijn er fases te onderscheiden? Aan wat voor randvoorwaarden moet een veranderingsproces voldoen?

Wetenschappers zullen altijd hun best doen om het veranderingsproces zichtbaar en meetbaar te maken. Hieronder zo'n model. De vraag is of de fases wel te onderscheiden zijn. De kritiek op het model is dan ook dat de mens ingewikkelder in elkaar steekt en de cyclus van veranderingsstappen niet lineair maar eerder als een hutspot ervaart. Iemand die in een veranderingsproces zit kan niet altijd helder aangeven wanneer de knop omging. Contemplatie (in het model de eerste twee stappen van voorbereiding en overweging, zal het proces eerder voortdurend ondersteunen en motiveren dan als onderscheiden fase worden beleefd.

Hoe dan ook, als je naar het model kijkt en nadenkt over hoe een 'bekering' tot stand komt, dan hebben de bedenkers van de theorie toch aardig nagedacht. In de christelijk wereld spreken we over bekering als de grootste en meest ingrijpende verandering in een mensenleven. Vervolgens gaat men een traject in van veranderingen dat eigenlijk niets anders is dan een ander woord voor bekering(en).

Laten we wel wezen, voordat iemand tot bekering komt is er heel wat afgecontempleerd. De overwegingen waar iemand doorheen gaat voordat men tot actie overgaat kunnen lang en intens zijn.

De stap die mij het meeste intrigeert en interesseert is die van volhouden. Wanneer is er sprake van een "metamorfose," waarbij het veranderingsproces als voltooid kan worden beschouwd. Is dat volhouden het eindstation? In het model ligt terugval als een potentieel volgend station al op de loer.

In Romeinen 12 schrijft Paulus over "vernieuwing," het huwelijk tussen Meta en Morf. Zo'n huwelijk is een werk in uitvoering; op weg naar compleetheid waarbij de vernieuwing eerder een circulaire werkelijkheid is dan een lineair te plannen route. En wat dat hele zaakje dan bij elkaar houdt en perspectief geeft is een van de mooiste woorden die we in de Bijbel tegenkomen en dat is GENADE.

Sobere Opel

Vandaag bij hoge uitzondering door de sportsectie van de ochtendkrant gebladerd en zelfs een stukje gelezen. Normaal verdwijnt het sportkatern direct richting vuilverbranding; het doet me allemaal niet zoveel. Het verslag van de deelname van Olmpisch kampioene hoogspringen Jelena Isinbajeva aan een evenement in Heusden besloeg een volle pagina in de overigens nieuwsluwe zomerweken. Ze maakt haar opwachting, wordt met alle egards die een Olympische kampioene toekomen behandeld, ze bereid- en werkt temidden van alle tumult waarmee een dergelijk evenement gepaard in een zelfgekozen isolement haar sprong voor en af en verdwijnt na een verslaggever te hebben gemeld dat ze bij mooi weer hoger springt, in een sobere Opel.
Afzondering en anonimiteit creëren een mythe rondom een persoon. Het gebrek aan interactie met de wereld en de mensen om iemand heen construeren een beeld van die iemand dat afhankelijk is van hoe ik de weinige signalen en informatie over die persoon interpreteer. Ik moet zelf een verhaal bij het plaatje verzinnen. Het beeld van die iemand bestaat alleen in mijn hoof en wordt nog bevestigd, noch ontkend door de persoon in kwestie.
Niet dat toegang tot meer informatie wel tot een juiste beeldvorming leidt. Signalen worden altijd geïnterpreteerd en hoeven niet perse de werkelijkheid weer te geven.
Vorige week sprak ik in een trouwdienst. Ik had de liturgie toegestuurd gekregen en trof daarin mij onbekende namen van mensen aan die ook een rol in de dienst vervulden.
Enter Google, Facebook en Hyves.
In de kerk aangekomen trof ik een van de medespelers aan en wist haar in 30 seconden zoveel over haar te melden dat ze enigszins geschokt reageerde: "Hoe weet je dat allemaal, we kennen elkaar niet eens?"
"Google," antwoordde ik.
Nu ben ikzelf ook nogal van het mezelf in de publieke etalage zetten en iedereen kan door wat simpel speurwerk te verrichten heel wat over mij te weten komen. Bijna 1200 Blogs leveren heel wat informatie op over mijn theologie, gezin, huwelijk, werk, hobbies enz.. Ik moet dan ook niet vreemd opkijken als mensen op grond van de beschikbare informatie zich een beeld van mijn vormen. Ik word regelmatig uitgenodigd om spreekbeurten te verzorgen nadat de uitnodigende partij mijn beschikbare doopceel heeft gelicht en op grond daarvan heeft besloten dat "die den Ouden wel Kosher is." Dat betekent ook dat potentiële uitnodigende partijen op grond van diezelfde informatie juist besluiten dat "die den Ouden niet helemaal Kosher is," en het belletje of mailtje vervolgens niet plegen: de prijs van het leven in de publieke etalage.

Ik vraag mezelf regelmatig af wat een betere optie is: als een schim door het leven gaan en alle informatie ijverig afschermen, daarmee een illusie in stand houden, of toch maar doorgaan met het vullen van de etalage? Overigens zegt dat nog niet alles; wie weet heb ik al die informatie wel strategisch neergezet om juist een illusie te creëren die ver afstaat van wie en wat ik werkelijk ben.
Er is maar een manier om daar achter te komen: samen een lange rit maken in een sobere Opel.

Verslavingszorg en Filosofie

Binnen een week twee maal twee pagina's in de krant die ik momenteel lees over christelijke verslavingszorg. "Horeb" en "Victory Outreach" worden er uitgelicht en indirect "de Hoop" omdat deze professionele zorginstelling aan beide andere instellingen gelieerd is. Hoewel de krant niet met conclusies komt en vooral insteekt op het stellen van vragen, is de toon enigszins snerend; de plek die men God toekent in het genezingsproces wordt op z'n minst als dubieus afgespiegeld.
God in de verslavingszorg. Mag dat wel? Is het gepast om de levensfilosofie van een organisatie zo duidelijk te profileren?
Gelukkig leven we in een land waarin dat kan en mag. Als iemand het "Christelijk" in verslavingszorg niet zint, zijn er talloze alternatieven die allemaal weer vanuit een andere filosofie opereren. Neutrale verslavingszorg bestaat dan ook niet. Het is onmogelijk om zorg te verlenen vanuit 'niets.'
Goed, je zou nog kunnen zeggen dat een neutralere insteek die van 'de mens' is. Maar dan ben je ook weer snel uitgepraat. Met name nu de privatisering zijn intrede heeft gedaan is de massa die altijd uitging van de de centraliteit van de mens in de zorg een illusie armer. "Professionele" zorg heeft nog maar weinig met de mens te maken en vooral heel erg veel met geld. Waar geld de grondslag is voor de filosofie voelt de ontvangen van zorg zich al snel bekocht.
Het kan zijn dat bepaalde zorginstellingen hun levensfilosofie niet zo nadrukkelijk profileren als instellingen zoals Horeb en Victory Outreach; die filosofie is er altijd. Waar het voor de potentiële cliënt of, bewoner, bij Horeb en Victory Outreach meteen duidelijk is vanuit welke filosofie zorg wordt geboden, moet diezelfde cliënt daar bij 'neutrale' instellingen maar naar gissen. Het zou een teken van professionaliteit zijn als deze instellingen hun potentiële cliënten een document zouden laten zien en ondertekenen waardoor men a) kennis heeft kunnen nemen van het mensbeeld en levensfilosofie van waaruit de instelling handelt en b) kan aangeven geen bezwaar daartegen te maken. De vrijheid en het recht om een behandeling te ondergaan terwijl men dat mensbeeld en die filosofie niet onderschrijft dient daarbij gewaarborgd te zijn. Ik vraag me af of de niet christelijke instellingen eenzelfde transparantie betrachten als hun christelijke evenknieën. Geeft toch te denken.

Duidelijk zien

God straft alle goddeloze en slechte mensen. Dat zien we duidelijk volgens Paulus.
Ik kijk om me heen en zie het niet, of ik kijk verkeerd. Slechte en goddeloze mensen kunnen een leven lang hun gang gaan, hun medemens uitbuiten, kwellen, martelen en doden Zwendel, bedrog, leugen; de kranten staan er bol van. Waarom leeft Mugabe nog? Dat hij "door zijn slechte leven de waarheid over God in de weg staat" (Rom. 1:18), daar zijn de meesten het wel over eens. En voor de naam van Robert Mugabe kunnen we talloze andere namen van mannen en vrouwen plaatsen die hun slechtheid en goddeloosheid op micro en macro niveau demonstreren en er ongestraft mee lijken weg te komen.
Als ik, en velen met mij, aan straf denk, dan zie ik toch vooral een demonstratie van vernedering, pijn, boete, gevangenisstraf, oog om oog, tand om tand en desnoods de doodstraf. Paulus helpt ons om er iets anders naar te kijken en Eugene Petersen parafraseert het zo: "Het volgende is er gebeurd: de mens kende God echt wel, maar ze hebben hem niet als God behandeld. In hun weigering Hem te aanbidden reduceerden ze zich tot een staat van malligheid en verwarring met zinloze en doelloze levens als gevolg" (Rom. 1)
Dat zie ik wel. De malligheid en verwarring ligt voor het oprapen. Het totale gebrek aan richting en doel doet de mensheid vluchten in allerlei schijn- en vervangende zekerheden. Gods straf is hierin gelegen dat hij de mens heeft overgegeven aan zijn eigen impulsen, grilligheden en begeerten. En de mens lijkt het heerlijk te vinden. Totdat het fout gaat en dan mag God weer meedoen. God zegt dan niet 'eigen schuld, dikke bult,' maar laat zich nog vinden ook. Dat is en blijft de centrale boodschap van de Bijbel. Waar wij de ander al dertig keer zouden hebben veroordeeld, gekielhaald, gevierendeeld, onthoofd, verbrand, opgehangen of wat dan ook, wacht God met vrijwel eindeloos geduld totdat die mens tot inzicht en inkeer komt.
God, de sluitpost op de levensbegroting van velen. Hij, de Alpha en de Omega, schaamt zich niet om zich zo klein te maken dat we hem pas zien als we uitgekeken zijn op al het andere. Daar wordt Jezus, Christus!

De voorspelde regen maar toch niet

Je stelt je er een beetje op in dat regent, dan kan het in het echie alleen maar meevallen. Hieronder nog een laatste twee plaatjes voordat we naar het meest troosteloze en irritante vliegveld ter wereld rijden: het John Lennon Airport in Liverpool. Het creëren van een Beatles sfeer lukt de machthebbers aldaar niet zo. We bijten ons er doorheen, vermannen ons, negeren de Yellow Submarine klanken en wegwijzers en blikken op iets in de toekomst. Voor Martha is dat het weerzien met dochter Moniek in Barcelona en voor mij de grijns op Ruben z'n hoofd als hij me vanavond op komt halen op Schiphol. Ja, onze wegen scheiden zich in Liverpool. Vrijdagnacht komt Martha weer thuis. Ruben en ik moeten komen van de week. Dat wordt veel "bellen" en het uitvoerig testen van de friteuse.

Dipje

Na een bijzonder hoogtepunt in zijn carrière treffen we Elia en hebben de unieke kans hem te interviewen. "Meneer Elia, hoe is het nu met u na al die commotie en dat spektakel met die afgodenprieters."

"Wel, meneer de interviewer, ik hem m'n hele leven gezwoegd voor de Here maar het heeft allemaal niets uitgemaakt. Ik had net zo goed stenensjouwer kunnen worden, of fotograaf. De mensen luisteren gewoonweg niet."

Eerder had Elia eenzelfde antwoord gegeven op de vraag van God "Elia, wat doe je hier." Elia had toen ook iets in de zin van "Ik.., maar de mensen." God had toen een schijnbaar spectaculaire ontmoeting met de profeet geregeld. Schijnbaar, want uiteindelijk bleek God niet in het spektakel te vinden maar in de stilte van het bijna niets. Toen had God nog een keer dezelfde vraag gesteld en Elia had op precies dezelfde wijze geantwoord: "Ik.., maar de mensen." God heeft hem toen gewoon weer aan het werk gezet en ging niet verder in op zijn klacht.

Het blijft een prachtig en zo herkenbaar verhaal (1 Kon. 19). De profeet in een dip, God komt hem tegemoet in zijn dip, je verwacht dat het dipje over zou zijn maar opnieuw leren we dat een ervaring niet noodzakelijkerwijze tot een verandering leidt en tenslotte wordt de profeet bepaald bij zijn "ja" tegen God en wordt geacht gewoon weer aan het werk te gaan.

Als je in een situatie terechtkomt waarin je het gevoel hebt dat het jij tegen de rest van de wereld is; zei Elia niet dat hij zijn uiterste best had gedaan maar dat "de mensen?"

Ik ben oké. De rest is niet oké. Een heel erg foute en gevaarlijke positie. En toch in min en meerdere mate in ons leven herkenbaar. Het bijzondere is dat God ons dan geen klap in het gezicht geeft en ons tot de orde slaat maar ons tegemoet komt en wil dienen. Maar dan moeten we vervolgens wel door.

Tot en met Zondag met Martha in het Lake District. Hieronder het uitzicht uit onze hotelkamer.

Engeland en sleutels

Eindelijk. Ik heb mijn eigen set sleutels zodat ik het kantoor in en uit kan gaan op tijden die, wat ze hier 'normale' mensen noemen, vreemd in de oren klinken.

Als je echter je meest productieve werk verzet zonder dat er allerlei afleidingen om je heen zijn, waaraan het in een groot kantoor niet ontbreekt. Dus zit ik hier van zes tot negen alleen in een leeg kantoor. Vanaf 08.55 druppelen collega's binnen, fixen hun eerste cafeïne-, theine- of kruiden-shot, praten bij en zitten omstreeks 09.30 klaar om te produceren.

Hoe blij kan iemand zijn met een eigen setje sleutels!

Vandaag nog wat meters maken voordat Martha en ik morgen naar het Lake Disctict vertrekken. Dat is niet al te ver want Carlise ligt op de grens ervan. Hoe vermaakt Martha zich dan als ik hier op dat kantoor zit? Wel, ze is Max Havelaar van Multatuli aan het lezen. Ik heb geprobeerd om daar twee bladzijden van te lezen maar dat was teveel werk. De stijl en spelling vraagt dat je elk woord moet bekijken en lezen. Het leest dan ook niet vlotjes weg en ik ben meer van de 'vlot weglees lektuur,' hoewel dat bij wat zwaarder theologische werk ook niet het geval is maar dan heb ik het gevoel dat het nog ergens over gaat.

Schaap[

De geur van schapen. Je moet er van houden. Samen met koeien zijn het wat mij betreft de lekkerst ruikende dieren ter wereld. Echt. Een lamsboutje is ook niet te versmaden en of het boutje middels een verdoving slachtklaar werd gemaakt, boeit me niet zo. Ik houd van vlees en dan moet ik niet net doen alsof ik me het slachtlot van deze dieren zo zeer aantrek. Dat zou hypocriet zijn.

Vandaag hebben we er genoeg gezien en geroken in het Yorkshire National Park. Wat een prachtig land. Martha heeft drie blaren en ik ben blaarvrij.

Hieronder een "sample."

Gemeenschappelijke grond

Lees hier onze nieuwsbrief

Een visser vist en een duiker duikt. Vissers spreken, evenals duikers, een gemeenschappelijke taal en die taal is de brandstof voor conversaties over beste stekken en plekken, materiaal en, meer inhoudelijk, over beleving en motivatie. Mijn normen en waarden mogen totaal verschillen van die van een collega-duiker, de wereld van het duiken is het portaal dat de weg naar het hart van de ander kan openen.

Nu is het zoeken naar gemeenschappelijke aanknopingspunten een heel gewone zaak in het leggen van contacten met anderen en vrijwel iedereen maakt hier intuïtief gebruik van.

In het buitenland valt het wat eerder op als je een landgenoot tegenkomt. Afgelopen woensdag zat ik met een collega in een wat verder weggestopt restaurant te eten. Het was druk en luidruchtig. Te midden van alle gekakel, Keith uit Amerika en zijn tien collega's vierden steeds luider zijn verjaardag, deden flarden aan Nederlandse zinnen mij opkijken in een poging landgenoten te identificeren en een praatje aan te knopen. Nederlanderschap schept een band, met name in het buitenland. Dezelfde mensen zouden bij van der Valk door mij genegeerd worden, tenzij ze een duikpak zouden dragen.

De apostel Paulus zoekt gericht naar gemeenschappelijke grond als hij in Athene de bewoners aanspreekt op een door hem onder de talloze heiligdommen aangetroffen altaar dat gewijd is aan 'een onbekende god' (Handelingen 17:23); het portaal dat voor sommigen we deur opent naar de weg van Christus (:34).

Religie is een portaal waar zo'n beetje de hele mensheid te vinden is en het is vrij eenvoudig om een gesprek met een vreemde aan te knopen. Het is even zoeken naar de juiste taal maar uiteindelijk is er voldoende gemeenschappelijkheid om tot een constructief gesprek te komen.

Stel je nu eens voor dat er binnen dat portaal van religie een grote groep samenklontert die een eigen taal en codesysteem heeft. Zou ik daar nu wel of niet mee in gesprek gaan? Groot is immers bedreigend. Dolende individuen staan makkelijker open voor het idee dat Jezus De weg, de Waarheid en het Leven is.

Ik hoef het echt niet met de ander eens te zijn. Paulus was dat ook niet. In hetzelfde hoofdstuk lezen we dat hij zich bij aankomst in Athene ergert aan het grote aantal afgodsbeelden. Maar die ergernis ontaard niet in militante actie maar is voor hem aanleiding om zich dagelijks op de markt tot de mensen te richten waar hij met hen spreekt over het goede nieuws aangaande Jezus en de opstanding (Hand. 17:16-18).

De nieuwe taal, door Paulus geïntroduceerd, klink hen maar vreemd in de oren en leidt tot verder onderzoek.

Volgelingen van Jezus zijn vooral wegwijzers te midden van de religieuze kakofonie. De Deur naar de Weg krijgt pas kleur en aantrekkingskracht als mijn medeburgers het levengevende effect ervan zien in mijn leven. Om dat effect te laten zien kan ik niet anders dan me op die gemeenschappelijke grond begeven, zonder te discrimineren of te stigmatiseren.