Interculturele Intelligentie

Ik leer weer een heleboel nieuwe dingen deze week. Een van de "dingen" is dat de ontwikkeling van Westerse theologie vooral vanuit de gedachte van Schuld en Onschuld is ontwikkeld. Van daaruit is het accent op verlossing en bevrijding te begrijpen.

Er zijn echter nog twee belangrijke culturele invalshoeken. Die van Eer en Schaamte en die van Macht en Angst. Dat heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de theologie in bijvoorbeeld Azië en Latijns Amerika. Een theologie waar eerherstel centraal staat of waar de machtsverhoudingen worden opgeheven. Is de ene benadering beter van de andere? Als je de Bijbel er op naslaat, bijvoorbeeld Genesis 3, dan kom je deze drie benaderingen tegen. Ze definiëren het verschil van de verhoudingen voor en na de zondeval. Adam en Eva's reactie op de breuk met God vertaalde zich in schaamte, angst en schuld. In het Westen ligt de nadruk vooral op schuld en onschuld: als je zondigt, is God boos op je en er is genoegdoening nodig om het evenwicht in de relatie te herstellen. In Azië staat het gezichtsverlies centraal en men zoekt naar wegen die tot eerherstel leiden.

Nu is het zo dat we, doordat we binnen een bepaalde cultuur opgroeien, zullen denken dat onze benadering en interpretatie superieur is aan de andere benaderingen. Maar kun je spreken van een betere of een minder goede benadering?
Onze theologie is voor meer dan 40% cultuur. Door te willen leren van andere benaderingen kunnen we groeien naar een evenwichtigere interpretatie.

Waldenzen

Vandaag wat van de geschiedenis van de vallei waar ik nu ben geleerd. De vallei is de enige protestantse plek in Italie en kent een unieke historie. Hieronder staat daar het een en andere over geschreven. heb ik van Wikipedia. Ik had nog nooit van de Waldenzen gehoord maar die wonen dus hier. Ieder jaar wordt hun "bevrijding" gevierd met een optocht waarbij aan het eind, op de top van een heuvel die over Bobbio uitziet, een groot vuur wordt ontstoken. Dat gebeurd nu al sinds 1848 toen de Waldenzen hun burgerrechten terugkregen en het catogorische uitmnoorden door de katholieken stopte. Bij het kampvuur worden psalmen en gezangen gezongen. Onze club liep dus mee om samen met de Waldenzen deze bevrijding te gedenken. Naast het centrum waar ik verblijf is een afgrond waarin vrouwen en kinderen werden gegooid omdat hun familie de Bijbel las!

De Waldenzen, ook armen van Lyon genoemd, waren een Middeleeuwse religieuze beweging. Zij wilden dicht bij de bijbel blijven, welke zij beschouwden als de enige geloofsautoriteit. Mannen en vrouwen dienden hun leven op de bijbel te baseren. Ze beleden geen dualisme zoals de albigenzen.

De groep ontstond in 1175 ten oosten van de Franse stad Albi. De Lyonese koopman, Petrus Waldo (of Waldus, ook Valdez) las in het evangelie volgens Mattheus 19:21 dat Jezus een rijke jongeman opdraagt al zijn bezit te verkopen ten bate van de armen. Valdez raakte hiervan zo onder de indruk dat hij besloot dit voorbeeld te volgen. Hij gaf zijn bezit aan de armen en ging prediken. Het evangelieliet hij vertalen in het Occitaans, de streektaal van Zuid-Frankrijk, waardoor het ook voor de gewone mensen goed te begrijpen was. Petrus en zijn volgelingen trokken rond om hun kennis van de bijbel te verspreiden. Zij brachten daarbij kritiek uit op de levenswijze van de rijke geestelijken.

In het begin greep de kerk niet in, maar in 1184 werd de beweging door paus Lucius III veroordeeld en werden de volgelingen geëxcommuniceerd. Toch nam hun aantal toe in Zuid-Frankrijk en Noord-Italië. Ze werden gesteund door de Zuid-Franse adel, die zich op deze wijze los wilde maken van de koning van Frankrijk. Maar de koning sloot zich aan bij de paus en de Waldenzen werden hevig vervolgd.

De Waldenzen verwierpen de eed, de wapendracht en allerlei kathaarse theorieën, later verwierpen ze ook kerkelijke gewoonten zoals aflaatpraktijken en het opdragen van missen voor de overledenen.

Het vierde Lateraans concilie in 1215 bracht hun groep onder bij de haeretii (haeresis: scheuring, Cor 12:19). Ze werden door de inquisitievervolgd. In 1488 werd een kruistocht tegen hen gericht; ze verborgen zich echter in de dalen van de Alpen, ten zuidwesten van Turijn.

Tijdens de periode van de reformatie (zestiende eeuw) sloot een deel van de Waldenzen zich aan bij de Zwitserse protestanten. Waldenzen werd de naam voor protestanten in Noord-Italië. Degenen die zich niet integreerden, bleven gediscrimineerd. Pas in 1848 kregen ze hun burgerrechten terug. Tegenwoordig leven de meeste Waldenzen in Italië (circa 22.000) en in Uruguay (circa 15.000). Het hoofdkwartier is gevestigd te Rome.

Uitzicht

Deze week is het zicht vanuit mijn kamer wat anders van vanaf de West-Sidelinge. Bobbio Pellice ligt aan de voet van de Alpen en dan krijg je dit soort taferelen. Niet verkeerd. Met vertraging hier gisteren aangekomen voor een training in Cultural Mapping and Navigating. Het vliegveld "Charles de Gaulle" staat met stip in mijn top vijf van minst populaire luchthavens. Onoverzichtelijk, gecompliceerd en broodjes zijn er zo duur dat ik besloot om te vasten. Gevolg was dat ik in Turijn genoegen nam met lauwe, hangende en van olie druipende Franse Frietjes.

Bobbio Pellice vanuit Forte Rocca. Gemaakt met de "camera-optie" van mijn mobiele telefoon. Bewijst opnieuw dat een telefoon geen camera moet willen zijn.

Ouwe sok met gaten

Lees hier onze meest recente nieuwsbrief

Gisteren met wat vrienden de vijftigste verjaardag van een goede vriend gevierd. Voor mij is dit is het jaar van de halve eeuw; veel van mijn vrienden zien Abraham en Sara. Ik hoop het zelf dit jaar ook mee te maken. Het zet je wel even stil. Als twintiger vond ik een vijftiger een ouwe bok die je zo'n beetje af kon schrijven. Ik realiseer me dat de huidige tieners en twintigers nu ook zo naar mij kijken: een ouwe sok met gaten.

Die gaten herken ik wel. Onlangs kwam een goede vriend op bezoek. Ik moest na een dag peuteren in mijn geheugen m'n adresboek raadplegen omdat ik geen idee had wat zijn achternaam ook al weer was. Ik had 's-nachts liggen abeeceën maar er was geen een letter die me kon helpen. Ik kan de de tijd nog herinneren dat ik geen agenda nodig had. Ik onthield alle afspraken. Later bedacht ik dat dat niet zo'n kunst was met twee of drie afspraken per jaar.

Vanmorgen spreek ik in de Driehoek. Met aantekeningen. Over een half jaar ben ik waarschijnlijk totaal vergeten waar ik het over heb gehad.

Onlangs schreef ik een verslag van een ontmoeting. Toen ik het verslag wilde opslaan ontdekte ik dat ik een maand eerder al een verslag van die ontmoeting had gemaakt. Raar maar waar. Maar, zoals het ook geldt voor een sok met gaten, de grootste gedeelte van de voet is nog bedekt. Alleen de grote teen lijdt kou. Je bent er erger aan toe als de sok het helemaal niet meer doet.

De plaats van de ander

Lees hier onze meest recente nieuwsbrief

Morgen een preek over "de plaats van de ander." Stel, je bent getrouwd, wat is dan de plaats van je partner te midden van al het andere dat ons bezighoudt: werk, vrienden, hobby's, geloof.

Ik ben er al eventjes mee bezig. Welke Bijbelse principes zijn er die ons hierbij kunnen helpen? De Bijbel is echter geen instructieboek voor dit soort zaken. Instructies voor het ontwikkelen en gezond houden van een goed huwelijk tref je nauwelijks aan.
In het Nieuwe Testament is het de vrijgezelle Paulus die nog het meest concreet is waar het gaat over seks en verder het principe van wederzijdse onderdanigheid propageert. Zijn seks-uitgangspunt is nog veel te vaag om daar meer dan het principe van wederzijdse verplichting aan te ontlenen. Het tweede punt, de wederzijdse onderdanigheid, is echter een stevig principe dat, losgelaten op menige huwelijksrelatie, ons nog heel veel te leren heeft. Ook in het huwelijk zijn er (vaak onzichtbare) machtsverhoudingen. De man kan gezag over de vrouw claimen en misbruiken maar vrouwen kunnen ook tijgerinnen zijn die de man rond de klok manipuleren. Er gaat nog zoveel mis in zoveel relaties! Aan de buitenkant wordt er nog wel gelachen maar veel stellen kwijnen van binnen langzaam weg.

Dan hebben we nog Petrus die de mannen oproept om met hun vrouwen als met broos vaatwerk om te gaan. Ik weet niet of vrouwen dat nu als een bemoediging of als een belediging zouden lezen.

Maar goed. Nu over de plaats die je de andere geeft. Dat is eigenlijk heel erg ingewikkeld want wat is de norm? Wanneer doe je het goed? Waar is het volmaakte model?

Nou, dat bestaat dus niet. Denk alleen maar aan de verschillende culturen die er zijn. Je hebt de dienende, kokende, afstandsbediening aangevende vrouw in India. Dan is er de vrijgevochten, werkende, geëmancipeerde, wars van gezagsstructuren zijnde Nederlandse vrouw. In Nederland is het okay om publiekelijk je genegenheid te tonen terwijl in je India een stel niet eens hand in hand zou zien lopen (hoewel je dat weer wel doet met je vrienden).

Je komt dan toch terecht bij onderliggende geestelijke principes. Daarbij help het beeld van Gods liefde voor de mens. In de Bijbel wordt gesproken van een relatie als bruid en bruidegom. Daarin komen we Christus tegen die zichzelf overgaf voor zijn bruid. Alleen al over die houding van overgeven kun je zomaar een uur of twee praten. Maar dat doe ik maar niet. Ik houd me keurig aan 25 minuten. En dan is lang nog niet alles gezegd. Veel later kan ik het niet maken want ik moet meteen door naar Schiphol om de vlucht van 13.35 naar Parijs te halen. Van daar door naar Turijn.

Nieuwsbrief

Vandaag niet echt tijd gehad om te bloggen. Koortsachtig gewerkt aan m'n Engelse en Nederlandse nieuwsbrief.

Delicaat

Werken met mensen is een van de meest breekbare activiteiten waar we ons mee bezigen. We zijn zelf breekbaar en zijn zeer wel in staat om anderen te breken. De mens verhult de eigen fragiliteit met pantsers van stoerdoenerij, kruipt weg in de slachtofferrol in een vermeend complot of geeft de strijd op door zich een air van onverschilligheid aan te meten. Onzekerheid manifesteert zich in een strenge controlerende rol, zenuwziektes, ongezonde, idolate toewijding, geweld, jaloezie en noem maar op.

We lijken zo bang om te erkennen dat we breekbaar zijn dat massale ontkenningsneurose de norm is.

"Het gaat wel weer," zeggen we terwijl onze ziel in stilte krimpt.

Wat maakt een mens sterk? Ken je grenzen en wees diep geworteld in God. In Hem vinden we onze ware identiteit. Niet wat we doen maar wie we zijn is hoe Hij naar ons kijkt. Jezus kende God en wist zich in Hem geborgen. Die zekerheid maakte hem sterk, gaf hem vreugde en de kracht om te doen wat hem stond te doen.

Mensen bij elkaar brengen

Gisteren bracht ik tijd door met mijn baas, de internationale directeur van OM. Wat we doen is zoiets als "aantekeningen vergelijken". Wat we gemeen hebben in onze aantekeningen is dat een groot deel van onze tijd gaat zitten in het bouwen, in stand houden en herstellen van relaties. Luisteren en zien dat we met elkaar door een deur kunnen blijven gaan. De makkelijkste oplossing is om de organisatiestructuur van een dictatuur te kiezen. Je hoeft je dan geen zorgen te maken over wat mensen denken en willen. Opponenten worden eenvoudig weggewerkt en iedereen moet naar de pijpen van de grote baas dansen. Maar het is niet eccht Bijbels.

OM is een van de platste organisaties met slechts drie 'lagen". Daarbinnen heerst het poldermodel. Iedereen mag en kan meepraten. Samen geven we vorm en inhoud aan de organisatie. Is het een makkelijk model? Absoluut niet. Terminologie als "gezalfde" kom je niet zo gauw tegen. De "gezalfden" in de christelijke wereld zijn maar al te vaak wereldvreemd en het gevaar is groot dat ze zich als gezalfden in een uitzonderingspositie manoeuvreren. Een gezalfde wordt al gauw een onaanraakbare en gaan lijden onder het Saulsyndroom. De herders en vaders worden gemakkelijk autocratische patriarchen met vermeende directe verbindingen naar boven. Ik krijg er de kriebels van!

Maarrr, hulp is onderweg. Voor allen die te maken hebben met psychologisch, emotioneel, geestelijk en anderssoortig misbruik door leidinggevenden is hier het antwoord; de hoop van 2010:

Prince Fourre en luchtige niemendalletjes

Boven de wolken schijnt de zon en omdat ik aan de linkerkant (bakboord) aan het raam zat en het vliegtuig naar het Westen vloog scheen die zon dus speciaal voor mij. Binnen een aantal minuten viel ik in slaap. Dat moet wel, tenzij de stewardessen met hun trolley in een oogwenk middels tijdreizen of transportatie, van voorin naar achterin het vliegtuig waren terechtgekomen. "M'n cola", dacht ik. Zou ik mijn kans voorbij hebben laten gaan? Zou ik de reis van Amsterdam neer Edinburgh Colaloos moeten doorstaan? De aardige stewardess moet mijn paniek hebben gezien en gevoeld.

De blikjes Cola worden wel steeds kleiner. Hadden we vroeger blikken van 50 en 33 cl, door de jaren heen zijn ze kleiner geworden. Van 25, via 20 naar nu 15 cl. Vijftien centiliter! Dat is een grote slok. Terecht worden deze blikjes dak ook "mini cola" genoemd. Maarrr, ik kreeg van de vriendelijke glimlachende stewardess ook een pakje "TUC", die zoute kaakjes (acht stuks) en een Prince Fourre, je weet wel die dubbele kaakjes met spul ertussen en in chocola gedoopt. Wat een verwennerij!

M.a.w. deze blog gaat niet over iets specifieks hoewel een psycholoog misschien hulp kan bieden door te zeggen dat het wel degelijk ergens over gaat.

Vandaag in Carlise voor Member Care stuff.

IT in OM

Vandaag een ietwat anderssoortige blog. Om de juiste persoon voor de juiste plek te vinden binnen een vrijwilligersorganisatie waar iedereen z'n eigen salaris mee moet noemen, is een grote uitdaging. Een afdeling waar het met name knelt is die van Information Technology. Eerder schreef ik een blog, "Samen, doing IT", waarop ik een aantal reacties kreeg. Deze reacties deden mij besluiten om onze international IT director te vragen om een gemotiveerd verhaal op papier te zetten waarbij de filosofie, visie en een uiteenzetting van onze producten en programma's waarmee binnen OM wordt gewerkt aan bod komen. Vanmorgen vroeg zat het in mijn in-box en ik besloot om niet te wachten en het meteen te publiceren. Mocht je willen reageren doe dat dan in eerste instantie naar mij, dan zorg ik ervoor dat, mocht een reactie of antwoord gewenst zijn, het bij de juiste man of vrouw terecht komt. Klik hier voor het betreffende document.

O ja, n.a.v. mijn blog van gisteren, de votum, groet, wegzending en zegen gingen vlekkeloos. Iedereen ging uiteindelijk weer naar huis. Toen ik bij de kerk aankwam besefte ik dat ik hier twee of drie jaar gelden ook heb gesproken. Ik word oud en vergeet dingen die een normaal mens niet zou vergeten.