Overgave: zin en onzin

De afgelopen week stond in het teken van "overgave." Drie gemeentes vroegen me om een (enthousiast) verhaal te houden over dit thema. Nu is dit een thema dat voortdurend de aandacht van de volgeling van Christus vraagt. We moeten "overgeven" en "vertrouwen." "God moet het werk doen, ik moet vooral niets zelf doen want ik kan ook niets," is de heersende gedachte. De grote uitdaging is dat voor een abstract begrip als "overgave" een duidelijk instructieboekje ontbreekt. Het beeld dat men heeft bij begrippen zoals "loslaten, overgeven en vertrouwen," beperkt zich tot subjectieve projecties in 's-mensen eigen verbeelding en kent dan ook een hoog abstractiegehalte. Omdat het ontbreekt aan tastbare en meetbare eigenschappen en men tegelijk een diepere, of hogere overgave nastreeft, is de behoefte aan een helder verhaal hierover groot. Heb ik daar dan zo'n helder verhaal over? Ik vrees van niet. De talloze voorbeelden uit de praktijk verhelderen de gedachte maar dragen niet bij aan een concrete vertaling naar het geestelijke leven. Van tandemparachutesprongen, via een te ondergane operatie waarbij men zich overgeeft aan de doktoren, tot aan het "op een stoel gaan zitten in het vertrouwen dat de stoel mijn gewicht kan dragen;" ik kan het nog steeds niet geestelijk "pakken." Voorbeelden helpen om de gedachte uit te leggen, maar schieten ook weer tekort. Op maandagochtend sta je er voor je gevoel weer helemaal alleen voor en het bruggetje tussen praktische voorbeelden en geestelijke toepassing kan mijn gewicht vaak niet dragen en stort, voordat ik de overkant haal, geluidloos uiteen.

In de toepassing van onze theologie aangaande deze begrippen gaat men te vaak voorbij aan het verzoenend werk van Christus. Er is iets fundamenteels veranderd in onze positie ten opzichte van God. Niet langer zijn we vijanden maar gezinsleden van God, Niet langer staan we als "krachten" tegenover elkaar maar worden we door dat werk van Christus opgetild tot op een plek waarin we oog in oog met God staan: "synergos", dat wil zeggen: samenwerkenden. Niet langer zijn we totaal onbekwaam maar, door de genade Gods, worden we toegerust tot dienstbetoon en authentieke "aanbidders."

In een van de opdrachten stond de instructie om uit te leggen dat we al onze keuzes horen over te geven aan God. Maar dat vind je niet terug in de Bijbel. Wij maken keuzes. Kleintjes, grote, en supergrote. Al die keuzes bepalen mede hoe de dag van morgen er uit zal zien. Niet God, maar ik zal met de gevolgen van die keuzes moeten leven. Van belang is dus dat we keuzes maken waarin die overgave tot uitdrukking komt. In het samenspel tussen God en mens mag de mens vertrouwen op het teamspel dat God heeft bedacht: de mens wikt, God beschikt. Ik vertrouw erop dat als ik een weloverwogen en goed geplaatste voorzet plaats, God er zal zijn om deze het doel in te schieten. Het alternatief is dat ik de andere spelers om me heen vergeet en als een solistische kip zonder kop alles zelf doe. Loslaten, vertrouwen en overgeven? Ja! In de volle verzekerdheid dat Hij zijn deel zal leveren (Spreuken 16:4). En dat is de kern van de overgave: een rotsvast vertrouwen dat ik niet in een diep gat zal vallen maar dat Hij er is en Zijn woord zal waarmaken.

VIJFTIG Jaar!

Ik herinner me hoe ik me als zestienjarige op mijn Zundap met verhoogde benzinetank op de veerpont naar Lekkerkerk paniekerig afvroeg hoe oud ik zou worden. Het jaar 2000 leek toen zo ver weg dat ik vrijwel zeker wist dat ik dat magische jaartal nooit zou halen. Mijn toenmalige levensstijl droeg overigens niet constructief bij aan een mogelijke lange levensverwachting. De eeuwwisseling voltrok zich bijna een kwart eeuw daarna. Ik viel niet dood neer en nu zijn we weer tien jaar verder. Vijftig jaar. het klinkt oudachtig maar het voelt geenszins zo. Ik ben fitter dan ooit, heb ontzettend mooi werk, ben gelukkig met Martha, kinderen en kleinkind en prijs mezelf gelukkig met veel vrienden die het mogelijk maken dat ik mijn werk kan blijven doen. Gods trouw is overweldigend geweest en Hij zal trouw blijven.

Ook had ik nooit kunnen denken dat ik zo lang voor OM zou werken. Ik dacht dat dit na vijf jaar wel afgelopen zou zijn, maar dat is inmiddels bijna 24 jaar!

Het verhaal van Elia en Elisa heeft me de afgelopen dagen opnieuw geïnspireerd en uitgedaagd. Ik wil die mantel blijven dragen en zolang de Heer kracht en gezondheid geeft, en blijft voorzien in alle financiële middelen, hoop ik mijn werk bij OM nog lang te kunnen voortzetten.

Dankbaar en gelukkig!

De jas op de grond

Elia wordt op spectaculaire wijze weggevoerd. In een wagen van vuur, getrokken door paarden van vuur stijgt Elia in een stormwind op naar de hemel. Slechts weinige aardlingen is zulk een dramatische overgang van het tijdelijke naar het eeuwige gegund!

Slechts een ding blijft achter: de mantel van Elia (zie vorige blog). Elia raapt de mantel op en gaat ermee aan de slag (2 Koningen 2).

Naast dat de mantel warmte biedt, is het ook een stuk gereedschap. Je kunt er bijvoorbeeld een droog pad in de rivier mee slaan.

Er zit in dit verhaal een mooie edoch enigszins tragische symboliek. Eerder zagen we dat Elia de jas om Elia heensloeg; een uitnodiging om als zijn helper, of protégé aan de slag te gaan. De overdracht van de mantel verloopt hier naadloos maar de kerkgeschiedenis kent ook voorbeelden van mantels die jaren ergens op de grond zijn blijven liggen. Een bediening, eens met elan en visie begonnen, komt tot stilstand omdat er niemand bleek te zijn die bereid was om de mantel op te pakken.

Ik was onlangs bij vrienden op bezoek die me vertelden dat ze nooit van giften zouden willen of kunnen leven. De onzekerheid van een leven uit geloof, of de gedachte dat men geassocieerd wordt met "handophouders," doet menigeen huiveren. De illusie van de door de baas gegarandeerde maandelijkse saldobijschrijving en een op te verwachten salarisgroei afgestemde hypotheek doet velen besluiten om de bedieningsmantel te laten liggen.

Goed, het doet er uiteindelijk niet zoveel toe hoe er in ons levensonderhoud wordt voorzien; een vast salaris of de wat onzekere geloofsoptie. Waar het om gaat is dat er een principiële keuze wordt gemaakt om ons leven in alle facetten in dienst van God te stellen. Die bedieningsmantel dient namelijk overal gedragen te worden. We dragen deze op ons werk, op school, in de straat waar we wonen, in onze gezinnen, en noem maar op. het vraagt om een haast eenzijdige kijkrichting: die van het koninkrijk. Er is namelijk ook maar een akker en dat is de hele wereld. Ongeacht waar we zijn of werken, dienen we Hem en zijn we representanten van Zijn koninkrijk. Dit neemt niet weg dat God mensen wil inschakelen in "buitengewone dienst;" die apart gezet worden om zich geheel aan de verkondiging en uitbreiding van Zijn werk wijden. Ik ken mensen die eerder in hun leven lang naar een op de grond liggende mantel hebben gestaard maar uiteindelijk doorliepen. Zonder uitzondering zijn er later gevoelens van spijt; een weemoedig heimwee naar wat wellicht had kunnen zijn.

Als je een mantel tegenkomt moet je niet al te lang na willen denken. Oprapen en aan de slag! Er staat meer op het spel dan onze vermeende zekerheden. Het eeuwige lot van miljoenen bijvoorbeeld.

Bizarre roeping

Stel je voor, je bent aan het werk op het land en er loopt een gozer langs die z'n jas naar je toegooit. Je kent die man, hij staat bekend als een probleemschopper en de regering van het land heeft hem om die reden dan ook op de zwarte lijst gezet. Hij claimt in de naam van de God van Israël te spreken.

Affijn, je neemt de jas van hem aan, loopt nog even langs huis om paps en mams gedag te zeggen, zet je koeien en gereedschap te koop op Marktplaats en gaat vervolgens voor de man met de jas (die hij nu niet meer heeft?) werken.

Bizar verhaal.

Wat dacht Eliza (de jasaanpakker)? Vond hij het misschien stoer om met Elia (de jassengooier) op te trekken? Was hij z'n werk als landarbeider misschien zat en dacht hij dat een verandering van carrière goed zou zijn voor z'n verdere zelfontplooiing? Of zou het kunnen zijn dat hij dit gebeuren als een roeping van God ervaarde? Volgens de geschiedkundigen was die jassengooierij een symbolische actie die een uitnodiging inhield. We moeten ons voorstellen dat Elia geen uitgebreide garderobe had waarmee hij door het land trok. Er was nog geen H&M die wegwerpkleding naar de laatste modetrends ontwierp zodat je om de drie maanden wel van jas moet wisselen omdat de oude op is, of uit de mode. Z'n jas (ook wel mantel genoemd) was z'n kenmerk, of handelsmerk. Daaraan herkenden mensen de profeet. Door de jas van Elia aan te nemen, stemde Elia toe de opdracht om de spreekbuis van God te zijn, aan te nemen. De jas vertegenwoordigt het spreken van God. Dat spreken blijft bestaan; de jasdrager niet; die vergaat.

In december spreek ik op de conferentie Mission 2010: "Van Mokum tot Mumbay." Omdat de organisatoren twee weken geleden al een thema moesten hebben ben ik al vroeg aan de slag gegaan met nadenken en lezen en dacht dat dit verhaal een mooi uitgangspunt zou kunnen zijn voor de aftrap van de conferentie. Met name de eenvoud van het verhaal, hoe bizar ook, spreekt mij bijzonder aan. Over het werk van God en ons werk op zijn akker moeten we niet al te ingewikkeld willen doen. Het gaat om een fundamentele beslissing om ons leven in te willen zetten voor Hem. De jas is slechts een symbool, maar kenmerkt wel het werk van God. Mannen en vrouwen van God komen en gaan, maar de mantel blijft bestaan. Die moet worden doorgegeven. Maar wie durft hem aan te trekken? En dan moeten we daarbij niet denken dat we die mantel even een maandje aan kunnen trekken om ergens in de rimboe wc putten te graven voor mensen die dat heel goed zelf kunnen. Of een eenjarig, of tweejarig trainingsprogramma waar het meer om onze eigen vorming gaat. Of een 'actietje' in een exotisch oord waarna we naar huis terug kerken en "weer normaal gaan doen.". Dat mag nooit verward worden met het dragen van de mantel. Dat is voor het leven. Geen populaire uitnodiging in onze moderne tijd waarin het leven gelijkgesteld lijkt te zijn aan een aaneenschakeling van zoveel mogelijk en gevarieerde ervaringen en uitdagingen. We moeten weer terug durven naar één leven, één God, één taak! Bizar? Misschien.

Mogelijk? Jazeker!

De lege stoel en de behoefte aan contact

De stoel naast me is leeg. Dat is een bonus als je een stukje moet vliegen. Zeker als je bedenkt dat de man naast me vanwege zijn postuur eigenlijk 1,2 stoelen nodig heeft om z'n brede lijf kwijt te kunnen. In Parijs moet er worden overgestapt op een ander toestel dat me naar Schiphol zal vliegen. Parijs (Charles de Gaulle) staat verder onderaan mijn lijst van favoriete vliegvelden. Waarom? Overstappen vraagt van de reiziger dat deze als het ware eerste het vliegveld verlaat en dan opnieuw het proces van inchecken en security moet doorlopen. Bizar. Bovendien is Charles de Gaulle een logistiek en esthetisch monster.

Eenmaal thuisgekomen vallen alle ongemakken weg en verdampt de misère van het intercontinentaal vliegen als een ochtendmist die door de zon wordt weggebrand. Thuis! Het hoogtepunt van drie weken. Nu lijkt het alsof zo'n reis alleen maar kommer en kwel is. Niets is minder waar. De Mentoring Clinic in Atlanta was een genot om te doen. Het geeft zoveel voldoening als het licht aangaat in de harten en breinen van mannen en vrouwen die wegen zoeken om effectief te investeren in de levens van anderen. De Mentoring Clinic is zo'n weg. Niet dat Mentoring iets nieuws is. Het is een model voor groei en transformatie dat we overal in de Bijbel tegenkomen als onderdeel van Gods ontwerp voor de mens. God is de God van ontwikkeling en transformatie. De mens is ontworpen om in relatie met anderen te leven. Zonder anderen om ons heen kunnen we niet tot groei en ontwikkeling komen.

De lege stoelen symboliseren het tegennatuurlijke verlangen om alleen gelaten te worden; om afstand te bewaren. Nu is dat natuurlijk niet zo heel erg op een trans-Atlantische vlucht maar als dat in het leven een patroon is, komen we echt iets tekort. Sociaal isolement maakt de mens echt niet gelukkiger. Integendeel, een mens in een sociaal isolement zal steeds meer "wild vlees" ontwikkelen. Niet langer in staat om zich op gezonde wijze te verhouden tot zijn medemens komt deze in een neerwaartse spiraal van ongezonde ontwikkeling (of gebrek daaraan) terecht waarvan het einde verder leegte en vereenzaming is; een van de vruchten van de geïndividualiseerde samenleving.

Misschien is dat de reden dat, als ik onderweg ben, het verlangen naar contact met familie, vrienden en kennissen juist zo sterk is. Ik heb anderen nodig. Met name mannen en vrouwen die mij goed kennen en mij durven te wijzen op tekortkomingen, zwakheden en blinde vlekken in mijn leven; die afremmen en aanmoedigen. Dat houdt het leven leefbaar en zelfs aangenaam.

Aanstaande donderdag word ik vijftig jaar. Als je in de buurt bent of woont, kom dan gerust op de koffie, thee of anderssoortige nattigheid. Er is vast nog wel een lege stoel die je kunt vullen!

Nooit meer doen

Het was voor de deelnemers aan de advanced clinic niet eenvoudig om na een vijf dagen actiegerichte en sterk afwisselende training twee dagen lang te moeten zitten en luisteren naar een pratend hoofd. Paul heeft ongelooflijk veel ervaring en de te vertellen verhalen zijn eindeloos, maar je kunt zoveel meer overdragen als je de deelnemers actief bij de materie betrekt. Klassieke fout gemaakt! Les: Ga er nooit vanuit dat een goede schrijver ook wel goed zal kunnen communiceren.

Hoe dan ook, de clinics zitten erop en over een paar uur mag ik mijn koffer gaan pakken om vanavond via Parijs naar Amsterdam te vliegen.

Drie weken van huis is lang. Vind ik.

God is goed! Het idee van leren en voortgaande ontwikkeling is onderdeel van Zijn ontwerp. Eigenlijk zijn we nooit uitgeleerd. De kunst is om de ervaringen die we opdoen en de informatie die we in ons opnemen om te zetten in "leren," zodat het ons karakter verder kan vormen en we belangrijke levenslessen kunnen doorgeven aan een volgende generatie.

In een samenleving die steeds meer naar binnen gekeerd is, lijkt dit overdragen steeds minder te gebeuren. We kijken naar de competenties en vaardigheden als we iemand voor een taak of baan zoeken, maar gaan te gemakkelijk voorbij aan het karakter en het gedrag van de persoon. Het is zo belangrijk om altijd naar het hele plaatje te kijken. "Een 'fijne' man of vrouw als baas die verder niet competent is, is maar even leuk." "Een vaardige man of vrouw die het ontbreekt aan karakter, is een garantie voor veel verloop in personeel/team."

Vanmorgen 7 mijl in 52 minuten en 30 seconden gelopen. Pas nu ontdek ik dat als je lichter wordt, je blijkbaar ook wat sneller gaat lopen.

Hieronder: "mijn" team: de clinic facilitators. Van links naar rechts (Rick Hicks (USA): regioleider OM Canada, USA and Caribean, Jan den Ouden, Elke Hanssman (Duitsland): Team Life Development, Reinhold Titus (Zuid Afrika): Associate Director OM Zuid Afrika, Gord Abraham (Canada); voorganger baptistengemeente en voormalig leider OM Canada.

Advanced Clinic

Zometeen begint onze "Advanced Mentoring Clinic." Twee dagen met Paul Stanley, co-auteur van Connecting (Ned: Iedereen een mentor). Ben benieuwd. Gisteren hebben we een paar uur met Paul onze materialen vergeleken om teveel overlap en herhaling te voorkomen.

Zaterdag een ouderwetse migraineaanval gehad. Ik ben er nu, na maanden experimenteren achtergekomen dat er een relatie is met "Voedsel Intake." Zaterdag de gehele dag spul gegeten dat kilo's aan gluten bevatte. En jawel, in de loop van de dag kwam de vijand diep vanuit de krochten naar de slapen aangemarcheerd. Gekukkig was de aanval van korte duur en kon ik het leger wegslapen.

De laatste maanden heb ik zoveel mogelijk gluten vermeden met als resultaat dat ik vrijwel geen hoofdpijn meer had (en tien kilo ben kwijtgeraakt). Ik vermoed dus een lichte glutenallergie. Dat verklaard ook de vermoeidheid die ik vaak ervaar. Geen gluten, geen rare vermoeidheidsverschijnsselen! In Amerika is er overal en altijd een overdaad aan snacks voorhanden; rijk aan gluten en suiker. Ik moet me aan rigide discipline onderwerpen om niet aan de suikerverslaving toe te geven. Dus overdag, fruit, wat bananen en 's-avonds een leuke maaltijd gaat uitstekend. Maar een enkele keer vreet ik gewoon teveel met als gevolg dat m'n lichaam tegen me zegt: "You're on your own, pal."

Ik ga een banaan eten!

Uit de lucht geschoten

De "president" van de "association of baptists for world evangelism" neemt met zijn chefs deel aan de clinic. Het is bemoedigend om te zien hoe ze helemaal in de clinic opgaan en vastberaden zijn om dit in hun organgsatei in te gaan voeren. In zijn eerste week als "president" kreeg Michale het zo', 9 jaar geleden, meteen al flink voor z'n kiezen. In Peru werd een klein vliegtuig uit de lucht geschoten. Een moeder en kind vonden de dood. De piloot en de echtgenoot/vader overleefden de crash. Michael werd al snel opgebeld door (toen) president Bush, die hem vertelde dat de CIA met modder zou gaan gooien en de organisatie zou gaan koppelen aan drugshandel ("De CIA 'blew' it). Ze moesten wel omdat ze een grote fout hadden gemaakt. De CIA maakt geen fouten dus moet er een andere als schuldige worden aangewezen.

Juist deze week kwam in het nieuws dat de CIA toegeeft dat er toentertijd grote fouten zijn gemaakt toen de CIA de binnenlandse veiligheidsdienst van Peru verzocht had om het betreffende vliegtuig uit de lucht te knallen omdat er sterke vermoedens bestonden dat er drugs werden vervoerd.

Leuk, zo'n situatie in je eerste werkweek. Leuk, een nasleep die jaren doorettert.

En zo hebben we allemaal een verhaal te vertellen. Als dat verhaal tot leven komt lijkt het wel alsof ook de persoon een beetje verandert. We begrijpen de anderen een beetje beter en ons respect groeit.

Vandaag de laatste dag van de clinic. Ik hoef m'n nieuwe baptistenvrienden niet uit te zwaaien want ze blijven om ook de "advanced clinic" die maandag en dinsdag plaatsvindt, mee te maken.

Wat gezondheid betreft: nog wat snotterig maar verder lijkt het erop dat "all systems back online" zijn. Net naar huis gebeld en lekker met Martha bijgepraat. Ik mis haar!

Een zaadje planten

Dit is wat men in "prais'a'thons" gebruikt om mensen te bewegen om geld te geven aan van alles en nog wat. "Het gaat ons niet om uw geld, het gaat ons erom om u in de gelegenheid te stellen om een zaadje te planten." Met andere woorden doe ik mezelf een dienst als ik geld geef aan domme en minder domme dingen. Vannacht kwam Jimmy Swaggart voorbij die zijn oude cedees aan de man probeert te brengen.

Het blijft me verbazen.

Maar ook dankbaar. Want... ook wij leven van giften en zien onze supporters als aandeelhouders die ons in staat stellen om ons werk te kunnen doen.

Ook wij moeten er voortdurend aan blijven werken om onze financiële ondersteuning op peil te houden. Dat is lastig. Voor iedere supporter die om wat voor reden dan ook afhaakt is het een uitdaging om nieuwe supporters te vinden.

Gevers, bedankt!

Stemrust

De dokter heeft stemrust bevolen. Niet dat dat zoveel moeite kost want er komt toch geen geluid uit. Als ik echt moet spreken zal hij me prednison geven zodat ik een aantal uren geluid kan maken. Ik dacht het maar niet zover te moeten laten komen. Omdat we deze week met vijf man de Mentoring Clinic faciliteren kunnen mijn sessies makkelijk worden overgenomen door anderen.

Voorts: er is alle reden om zeer optimistisch te zijn omdat de God van alle leven ons in Jezus Christus een hoopvolle toekomst geeft. In Christus is verandering mogelijk. Niet na het overmaken van een som geld, zoals de tele-evangelisten beloven maar door geloof in Hem. Dat blijft me telkens weer verbazen!

Deelnemers en facilitators Mentoring Clinic Atlanta 2010