Ratjetoe wordt gemeenschap

Abram wordt Abraham en Sarai wordt Sara als God zijn overeenkomst met Abram bekrachtigd. Het is nog wel even lachen voor Abraham als God hem op zijn 99ste en Sara op haar 90ste een zoon beloofd en Abraham probeert God nog over te halen om de belofte via Ismael te laten lopen (Hagar heeft inmiddels gebaard en we zijn dertien jaar verder).

Goddelijke beloftes en de menselijke neiging om die met logica te verkrijgen; Abraham is en blijft toch gewoon een mens!

Nu komt het ingewikkelde gedeelte: God begint aan de vorming van dat nageslacht van Abraham en stelt de besnijdenispicht in. Alle jongens en mannen moeten besneden worden (lijkt me een pijnlijke operatie als de voorhuid van de penis wordt weggesneden; dan toch maar naar de tandarts). Die jongens en mannen kwamen overal vandaan, het was een ratjetoe dat nu middels een lichamelijk kenmers aaneengesmeed wordt tot een volk. Van een "puur" ras was geen sprake. De voorloper van: Geel en bruin en blank en zwart, vinden een plaats in Jezus' hart.

Gods plan voor de mensheid is inclusief.

Zoals er toen een daad werd verwacht die mensen deel uit deed maken van een nieuwe gemeenschap, zo is dat vandaag ook. Het Goede Nieuws is voor iedereen die wil. God sluit niemand buiten. De mens sluit zichzelf buiten door het teken van de besnijdenis te weigeren.

God heeft ook wel gevoel voor humor. Als Abraham in stilte lacht krijgt hij van God alvast de naam voor zijn nog te verwekken zoon, Isaak: hij lacht.

Tja, die herinnering zal hij de rest van zijn leven mee moeten dragen. Telkens als hij "Isaak, kom je eten zou roepen," was dat een stille herinnering aan zijn tekort aan vertrouwen en tegelijk een herinnering aan de trouw van God.

Maar nu loop ik op de zaken vooruit. We moeten nog zien of de opgedroogde en onvruchtbare oude Sara nog zwanger zal worden.

Moses's Journey into Egypt and the Circumcision of His Son Eliezer (detail-3) c. 1482, a painting by Pietro Vannucci Perugino.

Een onverwachte wending

Waar Abram en Sarai het heft in eigen handen namen, komt God het slachtoffer tegemoet. Vrijwel rechteloos kon Hagar niets anders doen dan haar bazin gehoorzamen en met de man van haar baas het bed delen. De daaropvolgende zwangerschap met aanhangende emoties en rivaliteit leiden ertoe dat Hagar, diep gekrenkt en vernederd, het veld ruimt.

In haar daaropvolgende vlucht en moeite komt de engel van God haar tegemoet en doet haar een overweldigende belofte: Ga terug naar je baas! In haar teruggaan ligt de belofte van talrijke nakomelingen besloten, zo talrijk dat ze niet te tellen zijn.

Zou de zaak hiermee opgelost zijn? Wie weet komen we Hagar en Ismaël in een volgend hoofdstuk weer tegen.

In het spanningsveld tussen vertrouwen op God en eigen verantwoordelijkheid zijn er altijd gevolgen op het horizontale, intermenselijke vlak. Als je het verhaal van Abram, Sarai en Hagar leest, is er veel herkenning

In het "gedoe" dat ontstaat zijn er winnaars en verliezers. De winnaars zijn vaak de machtigen, de (invloed)rijken, en trekken de kanslozen en rechtelozen meestal aan het kortste eind. Maar juist in dit oerverhaal van menselijke dimensies komen we God tegen die niet lijdzaam of passief toekijkt maar op lijkt te komen voor hen die we als slachtoffers kunnen beschouwen. De gevolgen van onze keuzes zijn echter voor ons om te dragen.

God stuurt Hagar terug naar de plek waar het begon, de enige plek waar de angel die de rivaliteit tussen haar en Sarai aangepakt kan worden. Hij "hoopt" dat ze tot verzoening kunnen komen. Zegt Hij hier dat weglopen geen zin heeft? Het lijkt erop. Weglopen kan, maar daarmee is het intermenselijke probleem niet opgelost. Teruggaan naar een ongewenste, vervelende en vernederende situatie is pijnlijk maar tegelijk de enige manier om tot een mogelijke blijvende oplossing te komen.

Dus gaat Hagar terug. Dappere meid!

Heimkehr der Hagar - Pietro da Cortona 1637

Herrie in het kamp

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Het was te verwachten. Sara leent haar slavin als draagmoeder uit aan Abram zodat het beloofde nageslacht geregeld kon worden. Eerder las ik dat Abram al die beloftes van God wel mooi vond maar mopperde dat hij geen zoon had om al dat goede aan door te geven. Welnu, omdat Sara onvruchtbaar is lijkt dit wel een mooie en slimme oplossing.

Maar, je kunt de klok erop gelijkzetten en ik verwachtte al dat er zoiets zou gebeuren; de draagmoeder, Hagar, is koud zwanger of ze krijgt een hekel aan haar bazin. Die geeft vervolgens Abram de schuld van deze "krenking" en Abram heeft zoiets van "dat los je zelf maar op." Sara's oplossing is om Hagar te "vernederen" met het gevolg dat Hagar haar biezen pakt.

Je krijgt er kiespijn van. Hagar vertrekt "vrijwillig" (kan Sara altijd zeggen, "ze koos er zelf voor om weg te gaan..."), Abram kan zeggen dat hij dacht dat Sara wijs genoeg was om zelf met deze situatie om te gaan en Hagar, weggepest, vlucht de woestijn in.

Ik ben benieuwd hoe dat af gaat lopen.

Alle ingrediënten voor een "soap" zitten erin. Anders gezegd, voor een goede soap heb je dit soort ingrediënten juist hard nodig.

Dieperliggende vraag is waarom Abram en Sara dachten dat ze zelf voor de vervulling van de beloften moesten zorgen? Te weinig geloof? Een sterk gevoel voor eigen verantwoordelijkheid?

Vraagt Gods wil van ons dat we passief wachten totdat Hij overgaat tot actie? Is het een samenwerkingsverband of zijn we zelf verantwoordelijk voor de uitvoering?

Tussen het spreken van God en het handelen van de mens zit een interessant spanningsveld. Persoonlijk denk ik dat zo'n spanningsveld ons scherp houdt en dat het ontbreken ervan (omdat we precies zouden weten hoe het werkt) gevaarlijker is. Het spanningsveld houdt het geloof actief en wakker omdat je oren en ogen wijd openstaan. Je moet kunnen anticiperen op gelegenheden die zich voordoen. je bent a.h.w. in dialoog met God.

Ik vind dat spannend omdat, in dat zoeken, aftasten, wachten en handelen, er van alles mis kan gaan. Ons mens zijn, noch onze verantwoordelijkheid wordt niet uitgeschakeld. Die blijven intact. Ik denk dat God dat doet uit respect en achting voor zijn scheppingswerk.

Hagar verlaat het huis van Abraham', geschilderd door Peter Paul Rubens tussen 1615 and 1617. Schitterend afgebeeld hoe Abram besluit geen primaire rol te spelen maar de vrouwen het zelf uit te laten vechten.

Rotterdam ahoy

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Ik zie het nog niet maar geloof het wel. Onder de zon ligt Europoort. I am very happy!

Update 11:59 -Thuis!

Wel of geen kinderen?

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Vanuit de Pride of Rotterdam's krochten, waar geen daglicht doordringt en alleen de tijdsaanduiding je houvast is aangaande nacht en dag, kan ik melden dat ik Rotterdam al virtueel ruik. De vergaderingen zitten er op. De 'to do' lijst zal, mits consequent uitgevoerd, bijdragen aan betere zorg voor onze werkers. Wat 'zware' momenten gehad in confrontaties tussen werkgroepleden, maar dat hoort erbij en ik vind het belangrijk dat onderliggende zaken worden erkend, benoemd en uitontwikkeld. Dat gaat ten koste van het zakelijke gedeelte. Althans, zo lijkt dat. In de praktijk wordt 'de zaak' echter gedragen door gezonde werkrelaties en wederzijds respect. Als dat ontbreekt, of dun is, heb je uiteindelijk geen zaak meer.
Inmiddels heeft Sara geen kinderen en leent haar werkster uit aan Abram om als soortement draagmoeder te fungeren. Met alle gevolgen van dien, tot op de dag van vandaag (Genesis 16).

Bij voorbaat al

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Ik probeer mijn Bijbel te lezen maar mijn gedachten zijn ietsje meer bij de vraag hoe ik thuiskom nu het luchtruim boven het VK en Nederland gesloten is. Ik heb zojuist op goed geluk een overtocht van Hull naar Rotterdam geboekt en nu hoop ik van harte dat er nog plaats is op de veerboot. Anders wordt het nietsdoen en wachten in Schotland.

Maar goed, God is een verbond met Abram aan het sluiten. Zijn nageslacht zal talrijk zijn als de sterren aan het firmament en dat nageslacht zal als gastarbeiders in een vreemd land uitgebuit worden.

Nu weet ik niet wat jij zou doen maar het geeft toch wel te denken: "Jan, ik beloof je voorspoed, geluk, eer en veel kinderen maar het gaat wel pijn doen."

Dity is een typische voorbeeld van iets dat God in een zinnetje zegt maar in werkelijkheid een lang en gecompliceerd verhaal is waarin zijn alwetendheid een rol speelt. Hij weet dat dat volk Hem niet vanzelf gaat volgen; zal rebelleren en Hem totaal negeren. Daarom ie die belofte, die overeenkomst met Abram zo belangrijk. God levert af. Zonder meer. Er is altijd hoop en perspectief.

En dat allemaal in een zinnetje.

Beloftes waar je "niets" aan hebt

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Abram tobt een beetje met de grote beloftes die God hem heeft gedaan: "Wat heb ik aan al die zegeningen? Ik heb niet eens een zoon! Nu gaat mijn erfenis naar mijn interieurdeskundige" (Genesis 15).

Als ik Abram was, zou ik me niet zo druk maken om de vraag wat er met de erfenis gebeurd. Ik heb er in mijn leven toch leuk profijt van gehad. Wie dan leeft, wie dan zorgt.

Iets achter laten voor je kinderen; het is niet zo'n belangrijk onderwerp in onze moderne, westerse wereld.

Ik begrijp uit de geschiedenisboekjes dat ouders vroeger voor hun kinderen spaarden. Dat is voor een groot deel passe. Ouders incasseren nu de overwaarde op hun huis en gaan cruisen. Ze hebben immers hard voor hun geld gewerkt (dat denken ze althans; overwaarde is "gratis" geld waar een ander voor heeft gewerkt).

De nadruk op gezin en gemeenschap is een Bijbels gegeven (draagt elkanders lasten). Individualisatie is een veel minder sterk gegeven in de Bijbel (ieder zal zijn eigen vrachtje dragen). Hoe dan ook lijkt het collectief belangrijker. Stammen en volken worden afgerekend en aangesproken op de misstappen van individuele leden. In je eentje stelde je niet veel voor. Waar je vandaan kwam en van afstamde des te meer. In Islamitische landen moet ik bij de aanvraag van mijn visum meestal de voor en achternaam van mijn vader invullen. Niet dat men daar iets mee doet maar het geeft aan dat in die cultuur je komaf wel degelijk een rol speelt.

Mijn ervaring in India is dat huwbare kandidaten hopen dat men door een huwelijk in een kring van meer invloed of welvaart terechtkomt. Dat geeft vastigheid, zekerheid, stabiliteit en zelfs eer. Eigen kracht is collectieve kracht.

Niet bij ons. Eigen kracht; "kijk, helemaal zelf gedaan" wordt als een groot goed gewaardeerd.

Tegen Abram zouden we zeggen: "Joh, man, zeur toch niet zo. Geen kinderen hebben heeft ook z'n voordelen. Nu ben je lekker vrij en kun je doen en laten wat je wil. Lekker toch. Kop op man, incasseren en genieten."

Die paar verhalen over Abram laten iets zijn van zijn grootsheid en geloof. Het ging niet om hem. Hij keek verder dan z'n neus lang was. Wilde afhankelijk van God zijn en vertrouwt God ook. Dat laatste wordt hem aangerekend als rechtvaardigheid. Verder kijken dan je eigen hachje is onderdeel van Gods ontwerp voor ons. Zelfgerichtheid en narcisme komen in Zijn rijk niet voor. En dat geeft hoop.

Vandaag weer verder met de vergadering van de Member Care Working Group. Voorzitten is niet mijn grootste gave. Teveel laissez fair. Iedereen wordt gehoord en doet mee. Na een dag inventariseren, nu een dag besluiten nemen die ertoe bij gaan dragen dat Member Care nog meer op de OM kaart komt te staan.

Eindeloos uitzicht

Lees onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Omdat de vergaderruimtes in de OM kantoren bezet zijn door andere vergadertijgers, is mijn Member care Working Group uitgeweken naar Gretna Green, in Schotland. Dat is niet zo heel erg. We vergaderen in een supergrote serre met eindeloos uitzicht over , heuvels, velden en de zeedelta. Nu maar hopen dat onze vergaderingen, die tot vrijdag twaalf uur duren, interessant genoeg zijn en tot concentratie en participatie uitnodigen. Ik zie het al voor me dat de werkgroepleden niet langer naar het scherm of whiteboard kijken maar met open mond naar buiten zitten te staren.

Ondertussen is Abram weg uit Egypte en zit nu in de Negev woestijn (genesis 13). Dat is een interessante zand- en stenenbak. Jaren geleden sprak ik op een OM retraite die in de Negev woestijn werd gehouden. Met z'n allen een paar dagen in een hele grote tent. Verder alleen maar zand, stenen, warmte en stilte. Volgende week spreek ik weer op de teamretraite van OM Israël. Dit keer niet in de zandbak maar in het klooster (in) Abu Gosh.

Knappe Sara

Lee onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief.

Het is toch wat; heb je net in vertrouwen en geloof je boeltje gepakt omdat God je voorspoed, zegen, stamvaderschap en wat dies meer zij heeft belooft en je verzint een leugen omdat je bang bent het loodje te leggen; omdat Sara een nogal knappe vrouw is (althans, dat vindt Abram), is er een kans dat Abram, als sta in de weg tussen Sara en een potentiële hebberige machtige man of anders invloedrijke persoon, wordt omgelegd, teneinde Sara's beschikbaarheid voor de huwelijksmarkt te bespoedigen.

Dus wordt Sara Abram's zus en wordt hij met alle egards behandeld. Als broer heb je namelijk het een en ander te zeggen over wie wel of niet in aanmerking komt voor de hand van je zuster. De Farao van Egypte is de gelukkige die Abram's "zus" toevoegt aan zij Harem en Abram wordt overladen met geschenken.

Abram gaat nog meer "domme" dingen doen. Het plaatst het geloof en vertrouwen in een realistisch perspectief. Abram werd niet omgeven door een aureool van heiligheid. Hij was ook maar een mens en verzon tegen beter weten in een list om zijn levenskansen te vergroten.

Neem ik hem dat kwalijk? Wat zou ik hem hebben geadviseerd in zijn dilemma? Het is altijd makkelijker praten als je het hele verhaal hebt. Maar wat doe je als het verhaal nog moet worden geschreven? De lijn tussen vertrouwen en "zelf doen" is niet altijd even helder. Vertrouwen op God kan ook verworden tot een berusten in het lot, alsof het niet uitmaakt wat we wel of niet zelf ondernemen.

Abram wordt er niet op afgerekend maar brengt wel onheil over Farao, die z'n vrouw heeft ingepikt. De pest breekt uit; anderen boeten voor Abram's ongeloof en hij wordt, herenigd met Sara, onder politiebegeleiding het land uitgezet.

Ik moet even hard nadenken of er onder mijn bloglezers mensen zijn die lijden onder de gevolgen van gebrek aan vertrouwen van mijn kant. Dat is niet zo makkelijk te bepalen. Maar als er lezers zijn die vinden dat tegenspoed hen heeft getroffen als gevolg van mijn gebrek aan vertrouwen, hoor ik het graag. Ik hoop wel dat ik de kamelen, slaven, schapen, ezels, vee en slaven en slavinnen mag houden (ja, het leverde Abram ook wel wat op).

Nieuws! Opa en Oma?

Vandaag geen mijmeringen maar onze Engelse of Nederlandse nieuwsbrief. Vers van de digitale pers!