Hoe ga ik dat doen?

Vannacht een paar keer wakker geworden met een vreselijke hoofdpijn. Inmiddels de nodige setjes pijnstillers verder met maar bar weinig gevolgen. Het liefst zou ik op bed blijven liggen maar er wordt van me verwacht dat ik nog vijf uur lesgeef. Mezelf onder de douche gedwongen en nu zit ik hier te wachten op het ontbijt en op het verdwijnen van de pijn.

Het lijkt er op dat iedere mens wel ergens een fysieke zwakke plek heeft.

De bekende Joodse psychiater Viktor Frankl geloofde stellig dat we als mens altijd een keuze hebben over hoe we onze houding bepalen in situaties en tijden dat het leven niet gaat zoals we graag zouden willen of wensen.

Hij zag deze theorie bevestigd tijdens zijn driejarige verblijf in verschillende concentratiekampen. Hoe is het mogelijk dat waar de ene gevangene zich verliest in zelfbeklag en gaat hangen in een slachtofferrol, een andere gevangene zich dienstbaar opstelt, de barakken langs gaat om anderen te steunen en zelfs zijn toch al karige maaltijd met anderen deelt?

Frankl zegt dat dit bepaald wordt door fundamentele keuzes die we maken betreffende onszelf, anderen en de wereld.

Ik neem me voor om vandaag niet te mopperen. Ja, ik heb pijn maar dat hoeft mijn dag niet te vergallen. Ik ga er het beste uit halen en het beste er in stoppen. Die keuze kan ik zelf maken.

Fundament

Vandaag een dag lesgegeven bij Foundation4life. Zeventien studenten trekken een jaar met elkaar op om gevormd te worden in de Bijbelse fundamenten. Deze week is het zendingsweek en ik neem daarvan twee dagen voor mijn rekening. Vannacht slapen op de Betteld en morgen nog vier x 75 minuten lesgeven. Ik gebruik mijn LifeDirection materiaal dat vooral bedoeld is om het beeld dat velen hebben bij zending te "reframen." dat seminar heb ik jaren gelden ontwikkelt als antwoord op ideeen zoals "voor de Heer werken," "een jaar apart zetten voor de Heer," en "de zending in gaan." Stuk voor stuk frequent gebezigde terminologie en tegelijkertijd onbijbels. De kerk is het spreken van de Heer in onze tijd, gezonden om Zijn liefde en genade te representeren. Ongeacht waar we zijn of wat we doen ligt op iedere gelovige de roeping om zijn werk "als voor de Heer" te doen. Werkers voor christelijke organisaties kunnen dit idee loslaten en alleen maar voor zichzelf bezig zijn. Werkers voor "gewone" organisaties kunnen het hebben begrepen en als waarachtige representanten van dat Koninkrijk de principes, waarden en vormen die daarbinnen gelden, vormgeven. Zending kan niet worden gezien als een optie voor dienstbaarheid, of als iets voor de "ultra gehoorzamen." Zending is de opdracht en het bestaansrecht van de gemeente van Jezus Christus.

Ik heb genoten vandaag om met deze jonge enthousiaste volgelingen van Jezus op te trekken en zie uit naar morgen.

De Peijnenburg Factor

Waar ik onder andere naar streef in een "preek" is om niet de zaak helemaal dicht te smeren zodat het publiek het er alleen nog maar mee eens of oneens kan zijn maar voldoende losse eindjes in te bouwen die dat publiek mee naar huis neemt om verder over door te denken.

Vanmorgen kwam er een man na de dienst in Aalsmeer naar me toe om me juist daarvoor te bedanken. Ik beschouw dat als een compliment. Stelligheid is goed maar het leven is te gecompliceerd om alles te ondervangen met drie-, vier, of meerdere stappenplannen die de zaak dan sluitend maken. Een prediker behoort zich m.i. te begeven op het vlak tussen triomf (de Peijnenburg factor) en tragedie. De triomf staat voor het volmaakte; dat waar we naar uitzien en de tragedie staat voor het drama van het leven dat ongewild en ongewenst deel uitmaakt van ons leven hier op aarde. Zonder koek zal de mens uiteindelijk zinken. Maar met de koek blijven we in beweging; zoekend, tastend, pogend, jagend, of we het ook grijpen mochten.

Als je wat dichterbij komt

De afgelopen week twee dagen bezig geweest met het vervangen van raam- en deurrubbers van de auto. Dat betekent dat je met je neus heel erg dicht op de auto zit en dan van alles tegenkomt. De combinatie water en zuurstof is meedogenloos en op tal van plaatsen is de vrucht daarvan te zien. Novorex, primer en tectyl zijn de wapens die ter verdediging worden ingezet. Beter is om meer offensieve methoden toe te passen; roest voorkomen is altijd beter dan behandelen (en kost minder tijd).

Als je dichtbij de levens van anderen komt zie al gauw waar de corrosie zit. Daarom houden we elkaar op gezonde afstand. Het is veel prettiger als anderen je glimmertjes zien en daarover praten dan dat ze je rotte plekken zien.

Toch is het heel gezond om mensen om je heen te hebben die je door en door kennen en die je graag dichtbij laat komen. We zien we niet alle roest bij onszelf. Daar hebben we anderen bij nodig. Dat schept een band (we roesten allemaal).

De behandeling van ons leven is anders. Leven in het licht voorkomt en behandeld roest. In de brief van Jacobus worden we zelfs opgeroepen om elkaar over onze roest te vertellen en voor elkaar te bidden zodat we genezing kunnen gaan ervaren.

Nooit meer...

Al ruim twee jaar spookt de gedachte dat ik "huiswerk moet maken" door mijn hoofd. Het idee om een academische studie te gaan doen leek me wel aardig. Nu het einde nadert kan ik de balans opmaken: tenzij je over een bovenmenselijke discipline beschikt, doe nooit een academische studie naast een full-time job. Het leidt tot een heleboel stress en de studie hangt voortdurend als een zwaard van Damocles boven het hoofd. Het vult gedachten en hart en regelmatig ben ik in de verleiding gekomen om er maar helemaal mee te stoppen. De behoefte aan ruimte in hoofd en hart is overweldigend.

Theoretisch weet ik precies hoe het werkt: "first things first". Eerst de grote steentjes, dan de kleinere en de zandkorreltjes van het leven en leren laat je helemaal links liggen. De komende maanden worden "tropenmaanden". De praktijk is weerbarstiger.

Het vergt offers die ik anders nooit bereid zou zijn om te maken. Het sociale leven staat op een waakvlammetje en de overweldigende hoeveelheid taken leidt regelmatig tot passiviteit (zoals het moeilijk is om een keuze te maken tussen een miljoen ontbijtproducten; wat was het leven simpel toen je maar uit twee producten kon kiezen: Kellogs Cornflakes of Tarvo. Nu regeert besluiteloosheid en kom ik met niets thuis).

Goed, een beetje een mopperblog dus. Ik moest het toch even kwijt.

Ware wijn

Een flinke slok wijn in een zondagmorgendienst. Dat overkwam me afgelopen zondag tijdens het avondmaal. Het is altijd afwachten of men gaat voor ongegiste of gegiste druivensap. Zelf vind ik de gegiste druivensap een bonus. Onlangs waren Martha en ik in een dienst en we waren de laatste twee die de beker kregen aangereikt. Het was "ware wijn" en de beker zat nog halfvol! Het is zonde om zoiets kostelijks na afloop van de dienst door de gootsteen te zien verdwijnen dus deden we extra onze best om de verspilling tot een aanvaardbaar niveau terug te drinken.

In onze eigen gemeente wordt met speelgoedwijn gewerkt. Druivensap echter geeft je net niet die extra dimensie van de slok bewust beleven middels een langere nasmaak en een kortdurend, warm gevoel in de buik. Met wijn spoel ik altijd een beetje (wel zo dat m'n buren er geen last van hebben) zodat de smaak wat langer blijft hangen.

Het grootste gevaar in het volgen van Jezus is dat het "gewoontjes" wordt; vanzelfsprekend, voorspelbaar. Hoe houd ik het elke dag weer fris? Luisteren naar zijn woord helpt en ik merk dat, naarmate het leven de tijd krijgt om mijn leven te vormen en te kneden, eenzelfde vers of gedachte telkens weer leidt tot nieuwere, diepere inzichten, diepere vreugde, droefheid, blijdschap, ongenoegen, overwinning en teleurstelling. Eerder schreef ik al hoe ik ernaar verlang om mijn geloof te ontdoen van alle franje, jargon, aannames, bijgeloof, supergeestelijkheid, ongeestelijkheid, gespeelde triomf, enz. Mijn beste partner op deze reis is Martha, mijn eigen vrouw.

We zien om ons heen bijna wanhopige pogingen om van het geloof te maken wat het niet is. We zouden het zo graag aan willen raken en doen dan ook verwoede pogingen om Jezus zo dichtbij als mogelijk te brengen. Afgelopen zondag sprak ik, hoe kan het ook anders op pinksterzondag, over de Heilige Geest. In Johannes 16 stelt Jezus het leven AD voor als nogal uitdagend. De discipelen zullen uit de synagoge worden gezet en sommigen gedood. Jezus belooft de Heilige Geest om te voorkomen dat ze hun geloof zouden verliezen. Zonder de Heilige Geest was er vandaag helemaal geen kerk meer; krachteloos en machteloos zou de eerste golf van vervolging

de toch al fragiele kerk hebben gedecimeerd.

Het is dankzij de Heilige Geest dat er ook vandaag weer tienduizenden zullen buigen voor Jezus Christus.

Die slok wijn stel misschien niet zoveel voor in een wereld waarin comazuipen een stuk stoerder is. Maar het is die slok gegiste of ongegiste druivensap die de gelovigen weer helder op het netvlies projecteert dat die slok het bloed van Christus representeert dat reinigt van alle zonde en alle aanklachten tegen ons wegvaagt. En dat laatste baande de weg voor de Heilige Geest om te komen.

Twee componenten

Afgelopen zaterdag heb ik enkele gaten in mijn auto gerepareerd. Bij elke regenbui stroomde het water de auto binnen (dat heb je zo met voertuigen die 30 jaar oud zijn). Na alle roest te hebben verwijderd ben ik aan de slag gegaan met glasvezel en twee componenten hars. Je doet wat verharder bij de hars (die al jaren vloeibaar stond te zijn in de kelder) en 20 minuten later is het goedje een keiharde laag geworden.

In de voorbereiding van mijn spreekje voor aanstaande zondag in de Baptistengemeente in Alphen aan den Rijn moest ik daaraan denken toen ik het vers las waar Jezus zegt dat hij zijn Geest zou zenden die de wereld duidelijk zal maken wat zonde, gerechtigheid en oordeel is. De Geest werkt niet los van het grotere geheel. De discipelen stond een enorme uitdaging te wachten waarbij tegenstand, gevangenschap en dood als gevolg van het geloof in Christus, een dagelijkse realiteit zou zijn. Die discipelen zouden de eerste getuigen zijn met dit voordeel dat ze Jezus persoonlijk aan het werk hadden gezien; duivelse machten, ziekte en zelfs de dood moesten zich aan Hem onderwerpen. Toch zouden velen hun verhaal niet geloven en de kans bestond dat ze, als gevolg van de tegenstand en de voortdurende ontmoediging, hun geloofsbijltjes er bij neer zouden gooien. Daarom zendt Jezus zijn Geest (Joh. 16:1). Die Geest werkt als de verharder in de twee componenten hars. Het getuigenis van de discipelen wordt bekrachtigd door de Heilige Geest waardoor de wereld overtuigd wordt van zonde.

Iedere dag opnieuw zijn er wereldwijd zo'n 100.00 mensen die besluiten om Jezus te gaan volgen. Het getuigenis van de volgelingen van Christus die thuis, op het werk, op school, in de samenleving en buiten de eigen landsgrenzen wordt nog steeds door de Heilige Geest bekrachtigd. Als dat niet zo was zou het moeilijk uit te leggen zijn waarom iedere dag zovelen besluiten om hun ik gerichte leven los te laten en een nieuw leven te beginnen. Een ook vandaag nemen velen dat besluit terwijl ze weten dat vervolging, gevangenschap, verbanning en zelfs de dood daarvan de consequentie kan of zal zijn (Zie hier een lijst met landen waar christenen worden vervolgd).

Zonder het werk van de Heilige Geest zou het christendom slechts een vage herinnering zijn, een paar bladzijden in de geschiedenis.

Dankzij het werk van de Geest gaat Gods werk door en zullen ook vandaag weer zo'n 100.000 mensen een overweldigend gevoel van "thuiskomen" ervaren als hun hart wordt aangesloten op Gods hart.

Kloek protest en van stofgoud schitterende vleugels

Nogmaals Abraham Kuyper. Zijn boek "Het Calvinisme" is nu zo'n 110 jaar oud en is een markant tijdstempel. Het calvinisme, zo meent Kuyper, staat een intiem verkeer met de onbekeerde wereld voor maar dit verkeer is niet zonder gevaar en het calvinisme wierp met name "een bolwerk op tegen de te onheilige invloed van die wereld in het besliste breken met kaartspel, schouwburg en dans."

De motivatie hiervoor is dat het kaartspel het vertrouwen op God ombuigt naar een vertrouwen op fortuin. De anti-schouwburg houding wordt verklaard, niet als een veroordeling van spel en theater, maar om het zedelijke offer dat, om ons te vermaken, van de spelers werd gevergd. De anti-dans regel, ten slotte, keert zich niet tegen de dans, maar tegen de zonde die zich erin uitgiet, en tegen de zonde waartoe ze verlokt.

Dit "kloek protest" is hierin gekroond dat "nu nog, na drie eeuwen zijn in mijn vaderland hele levenskringen aan te wijzen waar het aan de wereldzin belet is binnen te dringen, waarin het leven zich van buiten naar binnen heeft gekeerd, en waarin, dankzij die heilige concentratie, een zin voor het hogere en een energie voor het heilige gekweekt is, die elke andere groep ons benijdt. Niet alleen de vleugel van de vlinder is in die kringen ongedeerd gebleven, maar het stofgoud schittert er op die vleugel nog met ongebroken glans."

Is net niet juist die opgedrongen afscherming die de wereldzin belet om zich van buiten naar binnen te keren, die zich als een juist geworpen boemerang met hoge snelheid niet in de hand van de werper, maar in het hart snijdt?

Het boek "knielen op een bed violen" beschrijft de gevolgen hiervan. Het grootste probleem van de mens wordt niet veroorzaakt door wat van buiten naar binnen kan komen maar juist door wat van binnenuit een weg naar buiten zoekt. Jezus zei dat niet wat de mond binnengaat, maar wat uit het hart komt de mens besmeurd en besmet!

De moderne theologie is net zozeer een tijdstempel als de theologie van Luther, Calvijn, Kuyper, Piper, McGrath en McClaren (to name but a few) dat was en is. Ik ben benieuwd wat men over 100 jaar over deze blog zal bloggen. De grote Luther hield nog steeds het instituut kerk in stand met als gevolg dat vandaag nog steeds de Lutherse kerk in Duitsland en Scandinavië een staatskerk is. Calvijn heeft er voor gezorgd dat een van zijn tegenstanders, Michael Servet, die het niet eens was met Calvijn's trinitaire theologie, op de brandstapel terecht kwam.

Theologische tijdstempels helpen ons om te begrijpen dat we producten van de tijdgeest zijn, hoezeer we ook verlangen naar een zuiver, objectief duiden en begrijpen van God en zijn openbaring. Het helpt mij om om voorzichtig te zijn en niet al te claimerig te zijn.

Werkt direct!

Twee blogs geleden schreef ik over Abraham Kuyper's samenvatting van de calvinistische leer: "God oefent onmiddellijke gemeenschap met het creatuur door zijn Heilige Geest." Die onmiddellijke oefening komen we tegen vanaf het allereerste begin waar we lezen over hoe God en de mens zich tot elkaar verhouden, waarvan, onder andere, het boek Genesis verslag van doet.

Het komende weekend is "het weekend van de Heilige Geest," een mooie gelegenheid om hier wat nader bij stil te staan.

Zonder tussenkomst van een persoon, instituut of ritueel verschijnt God onder de mensen, schuift aan bij Abraham, maakt kleding voor Adam en Eva en komt langszij bij slachtoffers van een "macht-angst" relatie (Sarai en Hagar).

De enige voorwaarde, als je al van voorwaarden kunt spreken, is geloof (dat geloof werd Abraham tot gerechtigheid gerekend), of een aanroepen van God vanuit een uitzichtloze situatie (wat ook een uiting van geloof is).

Nu zou het fantastisch zijn als we vandaag de dag zo'n zelfde ervaring konden hebbe; er wordt aangebeld en God vraagt of Hij mee mag eten. In de OT cultuur gold het samen eten als de bevestiging van een onverbrekelijke band tussen de etende partijen. Dat samen eten is dus niet zomaar wat!

Kenmerk van religies is dat er vanuit de mens iets gedaan moet worden om de weg tot God te openen. Het unieke van de Bijbel is dat we daarin een actie van God naar de mens toe zien. Hij neemt het initiatief, wij kunnen het alleen maar laten gebeuren. Hij opent de deur van Zijn kant en nodigt ons binnen en Hij laat ons bovendien vrij om op die uitnodiging in te gaan. Die deur is Christus die door zijn Geest harten beroerd, raakt, wil overtuigen om op dat aanbod in te gaan. Hij nodigt ons tot zijn maaltijd; vanuit God gezien geen vrijblijvende uitnodiging maar een bezegeling van een onverbrekelijke band tussen Hem en ons.

Het is door zijn Geest dat we Hem niet op afstand ervaren maar juist nabij. Daar moeten we heel zuinig op zijn en koesteren.

Ja, Hij werkt direct maar zijn acties en spreken komen bij mij binnen door een filter van gebrokenheid, zelfzucht, eer. trots, pijn, hoop, wens, geloof en vul maar aan, zodat een zuivere duiding van dat spreken in zeker mate altijd subjectief zal zijn.

God was duidelijk in zijn belofte naar Abraham en Sara; de maaltijd was echt. De duiding van de gebeurtenis laat zien dat ook Abraham en Sara mensen van hun tijd een eeuw waren, net zoals wij dat zijn. Ze lachten God vierkant uit. Ze konden het niet geloven! Wat doet God? Hij houdt zich aan zijn belofte.

Ook vandaag is zijn spreken helder. De Geest spreekt fris, helder en duidelijk. Mijn ontvangsteenheid is echter breekbaar en gevoelig, gevormd en gekleurd door al het eerdergenoemde. Een al te stellige claim op een zuivere, objectieve ontvangst lijdt niet zelden tot onherstelbare schade tussen mensen en groepen. Gepaste nederigheid en voorzichtigheid aan de maaltijd siert de mens.

Ik dank God voor zijn Geest. Zonder dat had ik niets!

Glanzend wiekgeklep

"Alleen wie zelf voor God en met God in gemeenschap staat, kan met glanzend wiekgeklep de vleugels van de vrijheid uitslaan." Aldus vat Abraham Kuyper samen wat religies beogen maar niet bereiken doordat tussenpersonen (kerk als instituut, "goeroes") "de menselijke geest een band aanleggen."

Hoewel zijn "Het Calvinisme" een aantal vreemde gedachtekronkels bevat (zijn ideeën over "gemengd" bloed voeden de segregatiegedachte) is het een zeer prettig en leerzaam boek om te lezen (te koop bij de Ramsj). Zijn puntige betoog is scherp en bevat heel veel uitspraken die het als "oneliner" heel goed doen.

Dat glanzende wiekgeklep spreekt mij wel aan. Als je je geloof ontdoet van alle ballast van jargon, napraterij, het nalopen van moderne middelaars (die er ook binnen het evangelicalisme volop zijn en aanleiding zijn voor kerkscheuringen), wetticisme en noem maar op, krijg je in je geloofsbootje steeds meer zicht op Christus. En dat is de grootste bevrijding die ik ken.

Waar het rooms katholicisme de kerk als instituut tussen God en de mens heeft geplaatst en dicteert wat onze verhouding tot de wereld is waren het de anabaptisten die het ideaal van het koninkrijk tussen God en de wereld plaatsten en op hun beurt voor de gelovigen hun relatie tot de wereld duidden zien we bij de voortzetting van dit anabaptisme in de moderne evangelische beweging eenzelfde neiging waarbij de relatie met de wereld op zijn minst houterig en op z'n slechtst veroordelend genoemd kan worden. Gelukkig is dit langzaam aan het veranderen en zijn christenen zich meer en meer bewust van hun verhouding tot de wereld waarbij de verantwoordelijkheid om in alle lagen van de cultuur, economie en politiek hun legitieme en beïnvloedende plaats in te nemen: in de wereld een bestaan leiden en een zoutend zout en een lichtend licht zijn, hartstochtelijk liefhebbend. Om dat te doen moet alle ballast overboord! Welkom glanzend wiekgeklep.

Abraham Kuyper, Het Calvinisme, Soesterberg, Aspekt, 2002