Vijftien jaar

Gisterenavond tegen tienen werd ik gebeld met de vraag of ik wilde komen spreken in Hoogeveen. "Ik heb je vijftien jaar geleden horen spreken in Emmen en ik heb toen het besluit genomen om Jezus te gaan volgen."

Emmen.

Vijftien jaar geleden.

Nu vergeet ik heel erg veel maar "Emmen, vijftien jaar geleden" ben ik en kan ik niet vergeten. Deze samenkomst waarin een aantal jeugdgroepen van verschillende gemeentes bijeenkwamen, staat nog aardig op m'n netvlies gegrift. Tijdens het gebed vooraf wist ik te melden dat we niet hoefden te bidden voor beslissingen. Die gebeden waren al verhoord en met een snel kloppend hart, maar met volle overtuiging wist ik dat die avond vijftien jongeren het radicale besluit zouden nemen om Jezus te gaan volgen. Ik zie nog hoe een aantal leiders me vreemd aankeken en zich waarschijnlijk in stilte afvroegen of die den Ouden het allemaal nog wel op een rijtje had. Maar het was te laat om me naar huis te sturen. De termijn waarbinnen redelijkerwijs nog een andere spreker gevonden kon warden was al lang verstreken. Overigens weet ik vrijwel nooit van tevoren wat er gaat gebeuren, dus dit was een redelijk unieke gebeurtenis.

Ik deed m'n praatje en koppelde daaraan een oproep om Jezus te volgen.

Vijftien jongeren kwamen naar voren.

In de afgelopen vijftien jaar word ik regelmatig herinnerd aan die avond. De meeste van die vijftien jongeren zijn nu leidinggevenden in verschillende gemeentes.

Het is bijzonder bemoedigend om hier regelmatig aan herinnerd te worden.

We hebben een datum afgesproken en ik zie uit naar wat de Heer op zondagmorgen 27 Maart in de Beth-El gemeente in Hoogeveen gaat doen.

Het is een jongerendienst en hoewel resultaten in het verleden geen garantie geven voor de toekomst, ben ik hoopvol en geloofsvol gestemd!

Ik zal de aanwezigen waarschijnlijk met dikke ogen aanstaren omdat ik dan net terugkom van drie weken in Azië en ik had die datum eigenlijk opengehouden om een vrij weekend te hebben maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

De Vorm Vasthouden

Hoewel men het er over het algemeen over eens is dat boodschap en vorm twee verschillende grootheden zijn, waarbij de vorm slechts de verpakking is voor een boodschap, vindt men het toch moeilijk om de vorm los te laten. De fabrikant van een goed lopend product ziet geen reden om de verpakking van dat product te veranderen. Als iets goed loopt; houden zo.

Maar als iets nu niet goed loopt terwijl er met het product helemaal niets mis is? Dan zou je mogen verwachten dat men de uiterste best gaat doen om een vorm te vinden die het product recht doet.

Er is op zich niets mis mee als groepen gemotiveerde mensen die bij een bepaalde kerk horen wensen, hopen, bidden en actie plegen teneinde meer mensen naar de door hen georganiseerde bijeenkomsten te zien komen. Door hippere, eigentijdsere verpakkingen te introduceren hoopt men het tij te keren en vollere zalen te zien.

Het succes van veel groeiende kerken is hieruit te verklaren dat men een welsprekend en helder boegbeeld weet aan te trekken en/of een klimaat weet te realiseren dat de bezoeker doet merken dat hij/zij er mag zijn en er ruimte is voor participatie. De groei die deze kerken meemaken wordt vooral gegenereerd door doorstromers vanuit andere groepen en/of mensen die zich al in de periferie van de kerk bevinden (feitelijk gezien zijn dat de meeste Nederlanders).

Kerkbezoek is en mag geen doel op zich zijn. Kerkbezoek is een gevolg van iets wat zich in het hart van de mens afspeelt: een zoektocht naar of een confrontatie met de Waarheid. De vorm die men kiest zou deze zoektocht en confrontatie moeten faciliteren en is altijd secundair. Waarom dan toch zo hardnekkig vasthouden aan die bestaande vormen, of, als er al een nieuwe, redelijk succesvolle vorm is gevonden, deze meteen vast te leggen als format?

Vormen geven zekerheid, vastigheid en voorspelbaarheid. De mens blijkt dat nodig te hebben in het leven. Tegelijk kan die vorm daardoor het grootste obstakel zijn of worden in de openbaring van, en confrontatie met de waarheid. Het vraagt moed om zo losjes met de vorm om te gaan dat het kerkplein, of de aula, die plaats is waar het naar waarheid en leven hunkerende hart bevredigd wordt en Christus zichtbaar wordt.

Een kwastje verf voldoet niet

Vanmorgen in Lemmer gepreekt. Het orgel is weg, de preekstoel gesloopt, de muren gewhitewashed en de steunbalken in stemmig grijs geverfd. veder veel hetzelfde, de zaal vult van achter naar voren op, de jongeren zitten nog steeds rechtsachter en het kruis hangt nog op dezelfde plaats. "Glorie, glorie, Halleluja" stond gewoon op het programma. Deze confrontatie op het snijvlak van heden en verleden deed me opnieuw realiseren hoe geweldig moeilijk het (voor mij) is om diep van binnen te veranderen. Het exterieur gaat met de tijd mee; het interieur is moeilijker aan te pakken.

Zometeen naar Nieuwkoop. Een jeugddienst in de Hervormde Kerk. Een 190 jaar oud gebouw dat de tand des tijds fier doorstaat. De paradox van onze geschiedenis is hier te vinden. De fundering van deze "nieuwe" kerk bevat 48.000 stenen van de vroegere, van oorsprong katholieke, kerk. Er zou geen protestantisme zijn zonder katholicisme en zonder protestantisme geen evangelicalisme. Ondanks de vaak enorme verschillen willen we samen maar een ding en dat is Jezus begrijpen, volgen en proclameren.Aan die inhoud kan en mag niets veranderen. Wat ik wil zeggen dat een kwastje verf, waar vaak een ware kerkstrijd aan vooraf gaat, heel erg betrekkelijk is. Waar ik me op wil richten is de verandering van het hart en daar is meer voor nodig dan een kwast.

Door Johannes heenfietsen

Aangekomen bij de laatste hoofdstukken van het Johannes evangelie, zette ik de leesfiets in een hogere versnelling. Het is allemaal zo bekend, zo uitgekauwd, zo gewoon...

Zo het zo kunnen zijn dat het verhaal van Jezus zo gewoon is geworden dat het bijna saai is?

Afgestompt? Het Goede gewoon geworden en het Nieuws, nou ja, oud? Het zou toch niet? God verhoede.

Ik kan me herinneren dat mijn vader minstens een keer per week het oliepeil van z'n auto checkte. Daarbij sjoemelde hij een beetje met de instructie omdat daarin werd aangegeven dat men het oliepeil voor iedere rit diende te controleren. Dat moest toen. Die oude motoren lekten en verbranden een deel van die olie. Bij moderne auto's hoeft dat niet meer zo nodig. Een periodieke controle volstaat.

Ik kan het me niet permitteren om voor mijn geestelijke gezondheid afhankelijk te worden van periodieke controle. Het is wel een beetje van deze tijd: retraitetje doen, conferentietje doen, opwekkingssamenkomstje meepikken, lekker uit je dak en geest gaan tijdens een worshipgebeuren, vervolgens thuiskomen en verblijdt roepen dat je dat echt nodig had. Als het voor mij daarvan zou afhangen, was het kaarsje al lang geleden uitgegaan.

Ik heb het nodig om iedere dag olie te verversen. Ik heb nog zo'n oude motor die dagelijkse en intensieve controle behoeft om gezond en groeiend te blijven. En zelfs dan kan de sleet erin komen, de routine toeslaan. Vandaag gebeden om extra verse olie omdat ik even leek te vergeten hoe uniek het Goede Nieuws is. Zonder dat Goede Nieuws zou geen enkele motor meer aanslaan!

Allemaal gelijk en ik iets meer

Veralgemenisering is een goede techniek om gesprekken over schuld, onschuld, gelijk of ongelijk binnen 12 seconden af te ronden. De "Ach, iedereen heeft wel eens iets," en "Niemand is volmaakt" -achtige opmerkingen werken als effectieve blusdekens.

Wie had er bijvoorbeeld meer schuld in de tragedie rondom het verraad, de uitlevering, het lijden en de dood van Christus? Een te lezen en te horen veralgemenisering in deze context is wel dat het niet zoveel uitmaakt want aan het eind van de dag hadden we allemaal hetzelfde gedaan. Dit besef van algemene schuld neemt niet weg dat er ook zoiets als individuele schuld bestaat. Ik kan binnen de relatieve grenzen van de vermeende vrijheid waarbinnen ik me beweeg, door mijn keuzes een keten van oorzaak en gevolg in gang zetten die anderen "dwingt" tot het nemen van beslissingen die ze zonder mijn actie niet zouden hebben (hoeven) nemen. Ik kan bijvoorbeeld mijn vrouw aanklagen voor huiselijk geweld. Uiteindelijk zal een rechter daarover een uitspraak moeten doen aan de hand van de informatie die hij krijgt van de aanklager en verdediger.

Zo wordt Pilatus geconfronteerd met de gevolgen van het verraad van Judas. Pilatus moet uit hoofde van zijn plaats in het verhaal iets met die informatie doen en zwicht uiteindelijk onder de druk van de massa. Jezus meldt dat de man die hem uitleverde echter de grootste schuld heeft (Joh. 19). Judas had beter kunnen weten. Die was immers "verlicht" maar kiest desondanks voor de weg van verraad.

Wegkruipen achter generalisaties (iedereen doet het) lijkt veilig maar is onvolwassen omdat het de eigen verantwoordelijkheid naar de achtergrond schuift. De grijpstuivers die ons leven zouden moeten verrijken leiden uiteindelijk naar leegte, schaamte en doffe ellende. Daar kan Judas over meepraten. De waarheid kennen en desondanks tegenovergesteld handelen kan nooit met een generalisatie worden bedekt. Leven met een leugen is dan ook slecht voor de gezondheid; die van de betrokkene zelf maar ook voor de levens van hen die in de keten, die zo'n leugen voortbrengt, verstrikt raken.

Vertrouwen goede bodem voor de leugen

Tegen beter weten in ben ik geneigd om mensen op hun woord te vertrouwen. Eigenlijk is dat dom en naïef. Ik koop veel boeken tweedehands (via Amazon.co.uk of Betterworldbooks.com). Daar staat dan aangegeven in wat voor staat het boek zich bevindt: Als nieuw, Goed, Redelijk enz.. Ik ga er dan vanuit dat als iemand aangeeft dat een boek "Zo Goed Als Nieuw" is, dat dan ook is. Zo viel onlangs het "Zo Goed Als Nieuwe" Training in Organisations op mijn deurmat. Het boek was volgekliederd met diverse kleuren markeerstiften, bevatte etensresten en ook talloze ezelsoren. Een berichtje naar Betterworldbooks met mijn klacht was voldoende om een terugbetaling te krijgen. Bovendien mocht ik het boek houden en krijgt de aanbieder van het boek een reprimande of mag geen boeken meer via de site aanbieden. Deze twee boekenaansites zijn gerenommeerd, gerespecteerd en vooral hele groot. Omdat ze zo groot zijn kijken heel veel mensen mee naar hun doen en laten. Hun reputatie is alles voor hen in een competitieve markt en daarom is eerlijk zaken doen een must. Iedereen wil eerlijk zaken doen en krijgen wat de verkoper beloofd.

Wat nu als er niemand meekijkt en ik wil van iets af? Is liegen dan geoorloofd, bijvoorbeeld door zaken te verzwijgen?

Al een paar maanden ben ik passief zoekend naar een klassieke auto, na hiervoor eerst geld te hebben gespaard. De klassieker die ik al heb is prima in orde, daar kan ik nog jaren in rijden. In de zomer plekjes bijwerken (het is tenslotte een heel oude auto) maar vooralsnog geen problemen. Daar rijdt Ruben in. Naar z'n werk en terug (OV is geen optie, er rijden om vijf uur 's-morgens nog geen bussen naar Bleiswijk), en daarmee ben ik een deel van mijn mobiliteit kwijt.

Dus uiteindelijk een klassieker gevonden (na anderen te hebben bezichtigd), afspraak gemaakt en gaan kijken. Ja, er zat best wel wat werk aan, maar zo op het oog niets dat niet verholpen kon worden. De beste man had een aardig verhaal (waarom ben ik toch geneigd om die verhalen te geloven; er moet iets mis met me zijn) en uiteindelijk de knoop doorgehakt. Toen ik na het overschrijven erachter kwam dat de APK verlopen was, deed hij nog eens 100 euro van de prijs af (ja, en toen had ik onraad moeten ruiken en de koop ongedaan moeten maken); die APK zou geen enkel probleem zijn; auto is "hard".

Ondertussen staat de auto bij de garage en zal daar nog wel even staan. Er moet aan gelast worden (delen van carrosserie en subframe). Pak ik nu mijn verlies en breng hem naar de sloop of ga ik er nog iets van maken met de kans dat het financieel ook een eindeloos verhaal wordt?

Ik voel me ongelooflijk dom en ben dat ook. Talloze fora wijzen op en onderstrepen het belang van een keuring voordat tot een aankoop wordt overgegaan. Na vijftig jaar op deze aarde te hebben geleefd zou ik toch moeten weten hoe het werkt en dat de leugen regeert? De verkoper lacht waarschijnlijk in zijn vuistje of pocht publiekelijk hoe hij een domme Rotterdammer beet heeft genomen.

Deze litanie heeft een aanleiding. In Johannes 18 gaat Jezus zijn oordeel tegemoet omdat Hij voor het koninkrijk van de waarheid staat. We weten dat de waarheid in Christus zou overwinnen en dat de leugen niet kon bevroeden tot welk een ontknoping deze situatie zou leiden.

Wat kan de waarheid in mijn situatie nog doen? Ik heb sterk de indruk dat de leugen heeft gewonnen.

Ik kan de auto namelijk niet verkopen voor het bedrag waarvoor ik deze heb gekocht omdat ik niet kan en wil liegen over de werkelijke staat ervan. En dat zal potentiële kopers niet echt aanmoedigen.

Vraag: wat zou de winst voor de waarheid in dezen kunnen zijn?

De Sturker

Stugge Urkers te zien op tevee. Een briljante documentaire "Tussen Storm en Stilte," over het Urker Mannenkoor Hallelujah, uitgezonden door de VPRO. Ik ben niet zo korig maar houd wel van een goed verhaal. Dit is zo'n verhaal. Het zingen opent de deur naar de harten van deze schijnbaar stugge mannen die naar buiten toe gesloten en ontoegankelijk lijken te zijn.

Iemand die zijn of haar verhaal vertelt komt wat dichter naar je toe en je kunt weinig anders voelen dan bewogenheid en iets van verbondenheid.

Opgroeiend in een omgeving waarin je niet over je geloof praat, visserij, zware shag en gouden oorbellen(*) cultuurgoed zijn, is het bijzonder om te zien dat zo'n koor een plaats creëert waar het geaccepteerd is om over de diepere dingen van het leven te zingen, en zelfs een beetje te praten (en een traantje te laten). Blijken de Sturkers toch ook gewone mensen te zijn.

Een aanrader om te bekijken!

Eigenlijk zijn we allemaal Sturkers. Het ontbreekt zovelen aan een intieme plaats waar ze over gevoelens, verdriet en vreugde kunnen praten. Iemand die zich verliest in werk, hobby, geld of goed heeft die plaats ook niet gevonden. Je bent rijk als je die plek wel hebt; waar je kunt praten over dat wat je werkelijk beweegt en bezighoudt.

(*) Een eeuwenoude Urker traditie was dat de Urker vissers gouden oorringen droegen.Het doel hiervan was een soort uitvaart-verzekering voor de visserman. Wanneer een verdronken visserman aanspoelde, kon van de opbrengst van de gouden oorbel(len) een uitvaart en grafsteen betaald worden. Soms kon ook aan de hand van

eventuele tatoeages de identiteit van het slachtoffer vastgesteld worden.

Heerlijke helderheid

Wat is eeuwig leven? Heb ik het? Hoe kan ik het krijgen?

"Meneer van Nazareth, wat is volgens u eeuwig leven?"

"Wel meneer de interviewer, ik zal het zo helder mogelijk samenvatten. Eeuwig leven is dat de mensen de Vader kennen, de enige ware God, en Jezus Christus, die door Hem gestuurd is (Joh. 17:3)."

"Wacht even, meneer van Nazareth, ik meen ergens te hebben gelezen dat u zo af en toe claimt Christus te zijn. Wilt u nu zeggen dat de som van het kennen van u, en de enige ware God het eeuwige leven is?"

"Meneer de interviewer, dat heeft u goed begrepen. Niemand komt tot de vader dan door mij."

De definitie die Jezus geeft is heerlijk helder en dat heeft verder niets te maken met een bekend biermerk. Was alles in de Bijbel maar zo duidelijk.

Toch leidt deze heldere definitie niet tot een globaal "aha, nu weten we eindelijk hoe het zit en wat ons te doen staat. Hoe kan ik die God en die Christus beter leren kennen?" Juist het exclusieve karakter van deze definitie roept tegenstand en vijandigheid op.

Later gaat de apostel Paulus hierop in en onderstreept het exclusieve karakter van de weg tot God: "Natuurlijk, er zijn in de hemel en op aarde wel zogenaamde goden - velen worden 'god' of 'heer' genoemd -. Maar voor ons niet!

Er is maar één God:

de Vader, de bron van alles,

onze bestemming.

Er is maar één Heer:

Jezus Christus, door wie alles is,

door wie wij leven" (1 Kor. 8:6).

Nu kunnen we ons blindstaren op dat eeuwige leven en dat is vaak de inzet bij evangeliserende en missionaire activiteiten. Het handelsmerk van de opwekkingsgeschiedenis is toch wel het accent op het uit het vuur rukken van zondaars die op weg naar de hel zijn. De hel wordt in al zijn eeuwige pijn; leegheid en afschuw geschetst. Een positieve reactie op de daarop volgende oproep om het eeuwige leven te kiezen door te geloven in Jezus Christus, stelt een plaatsje in de hemel veilig. Aan dit onderdeel van de waarheid valt weinig af te dingen.

Maar is is meer. Als het kennen van de Vader en Jezus Christus gereduceerd wordt tot een oefening die men uitvoert om dat plekje veilig te stellen, zal dat tot weinig vrucht in het leven leiden.

Het idee van "bestemming" waar Paulus over schrijft, maakt het geloof zoveel rijker. Een prachtige uitspraak van diezelfde apostel Paulus maakt duidelijk wat ik bedoel: "Maar thans, vrijgemaakt van de zonde en in de dienst van God gekomen, hebt gij tot vrucht uw heiliging en als einde het eeuwige leven (Rom. 6:22).

Het eeuwige leven waar Jezus het over heeft, is meer dan een verzekerde plaats in de hemel na onze dood. Dor en in het kennen van de vader en Jezus Christus komen we tot onze bestemming. En leven vanuit deze nieuwe bestemming leidt onvermijdelijk tot gevolgen of, vrucht. Tot mijn bestemming gekomen (in het me uitstrekken naar het kennen en beter leren kennen van de Vader en de Zoon), ga ik stukje bij beetje het karakter en gedrag vertonen dat God zo graag in zijn schepselen wil zien: liefhebbers van God en mensen.

Ik zal me daar dit jaar met frisse en heldere moed aan toewijden: Hem te kennen!

Jezushaat

Jezushaat bestaat. Nog altijd. Miljoenen kunnen het niet verdragen dat het niet een systeem is dat verlossing en hoop biedt, maar een persoon. Miljoenen die hunkeren naar liefde: geliefd worden en liefde kunnen geven. Systemen falen. Een systeem kan geen liefde produceren. Daarvoor is een veranderd, een getransformeerd hart nodig.

Sinds Juni vervolgt de Afghaanse overheid de volgelingen van Jezus actiever dan eerder. Gisteren ontving ik een mail waarin gebed gevraagd wordt voor Shoaib uit Mazar, die sinds October gevangen zit. Vrienden hebben eergisteren telefonisch contact met hem gehad. Hij vertelde dat hij nog dezelfde Shaoib was als toen hij werd opgepakt, hetgeen betekent dat hij sterk in zijn geloof is. Wereldwijd wordt gebeden voor vanavond, het moment dat de rechter zijn oordeel zal uitspreken. Shaoib is er vrijwel zeker van dat hij de doodstraf zal krijgen. Tijdens zijn vorige verschijning voor de rechter gaf deze Shaoib een week om zijn geloof te herroepen. Zoniet, dan zou hij opgehangen worden. Shaoib stelde in het gesprek dat hij zijn leven volledig in de hand van de Heer had gelegd en zij ook dat hij dankbaar was voor deze geestelijke strijd – “Zonder mijn geloof zou ik niet kunnen leven.” Op dat moment werd de verbinding verbroken.

Vandaag spreek ik o.a. over het liefhebben en realiseer me dat ik dat niet op kan brengen. Ik heb eerder een heel sterk honkbalknuppelgevoel. Maar ik weet dat dat niet echt werkt. Er komt een zwaardere knuppel voor terug. Liefde kan maar op twee manieren worden beantwoord: liefde of haat. het is onmogelijk om er stoïcijns onder te blijven.

Spijt en Bitterheid

Jerry Sittser stelt in zijn indrukwekkende boek "Waar Gods wil is, is Gods weg," dat er minstens twee manieren zijn waarop we ons door ons verleden laten beheersen. De ene manier is door te leven met spijt: "omdat we niet bij machte zijn zijn het verleden te veranderen, zoeken we onze toevlucht tot een ware litanie van 'had ik maars.' Spijt heeft dan ook te maken met met onze eigen verkeerde keuzes. Een tweede manier heeft te maken met de gevolgen van keuzes die anderen hebben gemaakt: 'verbittering steekt de kop op wanneer ten diepste tot ons doordringt dat ons onrecht is aangedaan.

In mijn vorige blog schreef ik over het belang van terugkijken. Iedereen die terugkijkt vindt 'had ik maars' en 'ik heb recht op bitterheid'. We kunnen het verleden echter niet veranderen en het zal een blijvende invloed houden in ons leven. Het maakt ons tot wie we zijn. Zolang het bij beïnvloeden blijft is er niet zoveel aan de hand. We hebben echter een probleem als we ons door spijt en bitterheid laten beheersen. Dan kunnen we namelijk niet verder. We blijven steken in het verleden en worden mensen die maar een of twee liedjes kunnen zingen. Het lied van spijt en/of het lied van bitterheid. Beiden klinken melodramatisch.

Het zijn een soort 'doodsbanden' die de mens omknellen en waarvan we verlost dienen te worden. Het goede nieuws is dat dat kan. Een van Jezus meest spraakmakende volgelingen, Simon Petrus, had alle reden om te blijven hangen in zelfbeklag nadat hij Jezus in de steek had gelaten. Hij had zichzelf enorm teleurgesteld en waarschijnlijk ook anderen die hem een grote keel hadden horen opzetten over hoe "alle anderen Jezus misschien in de steek zouden laten, maar ik niet. Nooit." Of Paulus, door wiens handen zeer waarschijnlijk velen de marteldood stierven omdat ze Christus volgden. Nadat Paulus zelf een volgeling van Jezus was geworden moest hij met dat verleden leven. Beide mannen leerden de kracht van de verlossing kennen. God verlost ons van het gewicht van ons verleden zodat het ons niet langer naar beneden trekt maar door Hem wordt gebruikt om nederigheid en karakter te vormen.

Ik wens alle lezers een vruchtbaar 2011 toe, los van spijt en bitterheid.

De bekering van Paulus zoals afgebeeld in een raam in Melton Mowbray's Parish Church

Petrus ontkent Jezus te kennen. Afbeelding uit Ethiopisch manuscript uit de 17e eeuw