Het onbekende bekendmaken

"Wat u zonder het te kennen vereert, dat is wat ik u verkondig", zegt Paulus tegen de leden van de Areopagus. Een briljante reactie waaruit een frisse, open kijk op het werk van God spreekt.
Naast een serie altaren, gewijdt aan evenzoveel goden, hadden deze mensen ook aan altaar dat gewijdt was aan "de onbekende god".
Iets dat onbekend is, moet worden verklaard. Zonder verklaring krijgt het onbekende geen betekenis.
Ik stel me zo voor dat mensen die een offer op het altaar van die onbekende god brachten, allemaal zo hun eigen ideeën over, en beelden bij die god hadden. Het feit dat ze dat altaar hadden zegt ook iets over deze 'heidenen'. De som van al hun goden bij elkaar, verklaarde het leven niet voldoende. Veel bleef onbekend. Die leemte werd opgevuld door te erkennen dat er meer was, iets hogers was dan alles wat zij samen konden bedenken.

Paulus op de Areopagus

Over het algemeen erkennen mensen dat er meer is tussen hemel en aarde. Dat meer, het onbekende, wordt zo goed en zo kwaad door de mens verklaard. De mens is daarbij helemaal overgeleverd aan haar eigen referentiekader. Als diezelfde mensen erkennen dat dat eigen referentiekader beperkt en eenzijdig is, een objectief kader waaraan gedachten, ideeën en beelden kunnen worden getoetst, is er ruimte voor een gesprek.
Ik realiseer me dat ik met de openbaring van God zoals ik die tegenkom in de Bijbel, stevig verankerd in traditie, wetenschap, ervaringen van mensen en de bevestiging van de Heilige Geest, mensen kan helpen om het mysterie in hun leven te ontrafelen. Om dat waar ze naar op zoek zijn, te helpen verklaren.

Dat is mijn voornemen voor dit jaar. Zonder mensen te (ver)oordelen, naast ze te staan en wanneer ze hun leven en hart voor me openstellen, dat gesprek aan te gaan.
De mens is van nature religieus en is uiteindelijk aanspreekbaar op zijn zoektocht.
Teleurstelling in anderen, het leven en de kerk, heeft hun beeld van dat mysterie vertroebeld. Ik wil mensen helpen een andere bril op te zetten en de Levende, de Waarachtige te zien.
Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

500

Toen ik in Maart 2007 aan deze blog begon, dacht ik dat ik het na drie weken op zou geven. Brandarianen hadden gevraagd hoe ze specifiek voor me konden bidden als ik weer eens weg was voor OM. Dat was toen aanleiding om te gaan bloggen; konden ze dagelijks meereizen. Ik had echt gedacht dat het na drie weken Australie wel afgelopen zou zijn. Maar nee, vandaag schrijf ik m'n 500ste blog in 19 maanden.

Waarom?

Het heeft wel iets geheimzinnigs. Van sommigen weet ik dat ze regelmatig m'n blog lezen maar van anderen niet. De gedachte dat er mensen zijn die dingen over je weten waarvan jij niet weet dat zij het weten, dat is grappig.

Ik vind schrijven leuk en het kost me geen moeite. Ik houd ook een dagboek bij. In dat dagboek schrijf ik wat intiemer over m'n worstelingen met mezelf, God en het leven. Het schrijven zelf is therapeutisch. Het helpt om m'n gedachten te ordenen, ideeën uit te werken of te verwoorden en, wat opgeschreven is, blijft.

Omdat ik snel dingen vergeet, vind ik het leuk om af en toe terug te bladeren. Dingen die ik dacht vergeten te zijn, komen weer opnieuw tot leven.

Zo heb ik een doos waarin een tig aantal notebooks ligt met aantekeningen, gedachten, reisverslagen, vragen en lijstjes waarvan veel "To Do" lijstjes die nooit helemaal zijn afgehandeld. Als ik ze dan lees voel ik me schuldig en neem me voor om het vanaf nu anders en beter te doen.

Om even terug te komen op het boek dat vorige week zoek was, maar toch weer gevonden is, "Developing the leader within you", moet ik zeggen dat die Maxwell wel wat te melden heeft. Met name het hoofdstuk over "prioriteiten" is voor mij een "auw" hoofdstuk. Een leider kent zijn prioriteiten, weet Maxwell te melden. En die prioriteiten zijn met name die zaken die allen hij (de leider dus) kan doen. Alle andere zaken dienen te worden gedelegeerd.
Nu is er wel wat op af te dingen hoor, maar toch maakt hij een goed punt. Ik vind delegeren vreselijk moeilijk en schroom om anderen te vragen om iets te doen want - en nu komt het - ik stel me dan zo voor dat die ander (aan wie ik dus heb gevraagd iets te doen) bij zichzelf denkt: 'waarom doe je het niet zelf, man'?
Nou, voer voor psychologen, dacht ik.

Misschien dat ik daarom bloggen leuker vind dan bijvoorbeeld onze twee maandelijkse gebedsbrief schrijven. Die komt per email of post bij je binnen en dringt zich aan je op, tenzij je meteen op delete klikt of de enveloppe ongeopend in de oud papierbak gooit.
Nee bij bloggen komen de lezers helemaal vrijwillig omdat er een oprechte interesse of nieuwsgierigheid is. En dat voelt lekker.

Ontzag

Gisteren ben ik de hele dag bezig geweest met vuurwerk. In mijn hoofd. Mijn oude en minst populaire vriend (die ik kan missen als kiespijn) besloot me met een bezoek te vereren. Tamelijk gedrogeerd heb ik hangend, liggend, zelfs nog even naar de stad fietsend en uiteindelijk om 20.45 de handdoek in de ring gooiend, de dag doorgebracht. Ben door het vuurwerk heengeslapen.
Nu begin ik het nieuwe jaar met het besluit om nooit meer hoofdpijn te hebben.

Zojuist las ik in handelingen dat de nieuwe, jonge kerk een periode van rust kende en dat er opbiouw en groei plaatsvond (handelingen 9:31).
Dan staat daar als een soort tussenzinnetje: "en men leefde in ontzag voor de Heer". Dat is mijn verlangen voor 2009. Voor mezelf en anderen. Groeien in ontzag voor God. Het is zo makkelijk om God omlaag te halen.
Ik herinner me de nieuwsflits een paar jaar geleden waarin we zagen hoe een meer dan levensgroot beeld van Sadam Hussein werd omvergehaald. Het vriendelijk ogende beeld stond in schril contrast met de, in werkelijkheid, wrede, niets- en niemand ontziende dictator.
Zo staan ook de beelden van God waar de mensheid tegen tekeergaat in schril contrast met de hemelse Vader die we in Jezus leren kennen. Ik wil me dit jaar inzetten om beelden van God omver te halen die niets te maken hebben met hoe en wie Hij werkelijk is. Als die beelden uit de weg worden geruimd, verandert het uitzicht en komt er ruimte in de harten en levens van mensen om, wellicht hernieuwd, kennis te maken met de levende, liedevolle God.

de naam des Heren aanroepen

In Genesis lezen we het verslag van enkele boeiende gesprekken tussen God en wat luitjes. Dat levert data op over God. Data die we kunnen ontleden en vervolgens uispraken doen over hoe Hij in elkaar steekt. De een gaat daar wat verder in dan de ander. Het kan een verbatim weergave zijn van gesprekken die echt hebben plaatsgevonden; elk uniek woord wordt gewogen, inhoud en betekenis toegekend met als resultaat een soort van excel-sheet dat wacht op nog meer data om de informatie over God zo volledig mogelijk te krijgen. Hoe mer we weten hoe meer we kunnen 'formuleren'. Anderen menen dat "slechts" de strekking van wat er zich afspeelde wordt weergegeven; met een aantal brede penseelstreken krijgt God kleur en vorm.
Overigens denk ik dat, voordat dingen werden opgeschreven, de directe communicatie van God naar de mens de enige manier was om concrete informatie over Zichzelf aan den mensen door te geven.
Hoe het ook precies gebeurde, maakt niet al te veel uit.
Dat het gebeurde is van belang.
Er was voldoende Godsopenbaring om het verlangen naar Hem aan te wakkeren. Een van de meest fascinerende verzen in Genesis vind ik in 4:26: "In die tijd begon men de naam van de Heer aan te roepen".
Ik zou het de oervorm van gebed willen noemen. Met de weinige informatie en kennis die je over Hem hebt, toch voldoende weten dat Hij bestaat en het verlangen naar verbinding met Hem tot uitrukking te brengen.
Een roep, een schreeuw tot God. Niet zachtjes, maar hard. Niet alleen in de stilte, maar collectief. Ik zie een demonstratie voor me waarin allen die meelopen uitdrukking geven aan eenzelfde gedachte, "Wij willen God! Wij willen God!"

Heel vaak kom ik in mijn eigen gebed niet veel verder dan dit omdat ik vaak gewoon niet weet hoe ik moet bidden, wat ik moet vragen. En als je me dan onder druk zet en me dwingt om het concreet te maken, kom ik helaas niet veel verder dan dat ik gewoon God wil zien. In mijn eigen leven, in het leven van mijn kinderen, in de gemeente, in de wereld.
Je leest het; ik ben nog niet klaar met gebed en ik begin vandaag met een stilletje aanroepen van God. Anders worden de anderen wakker.

Aan de bak met bidden

Volgende week zondag: gebed. De hele maand Januari staat gebed centraal. Aan mij de eer om de (of het) spits af te bijten. Misschien ga ik proberen indruk te maken met een overzicht van de verschillende woorden en begrippen die de Bijbel gebruikt om dat wat wij "Gebed" noemen te onderscheiden:

PROSEUCHE: een verzoek door de mindere aan de meerdere gericht
AITEMA: vraag
ENTEUXIS: voorbede
DEESIS: pleiten
AINOS: prijzen
EUCHARISTIA: danken
PARAKLESIS: bemoedigen

Toch maar niet. Ik denk namelijk dat een opsomming (gemakkelijk door iedereen die een beetje googled te vinden) ons niet verder helpt in de praktijk. Bovendien, als ik probeer indruk te maken, bereik ik meestal het tegenovergestelde.

Als ik nu eens uitga van een menselijk voorbeeld? In een beetje gezonde relatie kom je alle vormen van gebed ook tegen. Ik ben in mijn relatie met Martha afhankelijk (zij kan dingen die ik niet kan), ik vraag wel eens iets aan haar (om iets en voor iets of iemand), ik pleit (heb haar vergeving nodig), ik prijs en dank haar en doe mijn best om haar te bemoedigen. Er zijn zeker onderdelen waarop ik nog meer meters moet leren maken maar dit alles speelt zich af in een sfeer van ontspanning; het volkomen op m'n gemak zijn bij haar. Zeker als vertrouwen de basis is, gebeurt dit allemaal op een heel natuurlijke manier. Maar nog meer. Ik kijk naar haar, observeer haar, sta regelmatig versteld van haar mysterieuze kant, we zijn samen stil als we bij elkaar zijn.

Als gebed wordt gereduceerd tot een formele oefening, slaat het dood. Het is zoveel meer dan dat en hangt samen met hoe we onze relatie met God beleven. Als mijn relatie met God formeel is, is mijn gebed formeel. Zoals ik de relltie activeer op zondagochtend en de-activeer bij het verlaten van de dienst, zal ook mijn gebed niet meer zijn dan dat.
Bidt zonder ophouden, draagt Paulus de gelovigen op. Dat is een onmogelijke opgave als je relatie met God formeel is. Als je relatie met God levend is, is ook je gebed levend. En daar moeten we het maar eens over hebben.

Dank voor hulp

Martha is zojuist anderhalf uur op zolder bezig geweest om twintig dozen met boeken door te spitten en komt drie minuten geleden triomfantelijk het boek bij me brengen. Jawel, in de laatste doos en in het laatste stapeltje. Dat heet geloof ik Murphy's Law.
Martha is geweldig. Die zet een pot thee en gaat op haar eigen tempo en in alle rust aan de slag.
Nu zitten de boeken weer keurig in de dozen, wachtend op een vier of vijftal Ikea Billy boekenkasten, die we ooit gaan kopen als er ergens een paar honderd euri op wonderbaarlijke wijze vandaan komt.
Martha heeft er vijf boeken voor zichzelf uitgehaald die ze graag wil lezen dus gelukkig levert het haar ook wat op.
En, het nog betere nieuws is dat het precies de druk is die ik moet hebben (1993).
Ik ben blij. Ga koffie zetten en lezen.

Help!

Vanmorgen vroeg aanstalten gemaakt om aan mijn twee laatste opdrachten te gaan werken. Een van de boeken die ik moet lezen, waarvan ik wist dat ik het had, blijkt de Nederlandse vertaling te zijn van het oorspronkelijk Engelse boek. Het tweede boek "Developing the leader within you" (ja, van John Maxwell, die man van al die rijtjes) is nergens meer te vinden.

Hoe kan dat nou? Ik weet het echt niet. 

Ik ben de boekenkasten doorgegaan, minutieus elk boek aanrakend, zekermakend dat er geen een wordt overgeslagen. Met mijn hand achter alle rijen boeken gevoeld of er toevallig boeken achter de nette rijen lagen (een Arabisch Nieuw Testament gevonden). Maar nee. Niets.

Vervolgens stil op een stoel gaan zitten, m'n hersenen aan een genadeloos spervuur van vragen onderwerpend. Heb je het uitgeleend? Aan wie zou je het hebben kunnen uitlenen? Misschien heeft een van de kinderen het meegenomen (onwaarschijnlijk). Heeft Ewout of Daniel het stiekem meegenomen? 

Ik kom uit op helemaal niets.

En toch heb ik het nodig.

Als iemand van mijn geachte bloglezers toevallig het boek "Developing the Leader within you" van John Maxwell heeft liggen, of iemand weet die het heeft, neem dan zo snel mogelijk kontakt met me op. Bestellen lukt niet meer omdat ik over twee weken vertrek.

Gezond verstand

De afgelopen dagen drie boeken* bestudeerd over "strategisch plannen". Twee uit de evangelische koker en een uit de methodisten en episcopale hoek. Dat laatste is meteen een stuk sympathieker. Waar de eerste twee vooral een topdown verandering voorstaan (de leider moet van God horen en dan z'n ideeën aan de rest van de club zien te verkopen: enter strategisch plan), onze traditionele vrienden doen veel meer hun best om vanaf het vertrek de gemeenschap (of kerk) erbij te betrekken en leggen meer de nadruk op het luisteren naar God (en geven konkrete voorbeelden over hoe je dat dan doet).
Het is grappig om te lezen hoe evangelicalen hele mooie woorden gebruiken om de oppositie te "dumpen": bereid zijn om hen (de oppositie) toe te staan om de groep te verlaten of een andere kerk te vinden waar ze God kunnen (blijven) dienen.

Wat me vooral verbaast is dat er zoveel boeken worden geschreven over zaken die men zelf ook wel kan bedenken als men zijn/haar gezonde verstand zou gebruiken. En toch worden deze boeken massaal gekocht.
Betekent dit dat we het vermogen om ons gezonde verstand te gebruiken kwijt zijn geraakt; dat we zelfs onze eigen aardappels niet meer willen en kunnen schillen? Dat kan toch niet waar zijn!
Tragisch genoeg is het denk ik waar dat we ons dat vermogen hebben laten afnemen. Een groeiend aantal aardbewoners in de Westerse wereld heeft een "Lifecoach" of een "Financial Coach" of zelfs een "Personal Trainer". Ze zijn in de leugen gaan geloven dat het leven zo complex is geworden dat alleen 'experts' ons nog wegwijs kunnen maken.
Advies vragen aan deskundigen is natuurlijk een prima zaak maar je moet toch ook gewoon je huiswerk doen? Het is toch gewoon luiheid om meteen een handboek te kopen waarin je aan de hand van lijsten en schema's het leven keurig af kunt vinken.
Als dan alles groen is aangevinkt en het nog steeds niet werkt, breng je het boek terug.
En dan?
Dan koop je een nieuwer boek met waarin ook de laatste bevindingen en inzichten zijn verwerkt.
Succes verzekerd!

*
Leading Congregational Change, Jim Herrington et al.
Transitioning, Don Southerland
Holy Conversations, Rendle & Mann

Bespreekbaar maken

Sanne en Henri verwoorden in hun reactie op de vorige drie blogs gevoelens en vragen die door velen gedeeld worden maar te weinig uitgesproken.
Ik vond de reactie van Sanne wel raak: "Zo zei ik -op de bijbelstudie, nadat men voor de achtste keer hetzelfde bad- niets. Ik hield stijf mijn mond dicht en dacht bij mijzelf, God is toch niet dom of zo"?

Veelheid van woorden en stemverheffing; het zijn twee zaken waar Jezus voor waarschuwt (waarschijnlijk zou Hij er vandaag "nodeloze herhalingen van overwegend luchtige niemendalletjes" aan toevoegen) en vervolgens geeft Hij, op de vraag van Zijn discipelen hoe het dan wel moet, het "Onze Vader" als gebed om te bidden.
Er zijn talloze boeken en studies over dit onderwerp verschenen waarin het "Onze Vader" als model, als matrix, als richtlijn, als principe, als blauwdruk en als wat dan ook wordt uitgelegd. Allemaal goed en wel, maar hoe zit het met de schoonheid en de eenvoud van het gebed als gebed op zich?
Zo kort kan toch nooit goed zijn?

Ons chronische gebrek aan "community" leidt ertoe dat mensen het gebed gaan gebruiken om hun verhalen aan elkaar te vertellen, "Heer, U weet hoe ik de afgelopen week bij de Aldi rondliep en die en die tegenkwam die ik al zo lang niet had gezien. Heer, U weet, en ik ook) dat dat vast geen toeval was maar dat U daar een plan mee had. En U weet Heer, dat ik bij mezelf dacht..".

Ja, ik weet het, ik chargeer enigzins. Maar geef me een beetje ruimte hier. Bidstonden zijn momenten en plaatsen waar mensen die nooit de microfoon of podium krijgen, zendtijd hebben. Ongestoord! Zonder onderbroken te worden zeggen en bidden zonder je zorgen te maken over interrupties en discussies. Fantastisch toch.
En het gebeurt overal. In OM, in al onze kerken, tijden de diensten en noem maar op. Misschien niet bij YfC? Of de Navigators? Of JmeO?
Deemoedig ondergaan we het. En zeggen "Amen".

Het gebrek aan "begeestering" hangt samen met het gebrek aan community. Omdat er te weinig gelegenheden zijn om onze verhalen te vertellen en we nog zo vol met onszelf en onze perikelen zitten, is het gewoon moeilijk om naar de Geest te luisteren, laat staan de Geest de ruimte geven om samen met ons tot een diep "zuchten" te komen.
Maar als die begeestering er is, zijn onze gebeden gevuld met emotie, passie en betrokkenheid die uitnodigen tot participatie van alle aanwezigen en leiden tot een volmondig "amen".

Piet en Johan

Onze meest recente nieuwsbrief

Piet en Johan zijn zojuist vrijgelaten nadat ze verantwoording aan de geestelijke leiders van het volk hadden afgelegd over hun bewering dat Jezus uit de dood was opgestaan. Die bewering was kracht bijgezet door een spectaculaire genezing. De genezene was het levende bewijs van die opstandingskracht. De leiders drukken Piet en Johan op het hart om niet meer over die opstanding te praten en verbieden ze om nog langer de mensen te onderwijzen (ze waren er namelijk niet voor opgeleid).
Dat laten Piet en Johan echt niet gelaten over zich heenkomen en ze vertellen de leiders dat het voor hen onmogelijk is om te zwijgen over wat ze gezien en gehoord hebben.
Onder andere onder druk van het volk (de duizenden die buiten God stonden te prijzen) moeten ze Piet en Johan laten gaan.
Nu het vervolg.

Het eerste dat Piet en Johan doen is hun vrienden opzoeken en brengen verslag uit van wat er zich heeft voorgevallen.
AD 2008 zouden we nu het volgende doen:
- Iemand vat in een aantal bulletpoints samen wat de gebeds en dankpunten zijn.
- Er wordt in kleine groepjes voor gebeden.

Wat we lezen is iets anders:
De vrienden roepen als uit een mond tot God! Ze reageren vanuit het hart en vanuit hun kennis van het Woord. Wat me verbaast is dat ze de situatie weten te verbinden met het grotere verhaal van God en blijven in hun reactie heel dicht bij dat Woord. Ze gaan letterlijk Gods woorden bidden.
Emotie, passie en verbondenheid met Gods plan komen samen in hun gebed.

Wij stellen nogal prijs op onze "vrije gebeden". Maar een "geleerd" gebed heeft zoveel (zeggings)kracht!
Hieronder een van de mooiste gebeden die ik in de Bijbel ben tegengekomen.
Het betreft Joop, die na 72 uur in het binnenste van een vis het volgende bidt:

‘Toen ik in het nauw zat,
riep ik tot u, Heer,
en u hebt mij antwoord gegeven;
uit het dodenrijk riep ik om hulp,
en u hebt naar mij geluisterd.
U had mij in het diepst van de zee gegooid,
van alle kanten was ik omgeven door water;
woest sloegen uw golven over mij heen.
Toen dacht ik: Ik ben verstoten,
u wilt me niet meer zien.
Zal ik ooit nog uw heilige tempel terugzien?
Het water kwam tot aan mijn lippen,
de oceaan omgaf mij;
zeewier hing in slierten om mijn hoofd.
Ik zonk naar de bodem van de zee,
ik daalde af naar het dodenrijk,
dat mij voor altijd zou insluiten.
Maar u trok mij levend uit de afgrond,
u, Heer, mijn God!
Toen ik bijna was bezweken,
dacht ik, Heer, aan u;
tot u heb ik gebeden,
tot u, in uw heilige tempel.
Wie afgoden vereren,
goden die niet kunnen helpen,
laten u in de steek, trouwe God!
Maar ik zal u uit dankbaarheid offers brengen;
ik zal mijn beloften nakomen,
u, Heer, hebt mij gered!’

Ook dit is een gebed waar emotie, passie en kennis van het grotere verhaal samenkomen. Op deze reactie (op de omstandigheden) volgt dan Gods actie. Net zoals bij de vrienden van Piet en Johan.

Een van de mooiste dingen over het gebed vind is dat we een God hebben die hoort. Alles. En van iedereen. Het is vervolgens van belang dat we onze ogen goed openhouden zodat we Gods reactie daarop zien.