Meer aardbevingen; komt Jezus terug?

Evangelische christenen zien in iedere aardbeving een bevestiging dat we in de laatste dagen leven en dat Jezus nu toch wel snel zal terugkomen. Daarbij wordt gerefereerd aan de laatste hoofdstukken van o.a. het Matteüs evangelie waarin Jezus de voorspelling doet dat in de laatste dagen het aantal aardbevingen toe zal nemen. Maar is het nu ook daadwerkelijk zo dat er meer aardbevingen plaatsvinden. Volgens de wetenschap is dat niet het geval. Is dat nu slecht nieuws voor de Evangelicalen? Ik weet het niet (heb het niet gemeten) maar ik denk het wel. Het verlangen naar recht en gerechtigheid is gerechtvaardigd maar is niet het exclusieve recht van de christen; de hele wereld is in barensnood en het verlangen naar recht en gerechtigheid universeel.

Hoe moeten we de passages uit het Matteüs evangelie dan lezen? Er zijn er die geloven dat het meeste waar Jezus op doelt al geschiedenis is (preteristen), culmulerend in de uiteindelijke vernietiging van Jeruzalem in het jaar 70.

De gedachte dat het hollend achteruit gaat met deze wereld is ook niet bijster actueel. De 'verkillende liefde' waar Jezus het over heeft is altijd actueel geweest. Moord, doodslag, begeerte, hebzucht is van alle eeuwen. Hier is het laatste woord nog lang niet over gezegd. Dat is aan God. De betreffende hoofdstukken houden ons echter bij de les, verhoeden dat we in slaap sussen en houden de opdracht om de wereld in te gaan om discipelen te maken levend.

Een duidelijker scheiding?

Gelezen: John MacArthur waarschuwt dat de kerk niet moet trouwen met de cultuur: pleeg geen ontucht met de wereld. Lees het artikel hier als je geïnteresseerd bent in de achtergrond voor onderstaande reactie.

Het "afscheiden van cultuur" is een contradictio in terminus. Het impliceert de illusie van een Bijbelse of een Koninkrijks cultuur, het idee van een enige juiste cultuur. Ieder mens is een product van de cultuur waarin hij of zij opgroeit. Om cultuur gelijk te stellen aan ontucht met de wereld is iets wat ik van een Bijbelleraar zoals MacArthur niet verwacht. Midden in de Godloze Grieks/Romeinse cultuur bracht Jezus zijn boodschap van liefde en demonstreerde deze door met hoeren, belastinginspecteurs en ander gespui te eten en te drinken. Om onze omgang met de wereld te beperken tot de (mondelinge) verkondiging van het Evangelie met niet gelovigen is een ernstige en gevaarlijke onderwaardering van die blijde boodschap. De transformatie die deze blijde boodschap teweegbrengt vindt zijn uiting in meer dan verkondiging; in cultuur: kunst, muziek, poezie, dans, filosofie, enz..

MacArthurs oproep tot een duidelijker scheiding is niets minder dan een oproep tot een sterkere isolatie en polarisatie waarbij de kans dat onze doelgroep ons in onze cocons op komt zoeken alleen maar kleiner wordt en de kans dat wij de wereld ingaan om die boodschap van het evangelie op een cultureel aansprekende manier te communiceren nog meer verschrompeld.

Ik begrijp MacArthur's oproep ook niet helemaal. Ik heb heel wat van zijn boeken gelezen en zijn kennis van de Bijbel is groot. Misschien heeft het te maken met het feit dat hij Amerikaan is en spreekt vanuit een achtergrond waarbij de christenen een meerderheid en een machtsblok vormen.

Ik heb vrienden die de Heer hartstochtelijk liefhebben en volgen. Ze bidden keurig vijf keer per dag en kleden zich overeenkomstig de culturele norm (ja, ook de islam is meer cultuur dan religie). Ze zijn of alleen, of hebben een aantal gelovige vrienden die verspreid wonen over een groot gebied. Ze hebben geen bunker of kubus waarin ze op zondag samen kunnen komen. Misschien maar goed ook. Die kubussen en bunkers scheppen alleen maar een grotere verwijdering. Nee, ze leven tussen de mensen en staan midden in de cultuur. Wat onderscheidt hen dan? Dat kan maar een ding zijn: de liefde!

Vervloekte aarde

De enige reden waarom ik een spa in de de aarde zou steken is om mijn tuin te verfraaien; in het licht van de ontwikkeling van de mensheid een volkomen zinloze bezigheid. Enkele jaren geleden heb ik ietwat eerzamer spitwerk verricht toe ik samen met de buurman aan een solide scheiding tussen zijn en mijn erf werkte. Aangezien het laatste slechts betekenis heeft in een geïndividualiseerde samenleving en niets bijdraagt aan de groei van "gemeenschap" valt dat ook onder de categorie zinloze bezigheden. Ik mag er rugklachten en blaren aan overhouden, de enige die de vrucht ervan geniet ben ik: meer privacy en meer kleur in mijn leven.

Toen Adam en Eva uit Gods tuin werden gejaagd, werd ook de aarde vervloekt en zou Adam in het vervolg in het "zweet zijns aanschijns" die aarde moeten bewerken.
Niet om zijn tuin te verfraaien of een knus privé plekje te creëren maar als bittere noodzaak om te overleven. Dat moet vreselijk zwaar zijn geweest. Lamech klaagt er over en noemt zijn zoon Noach, daarbij de wens uitsprekend dat deze "zal ons troosten, hij zal onze moeizame arbeid verlichten, het werk op de akkers die de Heer vervloekt heeft"(Gen. 5:29).

Ik ben een boek aan het lezen waarin o.a. het leven in Europa in de tiende en elfde eeuw wordt beschreven. Over hoe mensen stierven van de honger omdat de oogst was mislukt en over de grenzeloze uitbuiting van de armen door de adel en de kerk. Over het laatste is weinig positiefs te melden; de arrogantie, pretentie, ambitie en het geweld van en door de katholieke kerk is ten hemel schreiend. De grote, imposante kathedralen waar we ons vandaag aan vergapen zijn gebouwd met het bloed en het zweet van burgers die geen stem in het geheel hadden. Zich verheffende stemmen konden rekenen op de toorn en de straf van de kerk. Een leven was niets waard en de kerkleiders dachten over hemel en hel te kunnen beschikken.

Ook vandaag zijn er miljoenen die dagelijks geconfronteerd worden met een vervloekte aarde en de bittere strijd om een schamel bestaan. Afgelopen week was er een documentaire op tv over een groepje Britten dat een aantal weken in Azië aan de slag gaat. Werken op een rijstveld en in een kippenslachterij. Werken voor een hongerloon. Voor miljoenen een harde realiteit. Waarom dat hongerloon? Omdat wij in het rijke Westen niet meer willen betalen voor onze kipfilet en snelkookrijst. Het begint bij uitbuitende grootgrondbezitters en grootgrutters die zoveel mogelijk consumenten willen paaien tegen een zo laag mogelijke prijs, daarbij hun marktaandeel vergrotend en veiligstellend.

Ach, voordat deze blog te lang wordt, de gemiddelde bezoeker blijft ongeveer 30 seconden, moet ik afronden. Een pleidooi voor Fair Trade en duurzaamheid? Ook dat worden meer en meer holle, betekenisloze begrippen. Bedacht vanuit goede en gezonde ideologieën verworden deze langzaam maar zeker tot een door dezelfde grootgrutters in stand gehouden illusie van "eerlijkheid."

Vervloekt is de aarde!

Ik bid vandaag voor hen die door mijn hang naar, en vermeende recht op comfort en goedkope consumptieartikelen, in sloppenwijken leven en zichzelf en hun gezinnen ternauwernood kunnen onderhouden. Voor hen die vooral om mijn welbevinden hun spa in de grond steken. Ik bid ook om vergeving voor mezelf en mijn medewesterlingen. "Heer wees ons genadig. Help ons om dit verhaal niet met goedkope verontschuldigingen weg te wuiven maar bewuste consumenten te zijn die bereid zijn om meer te betalen om anderen iets meer ruimte te geven."

Alleen zijn

"Wie gemeenschap wil zonder alleen te zijn, valt in de leegte van de woorden en gevoelens, wie alleen zijn zoekt zonder gemeenschap komt om in de afgrond van de ijdelheid, wordt gek van het met zichzelf bezig zijn en raakt in vertwijfeling" (Bonhoeffer, Een woord voor elke dag, Ten Have, Baarn, 1995, 114).

Bonhoeffer beschrijft hier op treffende wijze een paradox. Een groeiende groep gedesillusioneerden verlaat de kerk en ondervindt deze paradox aan den lijve. Deel uitmaken van een gemeenschap betekent dat, ondanks alle pogingen om inhoud en betekenis aan die gemeenschap te geven, men zich in toenemende mate ergert aan de lege woorden en gevoelens. Men zoekt iets diepers en bestaande gemeenschappen lijken daarin niet te kunnen voorzien.

Als men besluit om die gemeenschap de rug toe te keren, komt men in een alleen zijn terecht dat nog veel erger is. In eerste instantie mag men dat wellicht als een bevrijding ervaren maar deze vorm van alleen zijn breekt de mens op den duur op. We zijn namelijk geschapen om in gemeenschap te leven en te bewegen, hoe onvolmaakt deze ook is. Onder de diepste woorden en gevoelens bevindt zich uiteindelijk toch weer leegte. Dus moet men een keuze maken: of ik neem genoegen met het deel uitmaken van een onvolmaakte gemeenschap waarbij ik me inspan om mijn eigen woorden en gevoelens zoveel mogelijk diepte te geven, waarbij ik me nog steeds regelmatig onbegrepen zal voelen, of ik kies voor een vorm van alleen zijn die resulteert in pijnlijke en dodelijke eenzaamheid.

Het is een paradox. Zometeen ga ik naar de bijeenkomst waar een paar honderd man poogt om gemeenschap te zijn. Onder de oppervlakte worstelen velen met het gebrek aan inhoud die ze ervaren.

De gemeenschap maakt ons wie we zijn. Omdat die gemeenschap onvolmaakt is, zijn wij dat ook; onze pogingen om tot ware gemeenschap te komen zijn op zijn mist schamel te noemen. Daarom is de plaats van Christus zo belangrijk. Abstracte begrippen als "in hem zijn en blijven" nodigen uit om daar vlees en been aan te geven. Daar ben ik al meer dan 30 jaar mee bezig en het blijft een van de moeilijkste missies in het christenleven: volkomen geborgen zijn in Hem alleen. Dat is de inhoud waar we naar op zoek zijn. Als je dat vindt is alleen zijn nooit meer eenzaam.

Tijd die korter lijkt te duren

Een uur is nog altijd een uur maar naarmate ik ouder word verandert de beleving van dat uur. Kon een uur vroeger uren duren, tegenwoordig is een uur in ongeveer een kwartier voorbij. Verveelde ik me vroeger wel eens en had ik geen idee wat ik met die zeeën van tijd moest doen; verveling bestaat voor mij al jaren niet en regelmatig wens ik dat ik tijd had waar ik niets mee wist te doen. Gewoon 'zijn', of zo.

Had ik vroeger aan een Bijbeltekst en een gedachte voldoende om even snel een preek in elkaar te draaien, tegenwoordig lijkt iedere preek een missie, een bevalling. Al mijn voorbereidingen ten spijt; iedere preek doet tekort aan de grootheid van God terwijl het juist de bedoeling is om die grootheid breed uit te meten. Ik denkt dat de woorden en de gedachten te klein. Denken en spreken zijn niets meer dan wanhopige pogingen om zaken die te groot zijn te bevatten en weer te geven.

Morgen heb ik wat plaatjes in mijn preek. Maar geen enkel plaatje voldoet helemaal. Ook beelden schieten tekort. Het zoeken naar betere beelden, woorden en gedachten is tijdrovend en frustrerend. Ondanks alle zoeken in een snel krimpende tijd, is het resultaat dat ook betere beelden, woorden en gedachten nog steeds te klein zijn. In dat spanningsveld ga ik morgen toch maar weer dat podium op, hopende dat de ontvangers en vertalers van de beelden, gedachten en woorden me vergeven voor mijn schamele pogingen om die grootheid van God zichtbaar, tastbaar te maken.

Zinloze waarschuwing

Als je aankomt op Bristol International Airport en je naar de uitgang begeeft kom je bovenaan de (rol)trap een gele zuil tegen waaruit de volgende waarschuwing klinkt: "Welcome to Bristol Airport, please mind the stairs." Is dit een grap of wat? Misschien handig voor slechtzienden of voor mensen die voor het eerst met het fenomeen "trap" worden geconfronteerd. Voor frequente reizigers is het een glimlach oproepende ontmoeting met een locale culturele expressie. Ik kan me zo voorstellen dat een overijverige beambte iets dergelijks heeft bedacht als gevolg van een trauma uit zijn of haar jeugd; als vijfjarige is de beambte eens flink van de trap gevallen en is zich vanaf dat moment bewust van het feit dat er nergens gewaarschuwd wordt voor trappen en is op een persoonlijke missie om die ernstige tekortkoming recht te zetten.

Of Bristol Airport heeft misschien een claim aan z'n broek gekregen nadat een passagier van de trap was gevallen. De claim werd toegekend omdat de vliegveldautoriteiten hadden verzuimd om passagiers te waarschuwen voor het naderende gevaar.

Of, misschien ziet Bristol het als een gebaar van zorg: wij geven om onze passagiers en om te voorkomen dat bezoekers aan Bristol hun verkenningstocht beginnen met het bezoek aan de eerste hulp waarschuwen we ze vast voor het naderende gevaar. Zo'n verzuim kan een slachtoffer tegenwoordig miljoenen opleveren.

Wat er ook achter zit, het blijft ludiek. Het is net zoiets als waarschuwen voor een boom die iedereen al op een kilometer afstand ziet.

Na een lange dag in Edinburgh en een late vlucht naar Bristol toverde het in ieder geval een glimlach op het gezicht van ondergetekende vermoeide reiziger. En aan Bristol beginnen met een glimlach op je gezicht is niet echt verkeerd en wordt vast door de luchthavenauthoriteiten gewaardeerd.

Kastelen en beelden

Adam Smith, Sir Walter Scott en vele andere zijn voor eeuwig vastgelegd in steen. Als je van kastelen en kathedralen houdt en doedelzakgejengel als achtergrondmuziek geen probleem vindt, moet je Edinburgh verkennen.

De rechtvaardige Noach

Het blijft voor mij een mysterie omdat het idee haaks staat op de gedachte dat er in geen enkele mens iets goeds zou wonen: hoe kwam Noach aan zijn goede, voorbeeldige leven, zijn rechtschapenheid en zijn nauwe verbondenheid met God? Waar was zijn rebellie? Waar waren zijn kleine foutjes? Was er echt niets op hem aan te merken, zoals bij de rijke jongeling die in alles God gehoorzaamde maar nog een ding miste?

Wat me vooral verbaast is dat dit gebeurd terwijl er nog geen sprake is van Godsopenbaring, in de zin van "stenen tafelen", voorschriften, wetten, enz.

Maar misschien zit daar juist de kneep. De wet doet zonde kennen. Het ontbreken van een wet, of een verbond waarin rechten en plichten zijn omschreven, pleit de potentieel schuldige bij voorbaat vrij; er is immers geen grond voor een aanklacht.

Wat we weten van Noach is dat hij de instructies van de Heer nauwkeurig opvolgt wanneer hij de ark gaat bouwen. daarin zie ik iets van zijn houding naar God toe.

Hoe dan ook, het blijft frappant, bijzonder, interessant, opvallend, uniek, geweldig, en nog meer van dat soort superlatieven. Hij voldeed aan de eis; hij was rechtvaardig.

Vandaag naar Edinburgh. Dit keer heb ik een cameraatje bij me. het is een mooie stad en ik zie er naar uit om er wat rond te lopen voordat ik twee van mijn teamleden ontmoet voor een diep, uitvoerig, serieus, noodzakelijk, gevoelig, waarschijnlijk boeiend, verhelderend en verduidelijkend gesprek. Vanavond door naar Bristol waar ik mijn nieuw gevonden mentor ontmoet.

Kennis van goed is toch prima?

Stel je voor dat je in een voortdurende staat leeft van het niet kennen van goed en kwaad? Ik kan het me moeilijk voorstellen omdat ik er voortdurend mee bezig bent. Het kennen van goed en kwaad stelt mij namelijk in staat om te oordelen. En daar ben ik goed in. In zijn algemeenheid zijn christenen heel erg goed in oordelen. Sommigen verzachten en rechtvaardigen het door te zeggen dat ze niet oordelen maar slechts beoordelen.

De kern van Adam en Eva's zonde was dat ze dat wilden hebben wat helemaal niet voor hen bedoeld was. Ze wilden als God zijn, kennende goed en kwaad. Op het moment dat ze Gods gebod overtraden, werden ze ingeleid in de wereld waarin goed en kwaad heersen. En daar konden ze niet mee omgaan. Schaamte, schuld, angst, jaloezie,;begrippen waar ze geen enkele ervaring mee hadden, beheersten nu hun leven. Sinds die tijd zit iedereen op zijn eigen troontje en doet de hele dag niet anders dan (be)oordelen, inclusief zichzelf.

Christenen, die door het verzoenend offer van Christus in staat worden gesteld om dat te doen wat bij Gods oorspronkelijke ontwerp hoorde, namelijk Hem liefhebben boven alles en de naaste als zichzelf, lijken daar echter niet al te veel tijd voor te hebben. Het oordelen komt nog altijd gemakkelijker dan het liefhebben.

Opnieuw, ik lees vaak de reacties op de CIP bijdragen, verbaast het me hoe gelovigen elkaar voor rotte vis uitmaken, beledigen en menen te moeten overtroeven met kennis van het Woord of directe woorden van God. Het maakt me verdrietig. Er is maar weinig liefde te vinden in de reacties.

Waar ik me over verbaas is de haat die uit sommige berichten spreekt, met name waar het gaat om onze houding naar Moslims toe en sommigen het opnemen voor de heer Wilders. Volgelingen van Jezus die PVV stemmen, ik kan het me maar moeilijk voorstellen. Wat is er mis met de boodschap van Christus, die de norm van het elkaar liefhebben introduceerde en daarvan zelf het ultieme voorbeeld was?

Om de woorden van de apostel Paulus te parafraseren: "ook al heb ik 100% gelijk maar heb geen liefde, dan ben ik nog minder dan een volle vuilniszak" (vrij naar 1 Kor. 13).

We zijn niet geschapen om kennis van goed en kwaad te hebben. Als die kennis er niet zou zijn en alleen Gods oorspronkelijk ontwerp zou gelden, dan konden we maar een ding en dat is elkaar van liefhebben met ons hele hart.

Illustratie: Hans Holbein (1497-1533), Adam und Eva

(S)preken is zweten

Of het nu kwam door de zes uur die ik door wind en regen in mijn auto door het land ploegde, ik weet het niet maar feit is dat ik zowel gisterenochtend in Notter als gisterenavond in Veenendaal na m'n overdenking geen droge draad meer aan mijn shirt kon vinden.

Iemand vertelde me eens dat ze het gevoel had dat ik die preekjes zo maar uit m'n mouw schud. Niets is minder waar. Het mag dan de beleving van de toehoorder zijn, het is uiteindelijke de som van een boel denk- schrijf- en schrapwerk.

Als het nu een lezing zou zijn waarbij je nauwkeurig het script volgt, kan ik me voorstellen dat je het droog houdt. Maar een script is alleen maar een uitgangspunt. Er gebeurt zoveel meer. Er is een publiek en dat moet je mee zien te nemen in je verhaal. Dat vraagt om voortdurende alertheid. Dan heb je nog de Heilige Geest. Welke kant wil Hij op? Moet het script aan de kant? Dat laatste overkomt me nogal eens en dan wordt het best wel spannend.

De grootste uitdaging is ten eerste om zover mogelijk weg te blijven van abstractie; het verhaal vertellen alsof we er zelf bij waren; het hier en nu gebeurt en wij de hoofdrolspelers zijn. Ten tweede moet je duidelijk in je hoofd hebben waar je wilt dat de mensen over nadenken als ze later op de dag aan de sudderlapjes en sperziebonen zitten. Als je die twee goed voor elkaar hebt, haalt je publiek het meeste eruit en is het elke zweetdruppel dubbel en dwars waard.